Israëlische
politieke partijen
en de verkiezingen van 2006:
(laatste
update 9-5-2008)
Hieronder de definitieve
verkiezingsuitslag, enkele observaties, en een
overzicht van de partijen met hun belangrijkste punten en opmerkingen.
Aantal
Knessetzetels per partij:
Kadima
29, Labor-Meimad 19, Likud 12, Shas 12, Yisrael Beiteinu
11, Nationale Unie/Nationale Religieuze Partij 9,
Gil (Gepensioneerden
partij) 7, Verenigd Torah Judaïsme 6, Meretz 5, Ra'am-Ta'al 4,
Hadash 3, Balad
3.
Algemene
opmerkingen:
Kadima
heeft gewonnen, maar wat minder dan verwacht. Labor deed het relatief
goed.
Verrassend goed scoorden Yisrael Beiteinu (Lieberman, extreem rechts),
Gil
(ouderenpartij), en Shas (ultra-orthodox). De stemmen voor Yisrael
Beiteinu en
Gil worden wel als proteststemmen gezien, tegen Likud's harde
sociaal-economische beleid en de terugtrekking uit Gaza. Labor
profileerde zich
met name op sociale thema's. Naast veiligheid, dat altijd een
belangrijk thema
is in de Israëlische verkiezingen, speelden
sociaal-economische zaken dit keer
duidelijk ook een belangrijke rol.
Hoewel Kadima met afstand de grootste partij is geworden, zal het nog
moeilijk
worden voor haar om een stabiele coalitie samen te stellen. Aangezien
Kadima is
gevormd omdat Sharon binnen de Likud zoveel tegenstand ondervond voor
het
ontruimen van nederzettingen, is het onwaarschijnlijk dat zij met Likud
of
andere rechtse partijen zal regeren. Een coalitie met Labor, aangevuld
met Shas
en/of Gil, de gepensioneerden partij, ligt meer voor de hand. Kadima,
Labor en
Shas hebben samen 60 zetels, wat niet genoeg is voor een coalitie. Met
i.p.v. Shas twee andere partijen, bijvoorbeeld Gil en
de Verenigd
Torah Judaïsme (samen goed voor 13 zetels), is er een
meerderheid van 61
zetels. Samenwerking met de 3 Arabische partijen (samen 10 zetels) is
onwaarschijnlijk, zeker in combinatie met een religieuze partij.
Kadima, Labor,
Arabische partijen en Meretz zouden een meerderheid hebben, maar dit is
zeer
instabiel, bovendien is de vraag of Kadima wel met de Arabische
(anti-Zionistische) partijen wil regeren. Cynische commentatoren
vroegen zich
dan ook al af wanneer de volgende verkiezingen zullen
plaatsvinden…
De verkiezingen kenden een historisch lage opkomst van 63%, wat
opmerkelijk is
gezien het feit dat er belangrijke thema's op het spel stonden, en
volgens
sommigen was het zelfs een beetje een referendum achteraf over de
eenzijdige
terugtrekking uit Gaza en de vraag of Israël zich ook uit
delen van de
Westoever eenzijdig moet terugtrekken. Waarom dan zo'n lage opkomst?
* Slechts de helft van de jongeren is gaan stemmen.
* Voor velen was Sharon de leider, en hadden ze weinig vertrouwen in
iemand
anders.
* Door verschillende corruptieschandalen, en het overlopen van
verschillende
politici naar andere partijen, had men geen vertrouwen meer in de
politiek.
De politieke partijen in de Knesset, met aantal zetels in de vorige (16de)
Knesset en de nieuwe uitslagen. De Knesset telt in totaal 120 zetels.
|
Naam
|
Positie
|
Leiders
|
Zetels
2003
|
Zetels
2006
|
|
Meretz (Yahad of
Ya'ad)
|
links, seculier
Zionistisch
|
Yossi Beilin, Yossi
Sarid,
Ran Cohen
|
6
|
5
|
|
Labor
(Arbeiderspartij)
|
centrumlinks,
Zionistisch
|
Amir Peretz, Shimon
Peres, Ehud Barak, Benjamin Eliezer
|
21
|
19
|
|
Shinui
|
centrum,
Zionistisch, kapitalistisch
|
Tommy
Lapid, Avraham Poraz, Eliezer Zandberg
|
15+
|
0
|
|
Kadima
|
centrumrechts,
Zionistisch, populistisch
|
(Ariel Sharon)
Ehud Olmert
|
*
|
29
|
|
Noy
|
centrumrechts?
|
David Tal
|
1#
|
0
|
|
Likoed
|
rechts,
Zionistisch, kapitalistisch
|
Benjamin
Nethanyahu,
Shaul Mofaz
|
40
|
12
|
|
Yisrael Beiteynu
|
extreem rechts,
Zionistisch
|
Avigdor Lieberman
|
**
|
11
|
|
Nationale Unie
|
extreem rechts,
Zionistisch
|
(Avigdor Lieberman)
Benny Eilon
|
7
|
**
|
|
NRP (Nationaal
Religieuze Partij)
|
extreem rechts,
religieus Zionistisch
|
Zevulun Orlev
Nissan Slomiansky
Shaul Yahalom
|
6 ***
|
9
|
|
Shas
|
ultra-orthodox,
centrum-rechts, niet-Zionistisch
|
Nissim Dahan;Yair
Peretz; Shlomo Ben-Izri
|
11
|
12
|
|
Agudath Yisrael****
|
ultra-orthodox,
rechts, niet-Zionistisch
|
Yakov Litzman,
Meir Porush
|
3
|
6
|
|
Degel Hatorah****
|
ultra-orthodox,
gematigd, niet- Zionistisch
|
Moshe Gafni Avraham
Ravitz
|
2
|
****
|
|
Gil
(Gepensioneerden)
|
ouderenpartij
|
Eitan Pentman
Rephael
|
0
|
7
|
|
Hadash
|
communistische
partij van Israël, anti-Zionistisch ("Arabische" partij)
|
Muhamed Barakeh,
Ahmad Tibi
|
3
|
3
|
|
Nationale
Democratische Vergadering (Balad)
|
anti-Zionistisch,
progressief ("Arabische" partij),
|
Azmi Bishara
|
3
|
3
|
|
Verenigde Arabische
Lijst (Ra'am-Ta'al)
|
anti-Zionistisch
("Arabische" partij) inclusief Islamisten
|
Abdulmalik Dehamshe
Talab El-Sana
|
2
|
4
|
*
Kadima werd
in november 2005 opgericht door premier Ariel Sharon. 13 Likoed en 1
Labor
Knessetleden sloten zich erbij aan.
**
Yisrael Beiteynu en
de Nationale Unie partij deden als gezamenlijke lijst mee aan de vorige
verkiezingen; in 2006 vormde de Nationale Unie een lijst met de NRP.
***
NRP had voor de verkiezingen nog
4 zetels, daar Effie Eitam en Yitzhak Levy zich hadden
afgesplitst om de
nog extreemrechtsere Hernieuwde Nationaal Zionisme Factie te vormen.
**** Op een gezamenlijke lijst
als "Verenigd
Torah Judaïsme" (Yahadut Hatorah).
+
Shinui had
voor de verkiezingen nog 14 zetels over, daar 1 lid was geroyeerd.
#
David Tal
stapte uit de Shas partij en sloot zich aan bij Amir Peretz's partij Am
Ehad,
maar verliet Am Ehad toen die partij fuseerde met Labor.
___________________________________________________________________________
De uiteindelijke
zetelverdeling voor de
nieuwe (17de) Knesset is als volgt:
|
Kadima - 29
1.Ehud Olmert
2.Shimon Peres
3.Tzipi Livni
4.Meir Sheetrit
5.Avi Dichter
6.Dr. Marina Solodkin
7.Haim Ramon
8.Lt.-Gen.(Res.) Shaul Mofaz
9.Tzachi Hanegbi
10.Abraham Hirchson
11.Prof. Uriel Reichman
12.Gideon Ezra
13.Adv. Ronnie Bar-On
14.Dalia Itzik
15.Ze'ev Boim
16.Jacob Edery
17.Ze'ev Elkin
18.Majalli Whbee
19.Ruhama Avraham
20.Prof. Menachem Ben Sasson
21.Prof. Shlomo Breznitz
22.MK Eli Aflalo
23.David Tal
24.CPA Avigdor Yitzhaki
25.Ronit Tirosh
26.Othniel Schneller
27.Prof. Michael Nudelman
28.Brig. Gen. (Res.) Amira Dotan
29.Yoel Hasson
|
Labor-Meimad 19
1. Amir Peretz
2. Isaac Herzog
3. Ophir Pines-Paz
4. Avishai Braverman
5. Yuli Tamir
6. Ami Ayalon
7. Eitan Cabel
8. Binyamin (Fouad) Ben-Eliezer
9. Shelly Yachimovitch
10. Michael Melchior
11. Matan Vilnai
12. Colette Avital
13. Ephraim Sneh
14. Dani Yatom
15. Nadia Hilo
16. Shalom Simchon
17. Orit Noked
18. Yoram Marsiano
19. G. Magadla
|
Likud 12
1. Benjamin Netanyahu
2. Silvan Shalom
3. Moshe Kahlon
4. Gilad Erdan
5. Gideon Sa`ar
6. Michael Eitan
7. Reuven Rivlin
8. Dan Naveh
9. Yuval Steinitz
10. Limor Livnat
11. Natan Sharansky
12. Yisrael Katz
|
|
Shas 12
1. Eliyahu Yishai
2. Yitzhak Cohen
3. Amnon Cohen
4. Meshulam Nahari
5. Ariel Attias
6. Shlomo Benizri
7. David Azoulay
8. Yitzhak Vaknin
9. Nissim Zeev
10. Yakov Margi
11. Emil Amsalem
12. Avraham Michaeli
|
Yisrael
Beiteinu 11
1. Avigdor Liberman
2. Yuri Shtern
3. Edvi Yisrael Hasson
4. Yosef Shegal
5. Esterina Tratman
6. Stess Miznikov
7. Sofa Landver
8. Yitzhak Aharon-Aharonovitch
9. Robert Iltov
10. Alex Miller
11. Lea Shemtov
|
Nationale
Unie-Nationale
Religieuze Partij (Mafdal) 9
1. Benyamin Elon
2. Zevulun Orlev
3. Zvi Hendel
4. Effie Eitam
5. Nissan Slomiansky
6. Yitzhak Levy
7. Eliahu Gabbay
8. Arieh Eldad
9. Uri Yehuda Ariel
|
|
Gil -
Gepensioneerden Partij 7
1. Eitan Pentman Rephael
2. Yaakov Ben-Yizri
3. Moshe Sharoni
4. Yitzhak Ziv
5. Yitzhak Galanti
6. Elhanan Glazer
7. Sarah Marom
|
Verenigd Torah
Judaïsme 6
1. Yakov Litzman
2. Avraham Ravitz
3. Meir Porush
4. Moshe Gafni
5. Shmuel Halpert
6. Yaakov Cohen
|
Meretz-Yachad 5
1. Yossi Beilin
2. Chaim Oron
3. Ran Cohen
4. Zahava Gal-On
5. Avshalom Vilan
|
|
Ra'am-Ta'al
(Ver.Ar.Lijst) 4
1. Ibrahim Tzartzur
2. Ahmad Tibi
3. Talab El-Sana
4. ?
|
Hadash 3
1. Mohammad Barake
2. Hanna Swaid
3. Dov Khenin
|
Balad 3
1. Azmi Bishara
2. Jamal Zahalka
3. Wasil Taha
|
___________________________________________________________________________
De
partijen in de Knesset
Kadima
Partijleider: Ehud Olmert
Campagne
leuzen: 1) Israël
wil Kadima
(=voorwaarts). 2) Kadima Sharon. 3) Vooruit gaan.
Website: http://www.kadimasharon.co.il
Hoofdprogrammapunten:
- Steunt vredesonderhandelingen op
basis van de 'Routekaart naar Vrede', waarin uiteindelijk een
Palestijnse staat zou worden opgericht. Weigert te onderhandelen met
Hamas als leider van de PA tenzij Hamas Israëls bestaansrecht
erkent en alle geweld beëindigt.
- Geen verdere eenzijdige
terugtrekkingen, maar Israël behoudt zich wel het recht voor
om unilateraal haar definitieve grenzen te trekken als de Palestijnen
zich niet houden aan hun verplichtingen onder de Routekaart.
- Wil de grote
nederzettingenblokken (Ariel, Gush Etzion en Ma'alei Adumim) binnen de
uiteindelijke grenzen van Israël hebben alsmede Oost Jeruzalem
- Bestuurlijke hervormingen om de
macht van Centrale Comités binnen politieke partijen in te
perken.
- Voortzetten van ontwikkeling naar
een gematigde markt-economie.
- Wil wetgeving invoeren ten
behoeve van burgerlijk huwelijk en begraven.
Kadima (of Qadima,
Hebreeuws voor "voorwaarts") is de partij opgericht in november 2005
door premier Ariel Sharon uit de Likoed. In november 2005 kwam de
regering
Sharon ten val, nadat Amir Peretz tot leider van de Labor partij was
gekozen,
die vervolgens uit de regeringscoalitie stapte. Sharon besloot dat hij
niet
verder kon met Likoed, omdat Likoedleden die kwaad waren over de
terugtrekking
uit de Gazastrook hem het verder regeren onmogelijk maakten. Hij
richtte daarom
Kadima op, waarbij zich 13 Knessetleden van Likoed en 1 van Labor
aansloten,
alsook zijn vice-premier Ehud Olmert en Labor-veteraan Shimon Peres.
Kadima zegt de Routekaart naar Vrede te willen volgen (volgens de
Israëlische
interpretatie, die eist dat de Palestijnen hun terreurgroepen
ontmantelen
voordat onderhandelingen kunnen doorgaan). Kadima's economische en
sociale
beleid is nog onduidelijk, maar zal waarschijnlijk het traditionele
Likoed
mengsel volgen van populisme en vrij ondernemerschap, met een grotere
nadruk op
sociale wetgeving dan in het verleden.
Kritiek en
opmerkingen over Kadima:
Volgens
critici is Kadima geen politieke partij, maar een 'one-man show' van
Ariel
Sharon. Zonder Sharon zal Kadima niet als partij kunnen functioneren,
omdat de
leiders te uiteenlopende visies hebben en Ehud Olmert niet in staat zal
zijn om
partijdiscipline op te leggen als over controversiële
onderwerpen moet worden
beslist. Zonder Sharon is de partij gedoemd om uiteindelijk uiteen te
vallen.
Ondanks formele ontkenningen is de verwachting dat Kadima om 'eenzijdig
de
grenzen van Israël te bepalen' zal overgaan tot het
unilateraal ontruimen van
nederzettingen.
Labor
(Arbeiderspartij)
Partijleider: Amir Peretz
Campagne
leuzen: Terreur
bestrijden, armoede
verslaan
Website: www.Avoda.org.il
Hoofdprogrammapunten:
- Wil de onderhandelingen met de
Palestijnen hervatten op basis van het "land voor vrede" principe in
het kader van de Oslo Akkoorden. Wijst directe onderhandelingen met
Hamas af, maar zou wel met meer gematigde PA-leiders zoals Mahmud Abbas
onderhandelen.
- Steunt de oprichting van een
Palestijnse staat.
- Sluit eenzijdige terugtrekking
uit bepaalde delen van de Westoever niet uit.
- Steunt het gedeeltelijk
terugdraaien van de economische privatiseringen van de afgelopen jaren.
Wil de sociale voorzieningen uitbreiden.
- Wil op gebied van religie de
status quo handhaven.
Labor is een
sociaal-democratische partij opgericht in 1968 als een fusiepartij van
Mapai,
Ahdut Ha'avoda - Poalei Tziyon en Rafi. Haar voorganger Mapai met name
had
vanaf 1930 het voortouw gehad bij het opbouwen van de
Joods-Zionistische staat,
en had haar vanaf de onafhankelijkheid onafgebroken geleid in
coalitie-regeringen met kleinere partijen. Labor steunt officieel
sociaal
pluralisme en gelijkheid, en sinds de jaren '90 staat ze een vrije
markt
"met een ziel" voor. Buitenlands beleid is doorgaans centrumlinks. Na
de Zesdaagse Oorlog steunde Labor de vestiging van nederzettingen in de
Jordaanvallei, bij Hebron en in sommige andere delen van de bezette
Westoever
en Gazastrook, maar niet in de dichtbevolkte gebieden. Vanaf 1992,
onder
aanvoering van Yitzhak Rabin, steunde ze vredesonderhandelingen met de
Palestijnen in het Oslo-vredesproces. Vanaf haar oprichting tot aan de
laatste
verkiezingen is Labor meer dan de helft van haar Knesset zetels kwijt
geraakt.
Partijvoorzitters van Labor waren Levi Eshkol (1968-69), Golda Meir
(1969-74),
Yitzhak Rabin (1974-77; 1992-95), Shimon Peres (1977-92;
1995-97;
2003-05), Ehud Barak (1997-2001), Binyamin Ben-Eliezer (2001-02), Amram
Mizna
(2002-03). Labor leverde de Israëlische premier in 1968-77;
1984-86; 1992-96;
en 1999-2001. In november 2005 werd Amir Peretz als leider gekozen.
Kritiek en
opmerkingen over Labor:
Labor
heeft flinke verliezen geleden in vorige verkiezingen. Volgens critici
is
Peretz, hoewel een ervaren politicus, er beter in om met populistische
standpunten de kranten te halen dan om Israël te besturen. Ook
hebben sommigen
moeite met zijn Arabische (Marokkaanse) afkomst en zijn
vakbondsverleden. Labor
is traditioneel het populairst onder de Ashkenazi (Europese Joden).
Zijn
lijsttrekkerschap zou daarom een deel van de achterban kunnen
afschrikken. Deze
kritiek is terecht als racistisch van de hand gewezen. Het is wel waar
dat
Peretz nog onervaren is als politiek leider.
Likoed
Partijleider: Binyamin
Netanyahu
Campagne
leuzen: Sterk tegen Hamas
- Alleen
(Likoed) Netanyahu
Website: www.Likud.org.il
Hoofdprogrammapunten:
- Verklaart zich bereid over vrede
te onderhandelen met een Palestijns leiderschap dat "niet door
terreur gecomprimeerd is", maar weigert te onderhandelen met
Hamas of een leden van een door Hamas geleide PA.
- Is niet voor een Palestijnse
staat, maar erkend dat die wellicht onvermijdelijk is.
- Tegen het ontruimen van
nederzettingen.
- Voortzetting van de economische
hervormingen die Netanyahu als Minister van Financiën begon.
- Wil op gebied van religie en
staat de status quo handhaven.
Likud is navolger van de
revisionistische Herut partij van Menachem Begin, die met verschillende
andere
partijen fuseerde tot in 1972 de Likud tot stand kwam en een machtsblok
van
betekenis werd. De Likud werd mede door Ariel Sharon opgericht, die de
partij
weer verliet en later terugkeerde. Vanaf 1977 heeft Likud meerdere
regeringen
geleid, soms in coalitie met Labor. Haar grootste verdienste was het
vredesverdrag met Egypte in 1979, echter nadien stortte zij
Israël in de
Libanon oorlog, en in de jaren '90 verzette Likud zich fel tegen het
door de
regering Rabin geleide Oslo-vredesproces.
Kritiek en
opmerkingen over Likud:
Likud
zit diep in de problemen: omdat veel van de betere Likud leden zijn
overgestapt
naar Kadima, steunt de partij nu grotendeels op Benjamin Netanyahu,
wiens
laatste termijn als premier (eind jaren '90) geen groot succes was. Het
feit
dat Likud onder Sharon de nederzettingen uit de Gazastrook ontruimde,
heeft rechtse kiezers afgeschrikt. Anderzijds heeft Likud's
keiharde
economische politiek veel van haar traditionele achterban, die uit (de
vaak
arme) Russische immigranten en Sefardi (Joden uit Arabische landen)
bestaat,
van zich vervreemd.
Meretz-Yachad
Partijleider: Yossi Beilin
Campagne
leuzen: Links, met het
individu
centraal!
Website: www.Meretz.org.il
Hoofdprogrammapunten:
- Linkse sociaal-democratische
seculiere partij.
- Steunt een eerlijke vrede tussen
Israël en haar buren.
- Steunt sinds lange tijd directe
onderhandelingen met de Palestijnen, maar erkent dat directe
onderhandelingen met Hamas nu niet opportuun is.
- Wil nederzettingen ontruimen en
volledige terugtrekking uit de Westoever.
- Steunt staatserkenning van
niet-orthodoxe stromingen en gelijke erkenning van vader-joden.
- Speerpunten mensenrechten,
burgerrechten en sociale rechtvaardigheid.
- Speerpunten ecologie en
milieubescherming.
- Zet zich in tegen discriminatie
van de Israëlische Arabieren.
Meretz was in 1992
gevormd als een samenwerking van drie eerdere linkse partijen die het
vredeskamp een sterke parlementaire vertegenwoordiging wilden geven. De
partij
kreeg in 1992 12 zetels, in 1996 9 en in 1999 10 zetels. Vanwege de
tweede
Intifada en de daaropvolgende verrechtsing binnen de
Israëlische politiek zakte
de partij naar 6 zetels in 2003 en 4 zetels in 2006. De huidige partij
Meretz-Yachad is een fusie van eind 2003 tussen de oorspronkelijke
Meretz en
Yossi Beilin's Shahar.
Kritiek en
opmerkingen over Meretz:
Meretz
leed bij de laatste verkiezingen een nederlaag omdat de partij en haar
leiderschap het mislukken van de vredesonderhandelingen en het
uitbreken van de
tweede Intifada grotendeels aan Israël zelf weet. Leider Yossi
Beilin was
medeverantwoordelijk voor de Oslo Akkoorden (toendertijd als minister
voor
Labor) en bleef na het fiasco daarvan verklaren dat Arafat te
vertrouwen was,
en vrede mogelijk is met verdere Israëlische concessies.
Beilin, in het
buitenland populair als een van de architecten van het zogenaamde
Geneefse
Akkoord, dat vergaande concessies voorstaat in ruil voor vrede, is in
eigen
land ook om 'persoonlijke' redenen niet erg populair: hij geldt als
over-ambitieus en heeft andere politici van zich vervreemd.
Nationale
Democratische Vergadering (Balad)
Partijleider: Azmi Bishara
Website: www.Balad.org
Hoofdprogrammapunten:
- Israëlische Arabische
partij.
- Israël moet een
democratische staat voor al haar inwoners zijn, zonder Joods karakter.
- Steunt recht op terugkeer van
Arabische vluchtelingen uit de oorlog van 1948.
- Volledige Israëlische
terugtrekking uit de Westoever en Oost-Jeruzalem
- Steunt oprichting van een
Palestijnse staat.
Kritiek en
opmerkingen over Balad:
Alle
drie de Arabische partijen (Balad, Hadash en de Verenigde Arabische
Lijst, zie
hieronder) wijzen het Joodse/Zionistische karakter van Israël
af, en maken
samenwerking met andere partijen daarmee welhaast onmogelijk. De
leiders van
deze partijen scharen zich vaak openlijk achter de Palestijnen en doen
mee aan
demonstraties tegen bijvoorbeeld de afscheidingsbarrière,
wat vanuit hun
positie begrijpelijk is en bovendien legitiem (rechtse politieke
leiders waren
ook aanwezig bij acties van de kolonisten tegen ontruimingen), maar hen
wel van
de rest van de politiek vervreemdt. Zij hebben dan ook altijd in de
oppositie
gezeten, maar gaven wel gedoogsteun aan Barak in 1999-2000. Veel
Israëlische
Arabieren stemden overigens op Barak in 1999, maar hij verspeelde hun
steun
door zowel nogal dubieuze uitspraken over Arabieren als het harde
optreden van
de politie tegen Israëlische Arabieren aan het begin van de
Intifada, waarbij
13 Israëlische Arabieren omkwamen.
Nationale
Unie-Nationaal Religieuze Partij (Mafdal)
Partijleider: Benyamin Elon
Campagne
leuzen: De Likoed
verlaten: een nieuw
rechts staat op. 'We're All Right!' We geloven in de Staat, maar
veranderen de
regering.
Website: www.Leumi.org.il, www.Mafdal.org.il
Hoofdprogrammapunten:
- Coalitie van rechtse partijen,
zowel religieus (NRP) als seculier (Moledet & Tekuma).
- Tegen verdere terugtrekkingen van
de Westoever, op veiligheids-, Bijbelse en Zionistische gronden.
- Tegen enige concessies aan de
Palestijnse Autoriteit en tegen onderhandelingen met de PA of Hamas.
- Tegen het oprichten van een
Palestijnse staat.
- Voor vrijwillige verhuizing van
Arabieren in de vluchtelingenkampen op de Westoever en Gaza naar andere
Arabische landen.
- Streng veiligheidsbeleid.
- Versterken van het staats
onderwijs systeem.
NRP - Nationale
Religieuze Partij -
(Hebreeuws: "Mafdal - Mifleget haPoalim Dati-Leumi" betekent
Nationale Religieuze Arbeiders Partij) - Orthodox Joodse Zionistische
partij
die oorspronkelijk socialistisch was en verschillende Kibboetsen
stichtte.
Verbonden met de Mizrahi religieuze beweging. In de jaren '60 begon de
partij
afstand te nemen van haar traditionele ideologie onder invloed van Gush
Emoenim. NRP werd het thuis van de "Groter Israël" (Eretz
Yisrael
Hashleimah) ideologie van het bouwen van nederzettingen op de Westoever
en in
de Gazastrook, gebieden die in 1967 door Israël waren bezet.
Kritiek en
opmerkingen over de
Nationale Unie-Nationaal Religieuze Partij:
De
ideologie van de NU-NRP om de bezette gebieden geheel te houden en
koloniseren
is onhoudbaar als Israël een Joodse en democratische staat wil
blijven. Het is
dan ook de vraag hoe 'vrijwillig' de verhuizing van de Palestijnen naar
Arabische buurlanden wat hen betreft uiteindelijk zal zijn.
Shas
Partijleider: Eliyahu Yishai
Campagne
leuzen: 1) Hen die voor
God zijn, naar
mij! 2) Een ware sociale leider 3) Kies leven
Website: www.shasnet.org.il
Hoofdprogrammapunten:
- Sefardische religieuze beweging,
geleid door spiritueel mentor Rabbi Ovadia Yosef.
- Regeringsbeleid moet gebaseerd
zijn op strikte Joodse wet.
- Was in het verleden bereid land
voor vrede te ruilen, maar komt hier enigszins op terug vanwege de
toegenomen terreur.
Shas werd opgericht in
1984, mede
vanwege de ondervertegenwoordiging van Sefardische Joden in de
Israëlische
politieke, religieuze en maatschappelijke leiding. De partij begon met
4 zetels
in 1984 en was in 1999 tot 17 zetels gegroeid.
Kritiek
en opmerkingen over Shas::
Rabbi Ovadia Yosef is meermaals in opspraak geweest vanwege dubieuze
uitspraken
over bijvoorbeeld Arabieren. Shas heeft aan verschillende
regeringscoalities
deelgenomen (met name om links aan een meerderheid te helpen), en wist
in ruil
daarvoor veel geld binnen te slepen voor de Yeshiva's (Joods-orthodoxe
scholen)
en andere religieuze zaken. Volgens critici drukken religieuze partijen
een te
groot stempel op de politiek en het maatschappelijk leven (bijvoorbeeld
huwelijksrecht, Shabbat), doordat zij vaak onmisbaar zijn in coalities.
Shinui
Partijleider: Ron Lowenthal
Campagne
leuzen: Shinui - thuis van
seculiere
Israëli's en de middenklasse
Website: www.Shinui.org.il
Hoofdprogrammapunten:
- Liberale, Zionistische, seculiere
partij.
- Voor een seculiere staat met
scheiding van religie en staat.
- Voorstander van een territoriaal
compromis voor vrede, maar voor een streng veiligheidsbeleid.
- Steunt een vrije markt en
privatisering van overheidsbedrijven.
Kritiek en
opmerkingen over Shinui:
Shinui
werd in de verkiezingen geheel weggevaagd. Kadima heeft haar vervangen
als
Israëls centrumpartij, zonder de principieel anti-religieuze
standpunten van
Shinui.
Hadash -
Democratisch Front voor Vrede en Gelijkheid
Partijleider: Mohammad
Barakeh
Campagne
leuzen: Twee Staten voor
Twee Volken
Website: www.Hadash.org.il
Hoofdprogrammapunten:
- Communistische ideologie.
- Wil de positie van achtergestelde
Israëli's verbeteren.
- Het opstellen van een
democratische en seculiere grondwet.
- Verbetering van rechten van
Israëlische Arabieren en vrouwen.
- Steunt Israël als staat
voor al haar inwoners i.p.v. 'Joodse Staat'.
- Steunt de oprichting van een
Palestijnse staat.
- Steunt recht op terugkeer voor
Palestijnse vluchtelingen van 1948 als zij dat willen, of anders
compensatie voor de achtergelaten eigendommen.
Kritiek en
opmerkingen over Hadash:
(Zie
ook eerder bij Balad.) De leus "twee staten voor twee volken" is in
tegenspraak met haar programma: Israël moet voor zowel Joden
als Arabieren
(inclusief vluchtelingen) worden, en Palestina voor de Arabieren. Op
termijn
zal dit leiden tot "twee staten voor één volk",
daar Israël zijn
Joodse meerderheid zal verliezen als de vluchtelingen daarheen zullen
terugkeren.
Verenigde
Arabische Lijst
Partijleider: Ibrahim
Tzartzur
Hoofdprogrammapunten:
- Unie van drie
Israëlisch-Arabische partijen - Verenigde Arabische Partij
(Ra'am), Arabisch Nationale Partij (Mada) en Islamitische Beweging.
- Israël moet een staat
worden voor al haar inwoners zonder duidelijk Joods karakter.
- Volledige Israëlische
terugtrekking van de Westoever, Gazastrook en Oost-Jeruzalem.
- Oprichten van een Palestijnse
staat met Jeruzalem als hoofdstad.
- Recht op terugkeer voor
Palestijnse vluchtelingen van 1948.
Kritiek en
opmerkingen over Verenigde
Arabische Lijst:
Zie
eerder bij Balad.
Torah en
Shabbat Judaïsme cq. Verenigd Torah
Judaïsme ("Yahadut Hatorah",
coalitie van Agudath Yisrael en Degel Hatorah)
Partijleider: Yakov Litzman
Campagne leuzen: Voor Israëli's die de
Shabbat eren
Hoofdprogrammapunten:
- Coalitie van Ashkenazi
ultra-orthodoxe partijen.
- Regeringsbeleid moet gebaseerd
zijn op Joodse wet.
- Gelooft dat het Land van
Israël door God aan het Joodse volk werd gegeven.
- IJvert voor overheidssteun aan
hun religieuze instituties.
Agudath Yisrael is
een partij van
ultra-orthodoxe Joden, opgericht in Polen in 1912 en in de vroege jaren
'20 in
Palestina gevestigd. Agudath Yisrael was niet-Zionistisch of
anti-Zionistisch
en erkende de Joodse staat niet. De partij ging verschillende coalities
aan, en
gaat van tijd tot tijd samen met Degel Hatorah om de Verenigd Torah
Judaïsme
partij te vormen. Zij willen dat de staat religieuze
wetten volgt en
financiële steun verleent aan hun scholen en religieuze
instituties. Hoewel
niet-Zionistisch, steunen zij doorgaans de bezetting en stemmen met
rechts mee
tegen vredesonderhandelingen en compromissen. Zij zijn niet
echt
theocratisch, omdat ze zich alleen in religieuze zaken principieel
uitlaten.
(Dit onderscheidt hen van standpunten binnen de NRP die een
religieus-Joodse
regering voorstaan die haar interpretatie van religieuze wetten op het
gehele
publieke leven wil opleggen.)
Degel Hatorah Party - Litouwse ultra-orthodoxe Haredi partij, opgericht
onder
het spirituele leiderschap van Rabbi Eliezer Menahem Shach voor de
verkiezingen
van 1988. Haar leider is Rabbi Avraham Ravitz. De partij won twee
Knesset
zetels en trad toe tot de regering van nationale eenheid. In latere
verkiezingen deed zij mee in een gezamenlijke lijst met Agudath Yisrael
onder
de naam Verenigd Torah Judaïsme. De partij is vooral
geïnteresseerd in
financiering voor haar scholen en religieuze instellingen en in het
verheffen
van religieuze wetten tot staatswetten. In haar buitenlandse beleid is
zij niet
militant.
Yisrael
Beitenu-'Israël is ons Thuis'
Partijleider: Avigdor Lieberman
Campagne leuzen: Wie zal de misdaad in de straten
aanpakken? Olmert,
Netanyahu, Lieberman "nyet, nyet, da"
Website: http://www.beytenu.org.il/
Hoofdprogrammapunten:
- Rechts-nationalistische partij.
- Hamert op veiligheid en
misdaadbestrijding.
- Wijst onderhandelingen met een
door Hamas-geleide PA af.
- Wil de grenzen van
Israël aanpassen om een maximaal aantal Joden en minimaal
aantal Arabieren binnen de toekomstige permanente grenzen van
Israël de hebben, door Israëlisch land met veel
Arabieren (de Arabische driehoek in Noord-Galilea) uit te ruilen voor
grote nederzettingenblokken en de Jordaanvallei.
Kritiek en
opmerkingen over Yisrael Beitenu:
Deze partij heeft bij de verkiezingen onverwacht veel stemmen behaald,
met name
van Russische immigranten die zich door Likud in de steek gelaten
voelden.
Volgens critici wil zij de Israëlische Arabieren gedwongen uit
Israël
verplaatsen, en was haar campagne doordrenkt van racistische
uitlatingen. Een
landruil waarbij Israëlische Arabieren deel worden van een
toekomstige
Palestijnse staat (waarvan wij ons overigens afvragen of Lieberman die
überhaupt voorstaat) is alleen mogelijk indien beide partijen
met zo'n uitruil
instemmen. Israëlische Arabieren zijn Israëlische
staatsburgers en volgens de
Israëlische wet kan men niemand op grond van zijn etniciteit
zijn
staatsburgerschap afnemen.
Gil
(Gepensioneerden partij)
Partijleider: Eitan Pentman
Rephael
Hoofdprogrammapunten:
- Komt op
voor de belangen van de ouderen.
Kritiek en
opmerkingen over GIL:
Deze
partij heeft geheel onverwacht 7 zetels
behaald. Zij weigert zich tot nu toe over andere onderwerpen dan de
belangen
van gepensioneerden uit te laten, en heeft aangekondigd iedere coalitie
te
willen steunen die aan haar eisen wat dit betreft tegemoet wil komen.
Het
schijnt dat ook niet-gepensioneerden op deze partij hebben gestemd, uit
onvrede
over hun verslechterde situatie. Men kan de winst van Gil dan ook
beschouwen
als een proteststem tegen het harde economische beleid van de afgelopen
jaren.
Bronnen:
http://www.israelvotes.com/2006/platforms.php
http://www.zionism-israel.com/dic/politicalsystem.htm
http://en.wikipedia.org/wiki/Category:Political_parties_in_Israel
http://www.imra.org.il/story.php3?id=28901
Voor eerdere verkiezingen in Israël zie de op CIDI website (in pdf-formaat):
Verkiezingen in Israel - 28 januari
2003
Verkiezingen in Israel - 17 mei
1999
______________________________________________________________
©
Dit artikel is copyright Israël-Palestina Informatie, afgezien
van onderdelen waarvoor andere bronnen worden vermeld. Voor
overname
gelieve kontakt met ons op te nemen via het e-mail adres. Beperkte
citaten voorzien van een link naar deze webpagina zijn toegestaan.
______________________________________________________________
Websites over
Israël-Palestina en het Midden-Oosten Conflict:
* A Brief
History of Israel and Palestine and the Conflict,
The Early
History of Zionism and the Creation of Israel, and many other
articles on
MidEastWeb for
Coexistence
- Middle East news & background, history, maps and opinions
* Wikipedia categories Israel
and Zionism, Palestine
and Middle
East
*
Council for
Peace and Security (Israel) * One Voice Movement
* Ariga's PeaceWatch - on the
Israeli-Palestinian conflict and Middle East peace
*
Middle East Analysis * Israel News * Israel: Like This, As If (blog)
*
Zionism
and Israel Information Center
* ZioNation -
Progressive Zionism and Israel Web Log
* IMO -
Israël & Midden-Oosten Blog (Nederlandstalig)
* Virtuele Encyclopedie van het
Conflict Israël-Palestina (
Nederlandstalig)
*
Israël Informatie Linkpagina (
Nederlands / Engels)
*
Israël & Palestijnen Nieuwsblog (
Nederlands / Engels)
