NOS Journaal berichtgeving
over Israël en de Palestijnen
"Wij vinden zelf niks; wij proberen daarentegen u te helpen iets te vinden."
Aldus de standaard reactie van de NOS op kritiek dat het Journaal een eenzijdig beeld schetst van het Midden-Oosten conflict. Zulke kritiek zegt de NOS al jaren te krijgen, en wel van beide kanten in het conflict.
Onze eigen beoordeling is, dat de meeste Nederlandse media tot in de jaren '80 vooral neigden naar het Israëlische perspectief, en ze met name de laatste 10 jaar overwegend neigen naar de Palestijnse kant. Deze onevenwichtige berichtgeving was één van de redenen waarom wij onze website zijn gestart (zie: "Waarom deze website"), en waarom ook op IMO Blog regelmatig de Nederlandse media onder de loep worden genomen. Ons viel de afgelopen jaren geregeld op dat de NOS wel erg veel aandacht besteedt aan het Palestijnse perspectief, vaak reportages heeft vanuit Palestijns gebied waarin Palestijnen hun verhaal doen en Israël van allerlei beschuldigen, zonder dat iemand van Israëls kant daarop reageert of zonder dat de mogelijkheid tot wederhoor wordt geboden of enige context wordt gegeven. Er is in het algemeen veel aandacht voor de verhalen van gewone mensen en de gevolgen van conflicten voor gewone mensen met relatief weinig ruimte voor uitleg over de achtergronden en hoe het zo is gekomen. Omdat Israël de sterkere partij is, leidt dat gemakkelijk tot identificatie met de Palestijnen.
Daarnaast zijn de afgelopen jaren verschillende groepen aktief geworden die de Nederlandse media kritisch volgen en aandacht vragen voor ongebalanceerde berichtgeving ten nadele van Israël, zoals de stichting W.A.A.R. in Nederland en de Israel Facts monitorgroep vanuit Israël zelf. Naast een onderzoek naar de berichtgeving in NRC Handelsblad door WAAR, is het afgelopen jaar met name ook het NOS Journaal kritisch gevolgd. WAAR en Israel Facts hebben de twee onderstaande rapporten gepubliceerd en zijn erover met de NOS in discussie gegaan. Naar aanleiding van het eerste rapport zijn er kamervragen gesteld door de VVD over de objectiviteit van de berichtgeving door de NOS en de publieke omroepen. Zie de website van Israel Facts voor de toelichting op het tweede rapport en de reactie van de NOS.
Onevenwichtige berichtgeving door de NOS is extra kwalijk omdat zij als onderdeel van de publieke omroep en als neutraal medium bij uitstek, betrouwbare en objectieve informatie moet geven. Terwijl de verschillende omroepverenigingen hun eigen kleur hebben en die in de programma's tot uitdrukking mag komen, is de NOS er, naar eigen zeggen, voor iedereen, en iedereen moet zich in de programma's kunnen herkennen. De NOS zegt daarover zelf in haar journalistieke code:
"De NOS stelt zich, als integraal onderdeel van de publieke omroep, tot doel de primaire informatiebron te zijn op het gebied van nieuws, sport en evenementen, zodat de Nederlandse burger beter in staat is te oordelen over ontwikkelingen in de wereld, en zijn eigen gedrag te bepalen.
De NOS hanteert hierbij de hoogste journalistieke eisen van evenwichtigheid, zorgvuldigheid, betrouwbaarheid, ongebondenheid, pluriformiteit en onbevooroordeeldheid.
De NOS scheidt feiten en meningen, past hoor en wederhoor toe en vermijdt eenzijdige berichtgeving."
De NOS verschuilt zich er vaak achter dat, daar zij door mensen en organisaties van beide kanten van onevenwichtigheid wordt beticht, zij wel in het midden zal zitten en het wel goed zal doen. Dat is nogal gemakzuchtig. Niet alleen ligt de waarheid niet altijd in het midden, de geleverde kritiek van onevenwichtigheid moet per keer afzonderlijk worden beoordeeld. Hoeveel mensen dezelfde kritiek hebben of juist tegenovergestelde kritiek mag deze beoordeling niet in de weg staan.
Het is bijna ondoenlijk om een geheel objectieve methode te vinden om te beoordelen of de berichtgeving over het Israëlisch-Palestijnse conflict (maar dit geldt evengoed voor andere kwesties) evenwichtig is. Moeten Israëli's en Palestijnen evenveel aan het woord komen? En moet daarbij dan ook onderscheid gemaakt worden tussen mensen die het voor hun kant opnemen en zij die er juist kritisch tegenover staan? Welke organisaties en bronnen gelden als betrouwbaar en neutraal in het conflict? Wanneer moet welke context of achtergrondinformatie worden gegeven? Welke terminologie moet worden gebruikt? Sympathisanten van de beide partijen zullen het daarover niet snel eens kunnen worden. Daarvoor zijn ze te zeer oneens over de geschiedenis, oorzaken en feiten, en zitten in een verschillend paradigma. Zelfs over de terminologie kan men het al niet eens worden, en de meest basale (en bewezen) feiten worden door partizanen van beide kanten betwist. Dat betekent echter niet dat kritiek van hen per definitie geen hout snijdt.
Terwijl veel mensen van mening zijn dat de media nu een stuk evenwichtiger zijn dan vroeger, en zelfs nog steeds meer aandacht voor Israëls perspectief zouden hebben, is er in de praktijk juist veel aandacht voor het Palestijnse perspectief. Niet alleen bij de NOS, ook bij NRC Handelsblad en andere media. Zo was er enorm veel aandacht voor de Israëlische 'muur' en de gevolgen voor de Palestijnen, voor radikale kolonisten in Hebron en elders die Palestijnse olijfboomgaarden vernielden en voor de voortgaande bouw in de nederzettingen. Ook de groei van rechts in Israël bij de verkiezingen van 2009 kreeg veel aandacht, en de aanhang van Lieberman werd meermaals in beeld gebracht terwijl zij anti-Arabische leuzen scandeerden. Veel minder aandacht was er voor het virulente Arabische antisemitisme, en de verheerlijking van geweld en het 'martelarenschap' in de Palestijnse samenleving, in media en schoolboeken. Ook het feit dat door de afscheidingsbarrière en andere Israëlische restrictieve maatregelen wel degelijk veel aanslagen zijn verijdeld, kreeg weinig aandacht, en vaak wordt gesuggereerd dat Hamas zich heeft gematigd, om ideologische redenen geen of minder aanslagen uitvoert (dit is in feite omdat het niet meer lukte) en onder voorwaarden bereid zou zijn Israël te erkennen. Zowel NRC Handelsblad als de NOS laten vooral gematigde vertegenwoordigers van Hamas aan het woord en negeren radikale uitspraken van de hardliners.
De sterke nadruk op Palestijns lijden, het ontbreken van context en van Israëls versie van het verhaal, en de schrijnende reportages tijdens onder meer de Gaza Oorlog, creëren een eenzijdig beeld van Israël als de wrede dader en de Palestijnen als willoos slachtoffer, een beeld van goed en slecht dat anti-Israël sentimenten aangewakkerd.
___________________________
* Rapport NOS Journaal berichtgeving Gaza Oorlog december 2008-januari 2009
* Rapport NOS Journaal berichtgeving Israël-Palestina oktober-december 2009
* Journalistieke code NOS
11/15/2009: Joden niet gewenst in Jeruzalem
02/17/2009: Onderzoek NOS berichtgeving over Israel en Gaza Oorlog
01/26/2009: Israel en de Gaza Oorlog in het NOS Journaal
01/10/2009: De Gaza Oorlog op de Nederlandse TV
12/16/2008: Israel, Gaza en de Golan in het NOS Journaal
10/31/2008: In de media is Palestijns voetbal ook oorlog
07/11/2008: Hoe objectief is de NOS in het Israelisch-Palestijns conflict?
08/08/2007: Extra nieuwsbulletin: NOS praat met Hamas en haalt erkenning Israel binnen!
07/23/2007: Vrijlating Palestijnse gevangenen op het NOS Journaal
NOS-journaal
manipuleerde nieuws Gaza oorlog.
http://www.israelfacts.eu/tv-media/nos-journaal-rapport/index.html#03c1989bb4009a304
Onderzoek
NOS–journaal op verslaggeving over oorlog Hamas vs Israel
uitgevoerd door
stichting WAAR Nederland (Waarheid Accuratesse Authenticiteit in
Reportages) en
Israel Facts monitor groep Israel/Nederland
Dit onderzoek betreft de verslaggeving over de oorlog tussen Hamas en
Israel
door het acht uur NOS journaal in de periode 24 december 2008 t/m 24
januari
2009. Om een beeld te krijgen van de aandacht die de NOS besteedde aan
de
ontwikkelingen die leidden tot de oorlog werden de uitzendingen vanaf
19
December bekeken, maar we vonden geen reportages over dit onderwerp .
Doel van het onderzoek is om een analyse te maken van het NOS journaal,
om zo
vast te stellen of men het nieuws bracht in volledige vorm en met
utilisatie
van alle beschikbare feiten. Voorts toetsen we de feitelijke
berichtgeving aan
de eigen Journalistieke code van de NOS.
Inleiding.
Alle reportages die het NOS 8 uur journaal uitzond werden
tijdens en na de
Gaza oorlog geanalyseerd op de weergave van feiten, op beeldgebruik,
woordgebruik, keuze van gebruikt materiaal, tijdsduur van de reportages
en de
al of niet prominente plaats van de reportages in de uitzending.
Eén en ander
in vergelijking met de rapportage in andere landen, bij voorbeeld
Duitsland,
als ook met vergelijkbare NOS reportages over andere oorlogen. Voorts
werd aan
de hand van de eigen journalistieke code van de NOS onderzocht of de
reportages
daaraan voldeden. In Israel werden reportages getoetst aan de feiten
die op dat
moment bekend waren en aan de berichtgeving van derden waaronder ZDF en
ARD
Tagesschau in Duitsland (Tagesschau is qua opzet te vergelijken met NOS
Journaal) en de Israëlische TV zenders Arutz 1 (Mabat) en
Arutz 10 (Chadeshot
Arutz 10) Deze Israelische nieuwsprogramma’s besteedden
dagelijks gemiddeld
vier uur aandacht aan alle aspecten van de oorlog,
inclusief de
gebeurtenissen in Gaza. (zie voor voorbeelden van deze rapportage
bijlage
met
videolinks bij nr. 1)
De dagelijkse reportages van NOS 8 uur Journaal begonnen bij het begin
van de
Israëlische operatie in Gaza, die door de NOS werd aangeduid
als offensief.
Niet eerder dan 24 december berichtte de NOS over grote aantallen
raketten op
zuid Israel en het besluit van de Israëlische regering om
militair in actie te
komen tegen Hamas. Het zuiden van Israel werd echter al weken bestookt
met
honderden raketten maar deze aanvallen werden door de NOS bijna geheel
genegeerd. Op 19 december bijvoorbeeld, een week voor het besluit van
de
Israëlische regering, werd Israel bestookt met 19 Kassam
raketten en daarbij
vielen gewonden. De NOS besteedde er geen aandacht aan; de uitzending
van die
dag ging voor meer dan de helft over de Nederlandse acties tegen de
Taliban in
Afghanistan. En opvallend was dat alle aspecten van
deze oorlog in deze
uitzending wel aan bod kwamen.
De gemiddelde reportage in de eerste weken van de oorlog duurde 6
minuten, en
de meeste journaals openden met dit nieuws. Na het bereiken van het
staakt het
vuren liep de duur van de reportages terug tot circa 2,5 minuut en
namen ze een
minder prominente plaats in de uitzendingen in. Negentig procent van de
uitzendingen over de oorlog werd gevuld met beelden en reportages over
de
situatie van de Palestijnse bevolking in Gaza,
Deze reportages bevatten interviews met Palestijnen in Gaza die soms
grove
beschuldigingen uitten aan het adres van Israel, in
één geval werd het woord
Holocaust gebruikt. Toch kregen Israëlische woordvoerders niet
de gelegenheid
om op deze beschuldigingen te reageren.
In de drie weken dat de oorlog duurde produceerde de NOS slechts
één reportage over
de situatie aan het Israëlische front waar tijdens de oorlog
een miljoen mensen
geterroriseerd werden door de Hamas beschietingen op
Israëlische burger centra.
De andere uitgebreide reportage die de NOS produceerde over de situatie
in
Israel ging over de Israëlische tv zender
Arutz 10. Het overige nieuws
over de Israëlische kant werd belicht in flitsen van enkele
seconden. Geen van
de uitzendingen die het acht uur journaal uitzond bevatte een analyse
over hoe
de oorlog tot stand was gekomen. Zoals gezegd werden de oorzaken van de
Gaza
oorlog nauwelijks belicht en zo kon men de Israelische actie als een
offensief
presenteren Dit gebeurde bijvoorbeeld in de reportage van 24 december,
waarbij
Israel reageerde op een aanval van Hamas op de grens met zuid Israel,
de Hamas
terroristen die betrapt werden op het plaatsen van een bermbom bij de
grens
werden hierop beschoten en werden daarbij gedood. Deze actie werd door
het
journaal “Israëlisch offensief” genoemd.
Ook werd geen analyse gemaakt van de bedoelingen van Hamas.
Echter over
Israëls bedoelingen wist Sander van Hoorn al in zijn eerste
bijdrage te
vertellen dat de Israëlische actie in verband gebracht moest
worden met de
naderende Israëlische verkiezingen. Evenmin werd gewezen op
het Hamas charter,
en de herhaaldelijke radikale verklaringen van Hamasleiders als
verklaring voor
de voortdurende raketaanvallen op Israel. ( Hamas stelt in haar charter
dat zij
vernieting van Israel na streeft.)
Ter vergelijking , de ARD Tagesschau in Duitsland zond in haar 8 uur
journaal
van 27 december een item uit over de organisatie Hamas : de positie ten
opzichte van Israel werd belicht alsook de interne machtstrijd met de
PA van
Mahmoud Abbas.
Tot zover deze inleiding.
Feiten en onjuistheden
Sommige reportages van het NOS journaal bevatten feitelijke
onjuistheden.
Hierboven gaven we al een voorbeeld over de uitzending van 24 december
waarin
gesproken werd over het “Israëlische
offensief”. (zie deze reportage en de ARD
reportage bij links1)
Dezelfde uitzending bevatte een reportage over de kerstvoorbereidingen
in
Bethlehem. Gezien de ontwikkelingen in Zuid Israel had een reportage
over de
situatie daar verwacht mogen worden.
In deze reportage over Bethlehem werd door Sander van Hoorn nogal
suggestief
gezegd dat zelfs in het duurste hotel in Bethlehem niet aan de
Israëlische
bezetting viel te ontsnappen, waarop de camera in zoemde op een door de
IDF tijdens
de 2e intifada, geplaatste wachttoren. De week voordat deze
reportage
gemaakt werd, was echter de controle over Bethlehem door Israel aan de
PA
overgedragen. Op het moment dat Van Hoorn deze reportage maakte hadden
1500 PA
politieagenten in Bethlehem de IDF vervangen.
Dezelfde reportage gaf ook een feitelijk onjuist verslag van de
situatie bij de
geboortekerk in de winter van 2003, die gepresenteerd werd als een
Israëlische
belegering, terwijl in feite de kerk bezet werd door 200 Palestijnse
terroristen, die de geestelijken daar in gijzeling hielden.
In de uitzending van 27 december meldde Sander van Hoorn dat Israel
ergens medio
november begonnen was met het schenden van het bestand. Echter op 4
november
2008 ontdekte de IDF een tunnel die tot aan de grens bij Kissufim liep,
klaar
om gebruikt te worden voor de ontvoering van soldaten van de IDF. Het
graven
van de tunnel was op zichzelf een schending van het bestand door Hamas
(het was
een van de Israëlische voorwaarden voor het bestand van 19
juni 2008). Bij de
poging om de tunnel onschadelijk te maken ontstond een vuurgevecht met
Hamas en
daarbij werden volgens de Palestijnen 6 Hamas leden gedood.
Op 28 december stelde van Hoorn dat de ingestelde verboden militaire
zone rond
Gaza onmogelijk te maken kon hebben met veiligheid van de daar
aanwezige
burgers (waaronder verslaggevers). Hij suggereerde zelfs dat de
maatregel
bedoeld zou zijn om “pottenkijkers” op afstand te
houden. Op zowel 22 -12 als
op 24-12 werden echter vanuit Gaza door sluipschutters aanvallen
gepleegd op
burgers in de omgeving van de grens met Gaza en werd een groep
christelijke
Palestijnen uit Gaza in het grensgebied bij Erez beschoten met
mortiergranaten
tijdens kerstmis.
Op 13 januari presenteerde het NOS journaal een door van Hoorn gemaakte
reportage over Arutz 10, een populair TV station in Israel, waarin de
wijze van
rapporteren over de oorlog in Israel werd belicht. In deze reportage
zei van
Hoorn dat de Israëlische bevolking voor 90 % achter de oorlog
stond vanwege de
“cleane” en “smetteloze”
beelden die men kreeg voorgeschoteld in het nieuws
over Gaza het geen geheel onjuist was. De Israëlische TV liet,
evenals de NOS,
slachtoffers zien aan de Palestijnse kant. Iedere uitzending bevatte
beelden
van ingestorte gebouwen en van kinderen en vrouwen die dood of gewond
waren.
Maar net als de NOS hanteert de Israëlische TV een
journalistieke code waarin
geen beelden worden getoond van mensonterende taferelen ( zeer ernstig
verminkte lichamen). Dit was altijd al de code, ook in de tijd dat
Hamas
talloze autobussen met Israelische burgers opblies.
Nooit zagen de Israëlische kijkers zelfs lichamen van deze
slachtoffers.
Op 16 januari opende het NOS journaal met de leader: “ Druk
op Israel neemt toe
na fosforbommen op Gaza”. Fosforbommen zijn bij
internationale wet verboden ,
Israel gebruikte dan ook geen fosfor bommen maar munitie die fosfor
sporen
bevatte. Dit is op zich toegestaan, maar er zijn restricties ten
opzichte van
het gebruik in woonwijken. Tijdens het schrijven van dit rapport is nog
altijd
geen bewijs gepubliceerd over het gebruik van deze munitie door Israel
tegen
burgers in Gaza. Wel kan er iets gezegd worden over het gebruik van
beelden van
brandwond slachtoffers, zoals de NOS ook deed om aan te tonen dat de
slachtoffers in aanraking waren gekomen met witte fosfor. Een
Amerikaanse
brandwonden expert van het Grossman Burn Centre in Californië
verklaarde tegenover
CNN dat het niet mogelijk is op basis van TV beelden of
foto’s vast te stellen
of brandwonden ontstaan zijn door witte fosfor.
Terminologie ten aanzien van Israel
In de uitzendingen van het NOS journaal over de Gaza oorlog
registreerden
wij talloze uitspraken die een sterk suggestief negatieve lading hadden
ten
opzichte van de acties van Israel.
Daarentegen hadden uitspraken over Hamas of de Palestijnen in Gaza vaak
een
camouflerende of positief suggestieve lading.
Enkele voorbeelden.
24 December- versoepelen van de restricties voor Bethlehem
wordt door Van
Hoorn een “win -win situatie genoemd voor Israel”.
Hij legt ook uit waarom.
Toeristen die naar Bethlehem komen geven in Israel ook geld uit. Het
oogmerk
voor Israel zou dus financieel gewin zijn geweest. In Hebron, Jericho
en Jenin
waren eveneens restricties opgeheven en daar is geen sprake van
toerisme.
27 december- de Israëlische aanval op Hamas wordt door van
Hoorn omschreven als
“wanhoopspoging”, terwijl uit het verloop van de
luchtaanvallen direct voor een
leek duidelijk was dat er maandenlang voorbereidend onderzoek moest
hebben
plaatsgevonden over de doelen in Gaza. Wanhoopspoging suggereert dat
Israel
rücksichtslos Gaza aanviel.
29 december- Van Hoorn noemt de maatregel om het grensgebied tot
verboden zone
te verklaren een maatregel om “pottenkijkers “
buiten te houden. Eerder gaven
wij al de juiste achtergrond voor deze maatregel. Het woord
“pottenkijker”
suggereert dat er iets viel te zien dat het daglicht niet kon
verdragen. of
iets dat derden niet mochten aanschouwen.
In dezelfde uitzending noemt hij Hamas en Israel “twee
onvergelijkbare
grootheden” dit suggereert een opinie over de
krachtsverhouding in het
conflict, zoals gezegd vuurde Hamas 10.000 raketten op zuid-Israel af
over een
periode van acht jaar. Het gevolg daarvan was dat het leven in zuid
Israel
totaal ontwricht werd en dat duizenden burgers aan post traumatische
stress
lijden. De ZDF in Duitsland noemt dit psycho-terreur.
31 december- De opening van het Journaal :”Israel wil van
geen bestand weten”,
dit was blijkbaar de mening van het journaal want de regering van
Israel
overwoog in die periode serieus een voorstel van Barak om een tweedaags
bestand
in acht te nemen. Uiteindelijk besloot de Israelische regering twee
weken later
tot een unilateraal bestand.
Een ander voorbeeld van suggestief taalgebruik was de volgende
opmerking: “
Israel zegt succes te boeken met wat het noemt precisie
bombardementen”. Dit
werd gevolgd door het voorlezen van de aantallen slachtoffers en de
aparte
vermelding van de hoeveelheid vrouwen en kinderen onder de
slachtoffers. Dit
suggereert dat precisie bombardement in feite een
bommen tapijt zou zijn
geweest. ( In feite was de Hamas strategie primair de oorzaak van het
hoge
aantal burgerslachtoffers)
Een dergelijk woordgebruik werd ook geconstateerd in het Journaal van 2
januari
2009 waar werd gerapporteerd over de tunnels bij de grens met Egypte
die Israel
bombardeerde omdat daar doorheen wapens zouden
worden gesmokkeld. “Zouden”
suggereert dat de smokkel niet vast stond terwijl er toen al talloze
bewijzen
waren dat Hamas op deze manier wapens smokkelt.
6 januari heeft het NOS Journaal eindelijk een “deskundige
“ naar de studio
gehaald om de oorlog van commentaar te voorzien. Deze (Dhr Kolijn)
suggereerde
dat Israel geen journalisten in Gaza wil toelaten omdat dan
“dirty business”
zou worden onthuld. Ook noemde hij de Hamas raketten
een”straf voor de
bezetting” en Gaza “een grote openlucht
gevangenis” (dit is de propaganda van
Hamas in exacte bewoordingen)
Op 9 januari vertelt Van Hoorn de kijkers dat Israel een”
fenomenale staat van
dienst “ heeft in het naast zich neer leggen van VN
resoluties, wanneer er
gesproken wordt over de VN Veiligheidsraad resolutie 1860. De resolutie
was
echter niet bindend en in het vorige geval dat een dergelijke resolutie
wel
bindend was (Libanon 2007) voerde Israel deze in zijn geheel uit. De
uitspraak
van van Hoorn was dus puur subjectief.
Op 12 Januari gaat het opnieuw over de wapenstilstand en meldt van
Hoorn dat er
een probleem is: “Israel praat niet met Hamas”. Hij
verzuimt te melden waarom
dat zo is en waarom Hamas niet met Israel wil
praten.
In de uitzending van 13 januari wordt een reportage uitgezonden die Van
Hoorn
maakte over Artutz 10 en de wijze waarop men daar de oorlog verslaat.
In de
inleiding zegt hij “het patriottisme viert hoogtij”
en aan het eind zegt hij
over de journalisten die de oorlog voor Arutz 10 verslaan dat ze
“met een been
in het conflict staan, en dat zie je”. Daarbij suggererend
dat de journalisten
volstrekt bevooroordeeld zijn. Hij onderstreept dat door op te merken
dat
daardoor 90 % van de Israëlische bevolking achter de oorlog
tegen Hamas staat.
Die 90 % steun was er echter al vóór dat er een
luchtaanval op Gaza had
plaatsgevonden. Ook hier is er sprake van subjectieve constateringen
door van
Hoorn. De oorzaak voor de massale steun lag dan ook heel ergens anders:
in het
doel van de Hamas agressie( vernietiging Israel) en de 10.000
raketten op
Zuid Israel in 8 jaar tijd.
19 januari meldt het journaal dat Gaza maandenlang nauwelijks werd
bevoorraad.
Uit alle gegevens blijkt dat dit niet klopt; de bevoorrading tijdens de
oorlog
met humanitaire hulpgoederen ging gewoon door en zelfs met grotere
quota. ARD
Tagesschau in Duitsland had bijna dagelijks in haar journaal een kort
item over
de medewerking van Israel bij de bevoorrading van Gaza tijdens de
oorlog.
In dezelfde uitzending zegt Van Hoorn” het is vooral de
schaal van verwoesting
die overweldigend is”, alsof Gaza eruit ziet als Rotterdam in
Bovendien beweerde hij herhaaldelijk dat Hamas nauwelijks geraakt is,
dit in
tegenstelling tot militaire experts in Israel en daarbuiten, die het
tegenovergestelde beweren. En ook hier voegde van Hoorn toe dat
uiteindelijk de
meeste slachtoffers burger zijn. Tot op het moment van het schrijven
van dit
rapport heeft slechts COGAT (Coordinator office for Government
Activities in
the Territories) van de Israelische overheid een eindrapport
gepubliceerd.
Daarin wordt het aantal dodelijke slachtoffers vastgesteld op 1134
waarvan 673
behoorden tot Hamas of andere terroristische organisaties in Gaza.
GOGAT zegt
de over de namen van Hamas leden te beschikken en stelt het aantal
burger
slachtoffers die niet betrokken waren bij de strijd op 288.
Over de incidenten waarbij VN gebouwen werden geraakt en burgers
omkwamen in de
nabijheid van VN gebouwen zegt van Hoorn: “zet het nu eens op
een rij we hebben
dat gebouw, drie VN scholen, VN transporten aangevallen, Rode Kruis
transporten
gehinderd. En het Rode Kruis heeft vandaag gezegd: “we moeten
eens onderzoeken
of er hier geen sprake is van oorlogsmisdaden”.”
In geen van zijn bijdragen vermeldde van Hoorn ooit de Hamas aanvallen
op
humanitaire transporten, of de ambulances die Hamas gebruikte voor
militaire
doeleinden.
In direct woordgebruik komt het beeld van de negatieve suggestie nog
sterker
tot uitdrukking.
Hieronder een greep uit de terminologie die de NOS in haar uitzendingen
gebruikte om de acties van Israel te omschrijven: ‘ zware
bombardementen’ voor
precisie aanvallen door F-16 straaljagers en Cobra/Apache helikopters.
*Grootschalige vernietiging; verzengend tegenoffensief;verwoestende
Israëlische
luchtaanvallen.
*Honderden doden na zware Israëlische bombardementen op Gaza.
*Door Israëlische blokkade is al maanden lang geen voedsel of
medicijnen te
verkrijgen (Bevoorrading van voedsel en medicijnen is altijd doorgegaan)
*Israel heeft twee VN scholen bestookt.( suggereert dat Israel
doelbewust op
scholen schiet. Uit VN onderzoek is inmiddels gebleken dat dit niet het
geval
was.
*Na zware internationale druk heeft Israel eindelijk ingestemd
met…
*Hamas zegt al dagenlang dat er genocide aan de gang is op bevolking
van
Gaza. ( echter genocide is het op grote schaal en doelbewust
vermoorden
van burgers van een bepaald volk)
*Het is weer volstrekt duidelijk zonder druk (op Israel) van de VS
gebeurt er
niets ( Van Hoorn over drie uur dagelijkse gevecht pauze)
*Over het staakt het vuren in vergelijking tot de oorlog in Libanon:
“Toch
bleef Israel tot de laatste snik doorvechten, en hard en op heel veel
fronten
ongeleid” (Van Hoorn 15 januari)
*VN chef Ban Ki Moon heeft met afschuw de verwoesting in Gaza bekeken.
Over deze laatste opmerking het volgende: in de psychiatrische
verpleegkunde
leren studenten over de techniek van rapporteren een eerste
grondprincipe:
alleen beschrijven wat je waarneemt zonder toevoeging van kwalificaties
en geen
taal te gebruiken zoals” hij keek met afschuw”,
want misschien keek je
zelf met afschuw?
Terminologie in verband met de Palestijnen
Hamas wordt door het NOS-journaal aangeduid als de Radicaal
Islamitische
beweging, de correcte aanduiding zou zijn geweest "Radicaal
Islamitische terreurbeweging" (omdat Hamas internationaal zo wordt
geduid)
Leden van Hamas worden aangeduid als strijders of
militanten i.p.v.
als terroristen. Deze strijders of militanten werden zo ook aangeduid
in
verband met de raketbeschietingen op burgers of te wel terrorisme.
Wapenopslagplaatsen en lanceer- inrichtingen zijn voor de NOS Hamas -infrastructuur.
“Hamas “verjoeg” Fatah uit
Gaza” (geen enkele vermelding over de vele moorden
van Hamas op Fatah leden gedurende de staatsgreep en tijdens deze
oorlog).
“Het bestand liep af.” (dit
suggereert onvermijdelijkheid en
passiviteit, Hamas maakte echter op 19 dec. bekend dat men het
bestand
niet verlengde.)
“Toch is Hamas ook bereid om te praten “(suggereert
de redelijkheid van Hamas,
men sloot eerder een bestand).
“Hamas voert dictatoriaal bewind in Gaza maar helpt arme
Palestijnen” (Journaal
29 dec.) Alsof dat tegen elkaar wegvalt.( inmiddels heeft de VN bekend
gemaakt
dat Hamas stelselmatig humanitaire hulp stal. De IDF vond daarnaast
“biologische” granaten, die waren samengesteld uit
de medicijnen die
hulporganisaties verstrekten aan de bevolking van Gaza)
“De waardigheid van een normaal leven - daar zitten ze op te
wachten.” (Van
Hoorn over de bevolking Gaza. Zegt daarmee impliciet dat men geen
verantwoordelijkheid had voor de ontstane situatie, maar 2/3 van de
bevolking
stemde op Hamas.)
“Gevechtspauze voor Palestijnse bevolking (7 Januari), na
offensief van twee
weken is er voor de bewoners van Gaza eindelijk een
lichtpuntje.” (suggereert
Israëlische agressie en suggereert dat er slechts
één front was)
“Maandenlang werd Gaza nauwelijks bevoorraad; er is
nauwelijks water, stroom
,gebrek aan voedsel, medicijnen en brandstof. Nu wordt er weer wat
aangevoerd
maar inwoners van Gaza mogen er niet uit. “(19 januari)
(Naast het feit dat het
onjuiste informatie is,suggereert het opnieuw dat de Palestijnen in
Gaza
slechts slachtoffer zijn en geen verantwoording dragen voor wat hen
overkomt.
Verder ontbreekt de rol van Egypte dat geen partij was in het conflict
maar de
grens desondanks dicht hield)
beeldgebruik en montage
Ongeveer 90 % van de beelden die de NOS liet zien over de
oorlog was afkomstig
uit Gaza. Bronvermelding was er niet bij, maar het kan worden
aangenomen dat
evenals bij de meeste media Ramattan TV, een locale TV zender, de bron
was van
de beelden. Daarnaast had de NOS een Palestijnse TV ploeg ingehuurd in
Gaza
(zie selectieve berichtgeving)
De beelden die men selecteerde hadden voor 90 % te maken met
het
humanitaire leed en verwoeste gebouwen in Gaza.
Het verhaal over de Palestijnse kant werd voornamelijk via reportages
met
slachtoffers in Gaza weergegeven, Hamas strijders waren bijna
onzichtbaar. Vrijwel iedere uitzending bevatte een interview
met een
Palestijn uit Gaza die meestal vrijuit kon vertellen over zijn
ervaringen. Er
was geen gebrek aan sterke claims tegen de IDF in deze reportages, en
in één
geval werd gesproken over een Holocaust.
Over de strijd zelf liet de NOS slechts beelden zien genomen vanaf de
rand van
Gaza, beelden van de IAF die overal verkrijgbaar waren werden bijna
niet
gebruikt (zo als bijvoorbeeld wel het geval was in de beide Golf
oorlogen).
Beelden van het Israëlische grondoffensief waren wel
voorhanden maar werden
nauwelijks getoond. Op deze wijze werd de kijker belangrijke informatie
over de
strijdwijze van Hamas onthouden, er waren immers voldoende beelden
beschikbaar
waarop Moskeeën ,huizen en scholen te zien zijn die werden
gebruikt als
wapenopslag of waar men hinderlagen met explosieven had gelegd. (zie
links
bijlage bij 3)
De beeldfragmenten die men over Israel uitzond waren flitsen (op twee
reportages van Van Hoorn na).
In twee gevallen werden beelden zodanig gemonteerd dat de essentie van
die
beelden wegviel. In het eerste geval betrof het een huis in Netivot op
de dag
dat daar voor het eerst Grad Katusha raketten explodeerden.
Op de Israëlische TV waren beelden te zien van de verwoesting
in het huis en de
familie die daar onbeschermd in de woonkamer had gezeten. De bewoners
waren in
shock en zeiden dat er een wonder was gebeurd omdat alles binnen in
puin lag en
zij in leven waren gebleven. De NOS zond alleen de beelden uit van de
schade
zonder de interviews met de bewoners.
Het tweede geval betrof Arutz 10 reporter Eldar, die live in de
uitzending
sprak met een Palestijnse arts uit Gaza die hem op dat moment meldde
dat zijn
huis beschoten werd (door Israel meldde de IDF later), de beelden die
lieten
zien dat Eldar zichtbaar vocht tegen zijn tranen waren niet te vinden
in de NOS
montage. Het commentaar bij de beelden verklaarde veel over
het waarom
van deze montage , er werd door de presentator beweerd dat Eldar er
voor zorgde
dat de dokter met zijn gewonde kinderen bij wijze van hoge
uitzondering
naar Israel werd gebracht voor medische behandeling en dat zelfs in het
ziekenhuis in Tel Aviv de dokter niet op mededogen hoefde te rekenen.
De
waarheid was dat Eldar inderdaad volkomen kapot was van wat er gebeurde
met de
arts, en dat er meerdere Palestijnse kinderen in Israëlische
ziekenhuizen
werden verpleegd op dat moment. De Duitse TV zender ZDF liet beelden
hiervan
zien. Mededogen kreeg de arts ook uit alle delen uit Israel ,iets waar
hij
later zijn dank vooruit sprak tijdens een vervolg uitzending van Arutz
10 over
dit onderwerp.
(zie ook links bijlage bij nr.2)
De meerderheid van de kort durende beelden van
raketinslagen in Israel
werd begeleid met de tekst dat er slechts materiële schade
was, er waren bij
andere tv nieuwsprogramma’s vele beelden te zien van de
volledige paniek en
shock op plaatsen waar raketten ontploften.
Deze beelden van de grote paniek tijdens raketaanvallen, of de
duizenden mensen
die lange tijd in schuilkelders verbleven zond de NOS nauwelijks uit.
Sporadisch werd heel even een Israëlische burger
geïnterviewd. (10 seconden
gemiddeld)
Israëlische officiële woordvoerders zoals Marc Regev
kwamen in de NOS-journaal
uitzendingen nauwelijks voor, slechts politici werden aan het woord
gelaten ,
en de meeste korte clips die de kijker te zien kreeg bevatten harde
uitspraken
over Israëls positie. Zelfs Al Jazeerah dat kritiek kreeg van
de NOS over het
niet interviewen van Israëlische burgers (nb.) had bijna
dagelijks een
Israëlische woordvoerder in haar uitzendingen die commentaar
gaf op de
gebeurtenissen.
Het ontbreken van een Israëlisch officieel commentaar op
sommige
beschuldigingen zoals in het geval van de Fosforbommen en het
“bestoken” van de
VN school, was een schending van de bepalingen over recht op wederhoor
in de
journalistieke code.
Over de reacties in Nederland zond de NOS voornamelijk reportages en
beelden
uit over de woede en emoties van allochtone Nederlanders van Arabische
afkomst.
Eén reportage ging over een gesprek dat de Burgemeester van
Amsterdam voerde
met vijfentwintig boze Marokkanen. Reacties of
emoties van Joodse
Nederlanders op de oorlog werden door de NOS niet uitgezonden.
Selectieve berichtgeving
De Nederlandse TV kijker kreeg van de NOS geen rapportage te
zien over de
gebeurtenissen in Zuid Israel voorafgaand aan de oorlog, of over het
Hamas
bewind in Gaza, die de Israëlische reactie in de juiste
context had kunnen
plaatsen. (zie links bijlage bij nr.6 )
De ARD in Duitsland gaf bijvoorbeeld wel een beknopte analyse over
Hamas en
haar programma ten opzichte van Israel en over haar weigering om mee te
werken
aan een politieke oplossing van het conflict met Israel.
Ondanks het feit dat een NOS verslaggever zich bijna de gehele oorlog
op een
steenworp afstand van Sederot bevond, de Israëlische stad die
de meeste raket
inslagen te verwerken kreeg, zond de NOS geen reportage uit
Sederot uit.
Het beeldmateriaal dat de IDF dagelijks publiceerde over de aanvallen
op Gaza
vanuit de lucht bezien en waaruit op te maken viel dat de aanvallen met
precisie werden uitgevoerd , en waarin soms te zien was dat aanvallen
werden
afgeleid van het doel wanneer er burgers werden ontdekt op de telescoop
aan
boord van de vliegtuigen, werd door de NOS nauwelijks gebruikt voor
haar verslaggeving
De IAF gebruikt zogenaamde geleide raketten en bommen waarbij het doel
na
lancering kan worden gewijzigd, Op videobeelden die de IAF publiceerde
was te
zien hoe de plaats van de inslag na lancering werd gewijzigd (zie
voorbeeld bij
links bijlage nr.5)
De woordvoerders van het Israëlische legers of het
Israëlische ministerie van
BuZa waren bijna geheel onzichtbaar in de uitzendingen van de NOS, ook
niet
wanneer er beschuldigingen werden geuit aan het adres van Israel die
een
weerwoord hadden vereist.
In de uitzending van 6 januari van zowel het acht uur als het tien uur
journaal
werd de Israëlische versie van de aanval
“op” de VN school in Jabalyah
weggelaten. Wij weten zeker dat de NOS beschikte over deze versie van
de
gebeurtenissen bij die school, omdat we de redactie een uur
voor de acht
uur uitzending hierover een E-mail stuurden . Ook het feit dat de ARD
in
Duitsland gelijktijdig in haar Journaal Tagenschau wel de IDF versie
van het
incident vermeldde bewijst dat deze informatie bekend was en dus door
de NOS
had kunnen en moeten worden gebruikt.
In middels heeft de VN toegegeven dat Israel de school niet heeft
beschoten, de
doden vielen op straat in de buurt van de school.
Beelden van de dagelijkse humanitaire transporten zoals die tijdens de
oorlog
door Israel werden gefaciliteerd waren niet te zien in de NOS
uitzendingen. De
ARD Tagesschau gaf hiervan bijna dagelijks de beelden.
Er werden nauwelijks beelden uitgezonden (m.u.v. de reportage van 31
december)
over de situatie aan de Israëlische kant van het front, waar
mensen dagen lang
in schuilkelders zaten, waar scholen weken lang gesloten waren. Noch
werden er
beelden getoond van de 7 scholen die Hamas beschoot met haar raketten,
en waar
alleen geen slachtoffers vielen omdat tijdig besloten was de scholen te
sluiten.
Er werden nauwelijks reportages gemaakt over het bredere plaatje van de
oorlog,
de link met de oorlog tegen Hizbollah ,de betrokkenheid van Iran bij
het
conflict ,de wapenleveranties via de smokkeltunnels en via
containerdroppings
op zee door Iran. De financiële en politieke ondersteuning van
Hamas door Syrië
en Iran werd niet belicht, behalve dan door uitspraken van sommige
Israëlische
politici.
Over het conflict tussen Hamas en Fatah, de moorden op Fatah leden voor
en
tijdens de oorlog, werden de kijkers niet geïnformeerd. Alleen
was er een
opmerking dat Hamas Fatah uit Gaza had verdreven. (zie linksbijlage
nr.4)
Er werden geen beelden vertoond in het NOS journaal die Hamas hadden
kunnen
compromitteren, zoals bijvoorbeeld het kapen van ambulances, of het
gebruik van
burgers als menselijke schild, het stelen van de VN hulpgoederen. (zie
linksbijlage bij nr.3)
Vanuit het Shifa ziekenhuis in Gaza werden diverse reportages
uitgezonden, maar
geen van deze reportages informeerde over het misbruik van dit
ziekenhuis door
Hamas. Het Hamas commando centrum was gevestigd in de kelder van het
ziekenhuis.
Terwijl de oorlog in Gaza grote delen van de journaal uitzendingen in
beslag
nam werden nieuwsfeiten die vergelijkbare aandacht hadden kunnen
krijgen niet
of nauwelijks door de NOS uitgezonden of belicht. Het meest voor de
hand
liggende voorbeeld daarvan is de oorlog in Afghanistan die tegen een
met Hamas
vergelijkbare vijand wordt gevochten door onder andere Nederlandse NAVO
eenheden.
We noemen hier slechts twee voorbeelden op 28 december werden in
Afghanistan 16
burgers waaronder 14 kinderen bij een aanslag gedood, 58 burgers
raakten
gewond. Dit nieuws item kreeg 10 seconden aandacht in het 8 uur
Journaal. Op 31
december 2008 werden in Helmand Afghanistan 21 burgers door de Taliban
doodgeschoten, dit nieuwsfeit werd noch op 31 december noch op 1
januari in het
8 uur journaal uitgezonden. In dezelfde periode escaleerde in het
Pakistaans/Aghaanse grensgebied Swat de strijd tussen de Taliban en de
regeringstroepen. Ook hier werden duizenden burgers de dupe van deze
strijd, en
bliezen de Taliban tot nu toe 140 scholen op. De NOS had er nauwelijks
aandacht
voor.
Terugkerende thema’s
Er waren drie thema’s die regelmatig
onderwerp waren in de NOS acht
uur journaals.
Het meest terugkerende thema was de zogenaamde Israëlische
blokkade en het
tekort aan humanitaire hulp. Uit alle tijdens de oorlog reeds
beschikbare
informatie bleek dat er in het geheel geen sprake was van een blokkade
tijdens
de oorlog. Integendeel de hoeveelheid humanitaire hulp nam toe tijdens
de
oorlog. De ARD in haar nieuwsshow Tagesschau liet regelmatig beelden
zien van
de transporten die door de grensovergangen reden. Ook monteerde Israel
camera’s
bij de Keren Shalom overgang, waar live beelden online te zien waren
van deze
transporten.
Het dodental werd in ieder journaal genoemd en de aantallen aan
Palestijnse
kant werden genoemd naast het aantal doden aan Israelische kant. Sander
Van
Hoorn legde in zijn reportage van 4 januari uit dat ‘t het
beste was om op de
opgaves van de VN te vertrouwen. Hij verzuimde echter te vermelden dat
de VN
medewerkers in Gaza voornamelijk Palestijnen zijn
die in het geheel niet
onafhankelijk kunnen rapporteren. In eerdere gevallen (zoals in 2002
bij de
strijd in Jenin) bleek de VN opgave van het aantal doden geheel onjuist
te
zijn.
Tot op het moment dat dit rapport geschreven werd is het exacte doden
aantal
noch het exacte aantal burgers onder de doden aan Palestijnse kant
onafhankelijk bevestigd.
Met betrekking tot het dodental aan Israelische kant maakte de NOS geen
melding
van de opdracht aan de burgers van Zuid Israel om in de schuilkelders
te
blijven en het besluit om de scholen te sluiten gedurende de oorlog.
Dit zou
het lage dodenaantal afgezet tegen de circa 50 raketten die per dag
Israel
troffen in een andere context hebben geplaatst.
Het derde regelmatig terugkerende thema dat met name correspondent Van
Hoorn
opnam in zijn reportages was de Israëlische maatregel geen
reporters toe te
laten in het oorlogsgebied.
Van Hoorn maakte van zijn mening over deze maatregel geen geheim, en
deed het
voorkomen alsof het uniek was in de mediawereld. Echter ook tijdens de
oorlog
in Georgie in 2008 had de pers geen toegang tot het oorlogsgebied,
hetzelfde geldt
voor de oorlog in Sri Lanka waar de pers ook moet afgaan op rapporten
van
derden. ARD’s Tagesschau had met de zelfde maatregel te maken
maar maakte er
niet eens melding van.
Op 30 december 2008 legt Van Hoorn uit, in een reportage aan de rand
van Gaza,
dat hij besloten heeft een Palestijnse cameraploeg te gaan gebruiken
voor het
maken van reportages in Gaza. Hij zegt zich bewust te zijn van de
onbetrouwbaarheid van dergelijke Palestijnse journalisten
(“Palestijnen zijn
geneigd tot toneelspel “), maar deze mensen weten dat ze dat
bij hem niet
moeten doen. Daarmee zou dan de onafhankelijke rapportage gewaarborgd
zijn.
Helaas was er nog iets waarover Van Hoorn zweeg, en dat essentieel is
voor de
vraag naar de betrouwbaarheid van zijn Palestijnse TV ploeg.
Sinds Hamas aan het bewind kwam in Gaza is de
persvrijheid aan banden
gelegd en werden vaak incidenten gemeld waarbij te onafhankelijk
opererende
journalisten (fysiek) werden geïntimideerd door Hamas. Ook
bepaalde Hamas wie
wel of niet een perskaart kon krijgen, de unie van Palestijnse
journalisten
bevestigde dat men dagelijks met bedreigingen te maken had en met
censuur.
Ook de Foreign Press Association (waar de NOS ook bij is aangesloten)
bevestigde indertijd deze stand van zaken.
Van Hoorn zweeg over dit alles.
Conclusies
De ernst van de kritiek die uit het bovenstaande naar voren
komt op de
wijze waarop de NOS de berichtgeving over de oorlog verzorgde, kan niet
duidelijker blijken dan via meting aan haar eigen journalistieke code.
Hieronder vindt u die code in zijn geheel. Inderdaad is het NOS
journaal de
primaire informatie bron van veel Nederlanders. Daarom zijn de
uitkomsten
van ons onderzoek zo verontrustend. Uit dit rapport komt
immers duidelijk
naar voren dat de berichtgeving van de NOS op tal van punten niet
voldeed aan
de eigen journalistieke code van de NOS.
Nog een ernstig punt van kritiek betreft de manier waarop de NOS omging
met de
kritiek op haar uitzendingen. Ook dit optreden van de NOS gaat tegen de
eigen
code in. Onze eigen ervaring en de informatie die wij van derden kregen
maken
duidelijk dat de NOS twee standaard reacties geeft op ingezonden
kritiek.
Kijkers krijgen of een e-mail waarin hen wordt verteld dat de reactie
is
doorgestuurd naar de betreffende redactie, of men krijgt de volgende
tekst
toegestuurd:
Dank u voor uw e-mail. Al zolang het
conflict in het Midden-Oosten duurt – en het journaal bestaat
– krijgen wij
reacties van kijkers op onze berichtgeving. En opvallend genoeg zijn
die
reacties net zo verdeeld als het gebied zelf: de ene schrijver vindt
dat wij
schaamteloos partij kiezen voor Israel, de andere vindt dat wij juist
alles wat
de andere kant doet – of dat nu Palestijnen zijn, of Hamas
– verdedigen. In
zo’n scherpe tegenstelling ligt de waarheid doorgaans in het
midden. Wij
berichten vanuit beide kanten en belichten daarbij de standpunten van
de
belangrijkste betrokken partijen. En inderdaad, soms lijkt het alsof we
meer
aan de ene ‘kant’ doen dan aan de andere, maar dat
heeft dan te maken met
nieuwsontwikkelingen aan de ene of andere kant. In de beperkte zendtijd
kunnen
we niet in elke uitzending het hele conflict uiteenzetten, met
uitgebreide
aandacht voor beide kanten. Maar als U onze berichtgeving in zijn
geheel
bekijkt, ziet u hopelijk dat wij doen wat we moeten doen: het nieuws
melden en
waar nodig achtergronden geven bij dat nieuws, zodat kijkers
thuis beter
kunnen beoordelen wat er aan de hand is in de wereld.
Wij vinden zelf niks; wij proberen daarentegen u te helpen iets te
vinden.
Raadpleeg voor uw informatie ook de sites http://www.nos.nl/assets/ombudsman/
en http://weblogs.nos.nl/hoofdredactie/
(Hans Laroes)
Uit deze standaard reactie blijkt geringschatting over de kijkers.
Inhoudelijke
reacties werden immers niet of nauwelijks gegeven, ondanks het feit dat
veel
van onze reacties waardevol feiten materiaal bevatten zoals u in dit
rapport
heeft kunnen lezen. Sommige feiten waarvan wij de NOS in kennis stelden
hadden
tot de rectificatie moeten leiden waarover de journalistieke code van
de NOS
spreekt. Deze rectificatie bleef uit.
De uitleg van Hans Laroes, hoofdredacteur van NOS-journaal, afgezet
tegen wat
wij hierbij publiceren over de berichtgeving in zake de recente oorlog,
maakt
duidelijk dat er veel mis is bij de redactie. Als de ARD in Duitsland
in een 15
minuten journaal in staat is om wel een evenwichtig en compleet beeld
te geven
over de feitelijke gebeurtenissen, en ondanks haar nog beperktere tijd
beide
kanten van het conflict met de achtergronden voldoende kan belichten,
mag
Laroes zich niet verschuilen achter deze standaard reactie .
Gezien het hoge tempo waarin het klimaat rond de discussie over Israel
in
Nederland verslechtert, en gezien de reeds zichtbare maatschappelijke
gevolgen
daarvan, achten wij de tijd rijp voor drastische verbetering in de
taakopvatting en het verantwoordelijkheidsbesef van de Journaal staf .
De
primaire nieuwsbron voor de Nederlandse burger behoort primair de
feiten te
presenteren in het nieuws.
(Voor de bijlagen zie website Israel Facts)
Journalistieke
code van de NOS:
De NOS stelt zich, als integraal onderdeel van de publieke omroep, tot
doel de
primaire informatiebron te zijn op het gebied van nieuws, sport en
evenementen,
zodat de Nederlandse burger beter in staat is te oordelen over
ontwikkelingen
in de wereld, en zijn eigen gedrag te bepalen.
De NOS hanteert hierbij de hoogste journalistieke eisen van
evenwichtigheid,
zorgvuldigheid, betrouwbaarheid, ongebondenheid, pluriformiteit en
onbevooroordeeldheid.
De NOS streeft ernaar deze informatie toegankelijk te maken via alle
beschikbare media en voor alle maatschappelijke geledingen.
De NOS is vrij in de selectie van nieuws, ze laat zich bij publicatie
niet
leiden door een ander dan het algemeen belang.
De NOS scheidt feiten en meningen, past hoor en wederhoor toe en
vermijdt
eenzijdige berichtgeving.
De NOS gaart informatie met een open vizier, journalisten maken
zichzelf
bekend, betalen informanten niet en beschermen indien nodig hun bronnen.
De NOS discrimineert niet en meldt etnische afkomst, nationaliteit,
ras,
religie, sekse en seksuele geaardheid van personen en groepen alleen
als dat
nodig is voor een beter begrip van het nieuwsfeit.
De NOS respecteert de privacy van personen in het nieuws, inbreuken
daarop
staan in redelijke verhouding tot het belang van publicatie en tot de
rol en/of
functie van de persoon in het nieuws.
De NOS accepteert embargo’s die de kwaliteit van de
berichtgeving bevorderen en
die niet eenzijdig zijn opgelegd.
De NOS bericht waarheidsgetrouw. Kijkers en luisteraars moeten zich met
de door
de NOS uitgezonden informatie een reëel en controleerbaar
beeld kunnen vormen
van de werkelijkheid.
De NOS behandelt klachten serieus en rectificeert ruiterlijk.
De NOS is een met publieke middelen gefinancierde onafhankelijke
nieuwsorganisatie. De NOS hecht aan een transparante werkwijze en legt
daarover
verantwoording af.
Deze NOS-code is gebaseerd op de missies van de Nederlandse
Publieke Omroep
en de NOS, op de ‘Gedragscode voor Journalisten”
van de Internationale
Federatie van Journalisten (1954/1986), op de “gedragscode
voor Nederlandse
Journalisten” van het Nederlands Genootschap van
Hoofdredacteuren (1995) en op
de ‘Leidraad van de Raad voor de Journalistiek”
(2007).
=======================
Rapport
over berichtgeving van de NOS
over gebeurtenissen in Israël in de
periode 23 oktober tot 31 december 2009
Samengesteld
door stichting WAAR in samenwerking met Israel Facts groephttp://www.israelfacts.eu/downloads/bijlage2-2erapportnos-journaal01-2010.doc
I n l e i d i n
g
In
tegenstelling tot het eerste rapport, dat
voornamelijk de periode tijdens de
Gaza-oorlog besloeg, was er
in de periode 23 oktober-31 december 2009 geen gewapend conflict en was
Israël
niet elke dag in het nieuws.
In deze periode
werd in het NOS-journaal van 20.00 u
zevenmaal over Israël
bericht. (prime time)
27/10
31/10 11/11
13/11 18/11 26/11 28/12
Andere
uitzendingen in die periode over
Israël: driemaal om 22.00 u en 1
maal in het late journaal.
5/11
22.00 uur
21/11 22.00 uur
25/11 het late
journaal
2/12
22.00 uur
Opnieuw werd de berichtgeving van de NOS getoetst aan de eigen NOS journalistieke code en werden de uitzendingen geanalyseerd op feiten, bronnen, wie er aan het woord kwam, taalgebruik, omissies, suggestieve opmerkingen/misleiding, beeldmateriaal en de montage van beelden, selectie van beelden en onderwerpen, en tot slot repeterende thema's.
Naast de Journaaluitzendingen van de NOS werd gekeken naar RTL 4 en werd een aantal Neder-landse en buitenlandse kranten gevolgd voor algemene informatie over Israël en de Palestijnse gebieden in de betreffende periode. Op deze manier werd ook nieuws opgemerkt waaraan door de NOS geen aandacht werd besteed.
Uitvoering van
het onderzoek
De volgende
uitzendingen en onderwerpen werden meegenomen in
het onderzoek:
27/10 reportage over
waterverdeling naar aanleiding van rapport van Amnesty International.
31/10
reportage
over Al Quds Underground festival
5/11 reportage
over aankondiging van Abbas af te treden
11/11 bericht over
bezoek minister van buitenlandse zaken Lieberman aan Nederland
13/11 reportage over
Israëlisch verhoor van slachtoffers van Gaza-offensief in het
licht van het
Goldstone-rapport
18/11 reportage
over bouw in Gilo
21/11 item over onrust
door orthodoxen over het
werken van een firma op sjabat in een orthodoxe wijk van Jeruzalem
25/11 reportage
over
aankondiging bouwstop
26/11 reportage over
bouwstop
2/12 reportage
over bouwstop
28/12 reportage
over
Gaza, een jaar na de oorlog.
Feiten
Hieronder
volgen enkele door de NOS
uitgezonden berichten met daarbij de niet vermelde werkelijke feiten.
Voorbeeld 1
30/10 reportage over Al Quds Underground: een muziekfestival in Jeruzalem. Georganiseerd door een Nederlandse kunstenaar, Merlijn Twaalfhoven.
De nieuwslezer (Sacha de Boer) zegt dat UNESCO Jeruzalem uitriep tot culturele hoofdstad van de Arabische wereld. De indruk wordt dan gewekt, dat dit recent gebeurd is.
Feit: De Arabische Liga heeft dat begin 2009 gedaan en Unesco heeft dat ondersteund,
Feit: De Arabische Liga benoemt ieder jaar een stad tot culturele hoofdstad van de Arabische wereld.
Van Hoorn vermeldt vervolgens dat Israël bijna alle activiteiten verboden heeft
Feit: maar verzuimt
te vertellen
dat de Oslo-Akkoorden, die tussen Israel en de Palestijnse
Autoriteit zijn
afgesloten, aan het verbod ten grondslag lagen.
De Oslo
akkoorden (Oslo 2 van 28-9-1995) bepalen namelijk in art 31
5-7.
De "remaining
issues" zijn onderdeel van deze
final status besprekingen inclusief: (citaat punt 5) Jeruzalem,
vluchtelingen,
nederzettingen, security regelingen; grenzen etc.
Punt 6 zegt dat
niets in de Oslo akkoorden de uitkomst van
deze final status onderhandelingen vooraf zal bepalen of
beslissen op dit
gebied. Verder staat daar dat alle bestaande posities, claims en
rechten in
tact blijven tot het moment dat er een final status akkoord is.
Punt 7 art. 31
van Oslo 2: Geen
partij zal stappen initiëren die de status van de West Bank en
Gaza zal
veranderen tot het moment van de uitkomst van de final status
onderhandelingen.
Totdat de uiteindelijke status van Jeruzalem bereikt is is Israel de "high contracting party" volgens Internationaal Recht. Uit dit alles volgt dat het uitroepen van Jeruzalem als "Al Quds" tot hoofdstad van de Arabische cultuur door de Arabische liga en het organiseren van een festival om dat te onderstrepen, in strijd was met de Oslo akkoorden.
Het feit dat de Arabische Liga spreekt van Al Quds culturele hoofdstad van de Arabische wereld is een duidelijk politieke uitspraak.
Van Hoorn interviewt vervolgens de Nederlandse componist Twaalfhoven over kleinschalige projecten in Oost-Jeruzalem. Hij verzwijgt daarbij dat het project gesubsidieerd werd door de EU via de Nederlandse liefdadigheidsinstelling Cordaid en de Anna Lindh stichting voor de dialoog tussen culturen in Alexandrië. Hij verzwijgt ook dat Israëli’s de toegang werd geweigerd, en maakt alleen een cryptische opmerking 'dus vandaag geen Joodse bezoekers in de huiskamers van Twaalfhoven', In reactie op een melding van een arrestatie de vorige dag door Israël vanwege de rellen in de stad. Volgens de Israëlische journalist Gil Zohar werd al een half jaar van te voren besloten Israëli’s te weigeren. (zie bijgevoegd artikel van hem in de Jerusalem Post).
Dit is niet
alleen een grove vorm van discriminatie, het is
ook in strijd met de regels voor subsidie, omdat er zo van dialoog
tussen
culturen geen sprake meer is. Het hele item was wat dit
betreft
misleidend: in het begin kwam een Arabische medewerker aan het woord
die zei
dat zijn huis altijd openstaat
voor alle
religies, en ook Twaalfhoven vertelt dat hij in Jeruzalem een
project wilde doen 'om te laten voelen hoe al die culturen
hier al
honderden jaren samenleven, en dat dat gaaf is.' Het project deed
echter in
feite het tegendeel, want Joodse bezoekers (er waren verschillende
gekomen) werden
naar huis gestuurd.
Letterlijk:
Van Hoorn in de
Al Quds reportage (http://player.omroep.nl/?aflid=10257937)
"Mag je als
Arabier je eigen cultuur vieren in een stad
waarvan Israel zegt dat is onze hoofdstad? Nee dus zei Israël
en verbood veel
evenementen. Israël zegt dat dit soort bijeenkomsten politieke
evenementen
zijn".
(Twaalfhoven) "Dat andere Israël dat hier een puur Joodse stad wil bouwen, of dat nu over 1000 jaar is of al morgen, dat Israel is nu wel heel dominant" dan aarzelt hij en zegt " dat hier hevige rellen zijn , een muzikant eh gisteren... is er nog iemand gearresteerd, dan kun je vandaag niet zeggen we gaan nu even gezellig thee drinken".
Hierop zegt van Hoorn: " Dus vandaag geen Joodse bezoekers in de huiskamers van Twaalfhoven".
Voorbeeld 2
13/11: reportage over slachtoffers van Gaza-offensief: n.a.v. Goldstone rapport.
Van Hoorn zegt: Een kleine groep landen, waaronder Nederland, stemt sowieso tegen Goldstone, maar andere landen dringen aan op eigen onderzoek door Israël zodat Israël er dan van af is.
Feit: Verhagen heeft wel degelijk op onafhankelijk onderzoek aangedrongen.
Dit laatste is ook begrijpelijk omdat een onafhankelijk onderzoek nodig is om niet naar het internatio-nale hof verwezen te worden.
Voorbeeld 3
2/12 om 22 uur: reportage over protest tegen bouwstop in de nederzetting Efrat. Verkeerde vertaling van spandoek 'Geen toegang voor de BOUWSTOP-inspecteurs van Bibi', vertaalt Van Hoorn met 'De controleurs van Bibi zijn hier niet welkom'.
Men toont het storten van een vloer dat aangekondigd wordt als in strijd met de bouwstop,
Feit: het betrof een vloer van een synagoge in Efrat, en een synagoge valt buiten de bouwstop.
De bevriezing
geldt voor tien maanden in de Westelijke
Jordaanoever. De bouwstop geldt niet voor de bouw in Oost-Jeruzalem, de
bouw
waarvoor al toestemming was gegeven en de bouw van openbare gebouwen
zoals
scholen en synagogen.
Voorbeeld 4
28/12: De
reportage betrof een terugblik op de reportage van
6 januari 2009, waar cameraman El Ajrami verslag had gedaan van de
aanval van
Israël op de VN-school in Jabalya.
Feit:
Al tijdens de oorlog in januari was duidelijk geworden dat
de school
nooit was aangevallen en dat er geen doden in de school of op het
schoolplein
waren gevallen. Ook de toedracht was inmiddels duidelijk. Vanuit een
straat
naast de school was er geschoten op de IDF en die hadden terug
geschoten.
Daarbij waren onder de aanvallers doden gevallen, men schatte 15 doden
en zeker
geen 40 onschuldige burgers.
Feit In de reportage van 28 december werd deze foutieve informatie van 6 januari gewoon herhaald, sterker nog: nu was er opeens sprake van een bombardement met witte fosfor. Die fosforgranaat was niet op de school afgevuurd.
Eenzijdige
bronnen
Vervolgens
enkele voorbeelden waarbij sprake is van
verkeerde voorlichting door gebruik te maken van eenzijdig Palestijnse
bronnen.
Het in de code vermelde principe van hoor en weder-hoor werd niet toegepast
of relevante bronnen werden
genegeerd.
We sluiten een
rapport bij van IMFA net voor informatie voor
buitenlandse reporter
De gegevens uit een dergelijk rapport werden nooit ergens vermeld.
Voorbeeld 1
27/10 Item over
de waterverdeling op de Westelijke
Jordaanoever naar aanleiding van een rapport van Amnesty International.
Hierin
komen alleen Palestijnen aan het woord. Het rapport van Amnesty
International gaat niet uit van de Oslo-Akkoorden; noemt ze
zelfs
irrelevant. Amnesty negeert bewust de bestaande afspraken tussen
Israël en de
Palestijnse Autoriteit over de waterverdeling. De NOS had deze
omissie
moeten constateren.
Feit: Israël houdt zich namelijk, ondanks de kritiek van Amnesty, wel aan de Oslo Akkoorden. Een recent waterrapport van Israël met actuele informatie over verbruik door beide partijen en de verdeling geeft totaal andere cijfers dan A.I. dat alleen Palestijnse gegevens gebruikt.
De NOS had dat moeten vermelden en had minstens ook de Israëlische cijfers moeten geven.
Volgens Israël wijzen de Palestijnen moderne technologie af zoals het ontzilten van water en hebben zij illegaal vele putten geslagen. In de reportage worden die feiten verzwegen en wordt beweerd dat de Palestijnen geen putten mogen slaan van Israël.
De NOS had objectief de claims van beide kanten tegenover elkaar moeten zetten.
Van Hoorn in
het
journaal:
"Maar bij de plantages van de nederzettingen is geen gebrek aan water. Al heel vroeg waren Israëlische leiders zich bewust van het belang van water voor de regio. Kijk maar op de kaart: Hier langs de kust is eigenlijk het enige waterwingebied in Israël zelf. De Golan is bezet gebied. Jordaan-rivier: bezet gebied. En dus het waterwingebied in de bezette Westelijke Jordaanoever ook bezet gebied. Wat Israël dus hard nodig heeft." Aldus Sander van Hoorn.
Feit: In
werkelijkheid zijn er afspraken
over het gebruik van de aquifers onder de Westelijke Jordaanoever. De
bevolking
in de kuststreek maakte al voor de stichting van Israël
gebruik van dat water,
en dat water is ook helemaal niet 'Palestijns' zoals Van Hoorn wel
suggereert.
Het komt vaker voor dat lager gelegen gebieden water gebruiken van
hoger
gelegen gebied en dat zo'n aquifer mensen uit verschillende landen van
water
voorziet. Een ingewikkelde kwestie wordt door de NOS vertaald in een
simpel
dader-slachtoffer verhaal
Voorbeeld 2
13/11 Familieleden en slachtoffers van het Gaza-offensief worden geïnterviewd.
Uitsluitend
Palestijnen komen aan het woord.
Een willekeurige Palestijn vertelt dat geen Israëlische soldaat beschuldigd zal worden en/of berecht. Hier waren kritische vragen op zijn plaats geweest, bijvoorbeeld; weet de Palestijn niet dat er Israëlische soldaten bestraft worden als ze schuldig worden bevonden van onrechtmatige daden. Weet de Palestijn niet dat er altijd onderzoek wordt gedaan als er klachten zijn, weet hij dat de mogelijkheid bestaat (en ook zeer vaak gebruikt wordt) om bij het hooggerechtshof in Jeruzalem een klacht in te dienen. (zie bijgevoegd rapport over onderzoek IDF naar onderzoek van misstanden, vermeld in Goldstone Rapport)
Geen enkele Israëlische visie wordt gevraagd, geen enkele kritiek geuit op het Goldstone rapport, waarop door internationale experts grote kritiek is geuit. Geen jurist werd gevraagd hoe het kan dat Goldstone zelf zei dat hij geen juridische commissie had (daarom kon het lid dat Israel al beschuldigd had blijven meedoen!) en dat hij toch uiteindelijk met juridische adviezen kwam. Bekende onderzoekers zoals Jonathan Halevy en bekende juristen reageerden zeer negatief op het rapport Zij hebben kritiek op de inhoud, brongebruik, werkwijze, mandaat naast de samenstelling van de commissie van het Goldstone-rapport. De NOS had wel iets meer afstand van het rapport mogen nemen, en iets van de vele kritiek melden.
Voorbeeld 3
18/11 Doorgaande bouw in Gilo. Op geen enkele wijze wordt uitgelegd waarom Jeruzalem (en Gilo) een andere status heeft dan de Westbank. Ook de VN heeft Jeruzalem al in 1947 een andere status gegeven, namelijk een internationale status. De historische gang van zaken ten aanzien van Jeruzalem vanuit het Brits Mandaat loopt via Jordaanse verovering in 1948, Jordaanse annexatie, Israëlische verovering in 1967 met behoud voor Jordanië van toezicht op de heilige plaatsen van de moslims tot opgeven van rechten op de Westbank door Jordanië, maar met behoud van toezicht op heilige plaatsen. Alleen de Palestijnse visie over de status van Jeruzalem wordt aangehaald.
Suggestieve
mededelingen
Voorts
noteerden wij enkele naar onze mening suggestieve
mededelingen. We geven ze kort weer.
13/11 Van Hoorn over onderzoek door Israël van mogelijke misdaden tijdens Gaza-offensief:
Van Hoorn: Onderzoek is nauwelijks onafhankelijk te noemen: van leger naar leger.
Zie voor onderzoek van IDF bijgevoegd document, waaruit blijkt dat alle zaken uit het Goldstone rapport nader onderzocht werden en worden.
13/11: de wat geheimzinnige, alsof het eigenlijk niet kan manier waarop wordt gerapporteerd over het wel vier uur durende verhoor van slachtoffers door Israël geeft de indruk dat Israel het wel erg bont maakt, terwijl aan de andere kant wordt gemeld dat Israel het onderzoek niet serieus neemt.
13/11 Van Hoorn: Veel landen dringen aan op eigen onderzoek van Israel nav Goldstone, maar Israel vindt dit niet nodig. Dit is een merkwaardige constatering: nota bene gaat de uitzending over Israëlisch onderzoek.
18/11 Ligging
van Gilo wordt zodanig aangegeven of
het eerder bij Bethlehem hoort dan bij Jeru-
zalem.
In de praktijk
hoort het duidelijk bij Jeruzalem. Dat
het op de heuvels van Bethlehem ligt (zoals Van Hoorn zegt) zegt niet
zo veel:
de heuvels en bergen rond Jeruzalem beslaan een groot gebied en de hele
stad is op verschillende heuvels gebouwd. De ligging
van Gilo is ten
zuiden van West Jeruzalem het gedeelte dat al vanaf 1948 bij Israel
hoorde.
Geografisch is het meer een verlengstuk van dat gedeelte van Jeruzalem
dan van
Bethlehem. Het heeft dan ook nooit tot het gebied van de gemeente
Bethlehem
behoord, zoals bekend was het gebied al voor
25/11 late journaal over de door Israël afgekondigde bouwstop op de Westelijke Jordaanoever. Van Hoorn benadrukt dat het om een gedeeltelijke bouwstop gaat. Dat een dergelijke bouwstop nog niet eerder is afgekondigd verzwijgt hij. Israëls motief wordt alleen verklaard uit: Amerika behagen, en dat Netanyahu hier zijn kabinet tot het uiterste heeft laten gaan, ontgaat Van Hoorn. Ook het feit dat de Palestijnen niet bereid zijn ook maar een tegen-gebaar te maken, en nog steeds weigeren te onderhandelen, wordt niet vermeld.
26/11 de aparte status van Jeruzalem wordt kort genoemd, maar nog steeds niet toegelicht. Van Hoorn noemt Gilo een nederzetting, en daarmee neemt hij stelling over de status van Oost-Jeruzalem. Volgens Israël is Gilo een onderdeel van Jeruzalem, en dat had ook vermeld moeten worden bij de bouwstop die is afgekondigd. Bovendien is de grond waarop Gilo is gebouwd al voor de stichting van Israel door het Joods Nationaal Fonds aangekocht.
Van Hoorn zegt dat Israël voornamelijk goede wil toont aan Amerika en daarom kondigde Netanyahu de bouwstop ook in het Engels aan. Verder zegt hij dat Israël hoopt dat de VS dan zal optreden tegen vermeende kernwapen in Iran. Op 2/12 om 22 uur doet hij dezelfde uitspraak.
Deze
uitspraak geeft een politieke mening over Israel weer
van de
correspondent en laat de Palestijnse rol buiten beschouwing.
Taalgebruik
Een enkele
opmerking over verkeerd of in elk geval
discutabel taalgebruik.
26/11 Van Hoorn noemt Gilo een nederzetting. Dat is een interpretatie.
18/11: kolonisten van Gilo. Dit is een uitspraak over de status van Gilo, een wijk van Jeruzalem, die Van Hoorn op zijn minst hoort toe te lichten. De inwoners van Gilo zien zich zelf als inwoners van Jeruzalem en niet als kolonisten.
26/11: de aparte status van Jeruzalem wordt kort genoemd, maar nog steeds niet toegelicht. Terminologie nederzetting voor Gilo stelt een wijk van Jeruzalem gelijk aan nederzettingen op Jordaanoever.
Beeldmateriaal
en
montage
En dan het beeldmateriaal en de manipulerende montages van gemaakte opnamen.
Voorbeeld 1
Uitzending 2/12. Er wordt een vloer getoond die onrechtmatig zou zijn gestort ondanks de gedeeltelijke bouwstop. De plaats van handeling wordt niet vermeld. Het geheel wordt zo gemonteerd dat het lijkt te gaan om ongeoorloofde bouwactiviteiten.
Feit: de reportage komt uit Efrat. (Zowel de plaats als de geïnterviewden worden herkend)
In Efrat ging het om een synagoge. De vrouw die werd geïnterviewd is bij een van onze waarnemers bekend en er is met haar gesproken. Het betrof hier een groot interview over het beladen verleden van de vrouw en op het eind werd over de bouwstop gesproken waarbij Van Hoorn haar vroeg of ze besefte dat ze gearresteerd kon worden.
Alleen haar reactie daarop werd uitgezonden, waardoor ze veel militanter overkomt en - door de manier waarop dit werd ingepast in de reportage – de kolonisten als extremistisch en overdreven emotioneel worden neergezet. Zo’n aanpak moet manipulatie worden genoemd.
Voorbeeld 2
In het merendeel van de reportages werden voornamelijk beelden uitgezonden die benadrukten dat de Palestijnen de grote slachtoffers zijn en Israël de boosdoener.
Voorbeelden van
slachtofferschap zonder enige nuancering of
onderzoek naar de feiten:
27/11 Waterrapport
13/11 Onderzoek door Israel van beschuldigingen volgens Goldstone
Voorbeelden van
Israel als boosdoener:
27/11 Waterrapport
30/11 Al Quds Underground
13/11 Slachtoffers volgens Goldstone
18/11 Israël beslist niet tot totale bouwstop en bouwt maar door.
25/11 Israël houdt zich niet aan bouwstop
26/11 Israël houdt zich niet aan bouwstop
2/12
Israël houdt zich niet aan bouwstop
28/12 Gaza in
herhaling van januari tijdens de oorlog
In deze reportages werden vaak gecompliceerde zaken zodanig weergegeven dat er een simpel "good guy -bad guy" verhaal ontstond met Israel in de rol van "outlaw".
Ten onrechte
gemist nieuws
Het is
opgevallen dat enkele
belangwekkende feiten het NOS-nieuws om welke reden dan ook niet
haalden.
Geen aandacht werd er gegeven aan het onderscheppen door Israël op 4 november van een boot met enorme wapenvoorraad afkomstig uit Iran. Dit item werd gemist in verband met voortdurende dreiging voor Israël vanuit Gaza en Libanon (Hezbolla) met geavanceerde raketten. Bovendien heeft de VN toegezegd toe te zien op wapensmokkel, terwijl uit de bevoorrading van de boot bleek dat Iran Hamas en Hezbolla ruimschoots van wapens voorziet.
In de periode van ons onderzoek was er in het journaal geen aandacht voor (opvallend) positief nieuws, noch uit Israël, noch uit de Palestijnse Autoriteit, maar ook geen nieuws dat gerelateerd was aan samenwerking tussen Israël en de Palestijnen.
Twee voorbeelden van mogelijk nieuws, dat elders wel werd gevonden:
A:
In de Wall
Street Journal van 2 december 2009 stond een
opvallend artikel geschreven door Tom Gross: In Building
Palestine Without
Obama's Interference - WSJ.com. Hieruit blijkt onder
andere dat de
economie van de Palestijnen behoorlijk in de lift zit en de beurs enorm
groeit
terwijl wereldwijd een recessie gaande is en enorme verliezen
op de beurs
plaatsvonden. Bovendien zijn er inmiddels zeer veel checkpoints weg
gehaald,
wat naast een bevorderende factor voor de economie ook een verbetering
van het
individuele leefklimaat heeft opgeleverd.
http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704107104574571491401847518.html
B:
RTL 4 had op 19
november jl een alleraardigst item van
Conny Mus over orthodoxe EHBO vrijwilligers in Jeruzalem die zich op
brommers
verplaatsen omdat dat sneller is, en waar sinds kort ook Palestijnse
vrijwilligers mee draaien. Deze zijn vooral bedoeld voor Oost
Jeruzalem,
waar ambulances vaak alleen met bewaking naar toe willen gaan, met als
gevolg
veel tijdverlies, maar ze komen ook in heel Jeruzalem, en de
Palestijnse
vrijwilliger die geïnterviewd werd gaf aan dat dat geen
problemen gaf bij de
Joodse patiënten.
Concluderend
We komen tot de
volgende conclusies.
Van de elf
uitzendingen over Israël en de Palestijnse
gebieden konden er slechts twee de kwalificatie neutraal dan wel
objectief
krijgen. De overige negen waren onder de
maat en voldeden met name door
het commentaar absoluut niet aan de eigen journalistieke code van
de NOS. Die negen
reportages waren volledig eenzijdig doordat enerzijds
voornamelijk Palestijnen
aan het woord kwamen en dus alleen
de Palestijnse visie werd vermeld en anderzijds
de Israëlische kant
zo goed als altijd ontbrak. Objectieve Israëlische gegevens
zoals de cijfers
uit het recente Israëlische water-rapport werden niet
genoemd. Gegevens
uit IMFA-net voor informatie voor buitenlandse reporters werd nooit
betrokken. De
reportages waren daarnaast gekleurd en suggestief
door woordgebruik,
beeld en montage en te vaak voorzien
van onjuiste of onvolledige
informatie. Er werd nauwelijks context gegeven of deze werd
alleen van
Palestijnse zijde gegeven. Doordat de context ontbrak bleef de
werkelijke
situatie voor de kijker onduidelijk, ook al omdat er geen scheiding was
van
feiten en meningen en hiermee de vorming van een eigen mening
ondoenlijk
wa
Voorbeelden
hiervan:
27/10 reportage over waterverdeling: onvolledige en verkeerde informatie, eenzijdig en gekleurd door alleen de Palestijnse kant te belichten, suggestief in de beelden, ontbreken context over oorsprong van de akkoorden over waterverdeling in de Oslo-Akkoorden.
30/10 reportage over Al Quds Underground: naast onvolledige informatie ook onjuiste informatie, suggestieve informatie, verbloemen van de werkelijke toedracht en van duidelijke discriminatie. Ook hier geen context van bijvoorbeeld de Oslo-Akkoorden.
5/11 reportage over aankondiging aftreden Abbas. Voornamelijk suggestief.
13/11 reportage over slachtoffers Gazaoffensief volgens Goldstone rapport. Volledig eenzijdig door alleen Palestijnen aan het woord te laten, suggestief door alle Palestijnse beweringen klakkeloos te accepteren, suggestief door uitspraken waarin de uitkomst al besloten lag (een leger dat een leger onderzoekt), suggestief over de tijdsduur van de verhoren, suggestief over de reden van de verhoren, onjuiste informatie over standpunt van Verhagen, ontbreken context van het Goldstone rapport. Volledig ontbreken Israëlische visie, behalve de opmerking: Israël is het er niet mee eens.
Opvallend was verder dat er vier uitzendingen over eenzelfde onderwerp gingen: de bouwstop:
18/11 reportage over doorbouwen in Gilo. Suggestief taalgebruik. Ontbreken context over status.
25/11 reportage over doorbouwen. Ook hier weer geen onderscheid status Jerusalem en West Bank, geen context door uitleg over moeilijke positie Netanyahue in het kabinet, dat er nooit eerder een dergelijke bouwstop is afgekondigd. Eenzijdig: geen vermelding dat Abbas niets aangrijpt om ook een gebaar te maken, maar voortdurend alles te weinig vindt en geen onderhandelingen zal aangaan.
Eenzijdig: Van Hoorn: Vastlopen onderhandelingen is eenzijdig aan Israël te wijten.
26/11 reportage over bouwstop. Voornamelijk een reportage die duidelijk maakt wat Van Hoorn ervan vindt. Overal een mening, geen context, geen opmerking over de starre houding van Abbas. Veel suggestief taalgebruik als nederzetting, kolonist. Suggestief over doel van de bouwstop: alleen maar voor gunstig beeld naar Amerika bedoeld en Amerika moet naar Israël luisteren..
2/12 reportage over doorgaande bouw: suggestief door geheimzinnig over de locatie te doen. Suggestief door niet de bestemming van de vloer, de synagoge, te noemen. Manipulatief interview Naomi Baroechi.
28/12 reportage over
Gaza , jaar na de
oorlog: herhaling van onjuiste feiten uit reportage van januari,
aandikking van
de onjuiste feiten.
Alleen twee uitzendingen van het journaal waren redelijk neutraal. Dit betrof het journaal van 11/11 dat over het bezoek van Lieberman ging en het journaal van 21/11 dat over het opstootje door orthodoxie in verband met overtreding werkverbod op sjabbat ging.
Eindconclusie
Helaas komt ook het tweede rapport over de berichtgeving van de NOS over het Israëlisch/Arabisch conflict tot een negatieve eindconclusie. Het eerste rapport in februari handelde over de Gaza-oorlog met veel verwarring en journalistieke problemen. In de nu gekozen periode waren er geen oorlogshan-delingen, werd de reporter op geen enkele wijze gehinderd door beperkingen en had hij alle tijd om zijn onderwerpen te onderzoeken. Toch vonden we ook nu weer onjuistheden, heel veel suggesties, hinderlijke eenzijdigheid, gemis aan context. We hebben moeten vaststellen, dat kritische vragen aan Palestijnen niet gesteld werden en informatie van Palestijnen en organisaties als Amnesty International (of: critici van Israël) altijd voor zoete koek werd aangenomen. Israëlische bronnen werden nooit geraadpleegd, officiële Israëlische rapporten volledig genegeerd. Officiële Israëlische zegslieden kwamen nooit aan het woord.
N.B.
De NOS-reportage
vanuit Gaza op 28
december 2009 was ronduit onthutsend, omdat eruit bleek dat ons gesprek
in
april met betrekking tot de berichtgeving over het Midden-Oosten niets
ten
goede heeft doen keren bij het NOS journaal. De reportage was een
aaneenrijging
van feiten die al sinds een jaar als onjuist bekend zijn en werden nog
eens
aangedikt met nieuwe onjuistheden
Deze verkeerde
informatie is onacceptabel, zeker in de herhaling
wanneer de feiten bekend zijn.
Juist in
verband met het feit dat de cameraman El Ajarmi de
enige in de oorlog was die in Gaza kon rondlopen en Van Hoorn geheel op
zijn
reportages afging deed ons de vraag stellen bij ons onderhoud in april
of mensen
in Gaza misschien wel eens voorzichtig moeten reageren vanwege angst
voor
familie. De ongewoon boze reactie
Alles bij
elkaar genomen:
De berichtgeving van het NOS-journaal over het Israëlisch/Arabisch conflict is sinds ons eerste rapport niet verbeterd of veranderd. En dus beneden de maat. Het een en ander voldoet niet aan alle zelf in de Code NOS Journaal gestelde uitgangspunten. Het gaat dan om de punten 1, 2, 4, 5 en 10. Daarmee voldoet de NOS niet aan de haar gegeven opdracht.
NB: Voor de genoemde bijlagen zie onderaan deze pagina op Israel Facts.
© De inleiding is copyright Israël-Palestina Informatie, de rapporten zijn copyright stichting WAAR en Israel Facts. Citaten voorzien van bronvermelding en link zijn toegestaan.
---------------------------------------------------------------------------------
Websites over Israël-Palestina en het Midden-Oosten Conflict:
* A Brief History of Israel and Palestine and the Conflict,
The Early History of Zionism and the Creation of Israel, and many other articles on
MidEastWeb for Coexistence - Middle East news & background, history, maps and opinions
* Wikipedia categories Israel and Zionism, Palestine and Middle East
* Council for Peace and Security (Israel) * One Voice Movement
* Ariga's PeaceWatch - on the Israeli-Palestinian conflict and Middle East peace
* Middle East Analysis * Israel News * Israel: Like This, As If (blog)
* Zionism and Israel Information Center
* ZioNation - Progressive Zionism and Israel Web Log
* IMO - Israël & Midden-Oosten Blog (Nederlandstalig)
* Vrije Encyclopedie van het Conflict Israël-Palestina (Nederlandstalig)
* Israël Informatie Linkpagina (Nederlands / Engels)
* Israël & Palestijnen Nieuwsblog (Nederlands / Engels)
