Israël - Palestina Info - Tofu kruiden op het Israelisch-Palestijns conflict (IMO)

Zoals tofu de smaak aanneemt van de ingrediënten waarmee je het klaar maakt, zo neemt het Israëlisch-Palestijns conflict de kleur aan van de manier waarop conflicten in een bepaald tijdsgewricht worden beschouwd, aldus Einat Wilf in "Toward a tofu theory of our conflict". Aan het begin van de eeuw was dit het kolonialisme, en de Zionisten gebruikten bewust koloniale argumenten in hun verzoeken aan de wereldmachten om een thuisland in Palestina. Na de Tweede Wereldoorlog nam het de vorm aan van een Oost-West conflict, waarin de Russen de Arabische staten bewapenden en Amerika Israël steunde. En tegenwoordig is het een existentieel conflict geworden van verschillende religies, volgens sommigen ook een 'clash of civilisations'.

IN RECENT years the conflict has assumed the flavor of the global existential struggle, which some call the clash of civilizations, and others, such as Bernard Lewis, see as the third wave of attack of Islam against Christianity. It is a battle between belief-systems which, by its very nature, is not amenable to resolution. It is a conflict in which the triumph of one way of life is viewed as necessarily coming at the expense of the destruction of the opposing way of life.
In this global environment, the Israeli-Palestinian and even broader conflict has assumed an existential nature, in which resolution through compromise might no longer be possible. The likely disappearance of the Palestinian national struggle is but a local manifestation of the global transformation from national struggles to existential ones.

Een somber vooruitzicht. Slechts in de jaren '90, na de val van de Sovjet-Unie en de hoop op wereldwijde democratie, was er volgens Wilf voor korte tijd de mogelijkheid het op te lossen.
Deze globale blik is verfrissend tegenover de eindeloze reeks artikelen over wie welke overeenkomsten schond, hoeveel nederzettingen er zijn bijgebouwd, hoeveel aanslagen gepleegd, en wie wat wanneer wel of niet heeft gezegd. De preoccupatie met details is Wilf ook opgevallen:

LIKE THEIR industry counterparts, most analysts of the Israeli-Palestinian conflict engage in bottom-up analysis. They examine the minute details of the interactions between the sides to the conflict, looking into who said what to whom, who made which gesture and who started which skirmish.
It is almost mind-boggling to discover that even the most high-level foreign policy meetings engage in detailed discussions of the security arrangements at a border crossing, the size of a specific barrier and whether a certain mound of dirt deserves to be labeled a road-block. The endless attention to detail stems from an implicit assumption that resolution of the conflict is a matter of will and that if only this or that leader had taken this or that action, things would be different.

Ik moet eerlijk toegeven, dat ik soms ook aardig in detail kan gaan in mijn ijver om onjuistheden en misleidende conclusies te weerleggen. De eerste zelfmoordaanslag van Hamas is gepleegd voordat Baruch Goldstein 29 moslims doodschoot in Hebron (in tegenstelling tot wat een recente documentaire over terreur beweerde); in de maand voordat Israël de Westelijke Jordaanoever herbezette kwamen 120 Israëli's om door aanslagen (wordt er zelden bij verteld); in resolutie 242 wordt gesproken van terugtrekking uit "bezette gebieden", 'de' is bewust weggelaten om ruimte te laten voor grensaanpassingen; en aan het begin van de Onafhankelijkheidsoorlog hadden de Arabieren overwicht op de Zionisten zowel qua mankracht als wapens (veelal wordt beweerd dat Israël vanaf het begin overwicht had en bewust uit was op expansie).

Om zulke zaken aannemelijk te maken, vermeld je daar dan citaten, aantallen, en bronnen bij. Ik zuig immers niets uit mijn duim. Nog ingewikkelder wordt het als je gaat praten over aantallen Joden en Moslims in Palestina voor de stichting van Israël, aantallen die geëmigreerd waren, de vraag hoeveel Arabieren daadwerkelijk van hun land zijn verdreven of hoezeer zij juist profiteerden van de economische ontwikkeling die de Zionisten met zich mee brachten. Voor wie zich daar in wil verdiepen, verwijs ik graag naar de Impact of Zionism en Palestinian Population. En hoeveel Arabieren zijn tijdens de Onafhankelijkheidsoorlog verdreven, en hoeveel vertrokken vrijwillig nadat Arabische leiders daartoe opriepen? Hoeveel Arabieren kwamen om in Deir Yassin? Het zijn nog steeds twistpunten tussen sympathisanten van beide kanten.

Waar zijn al die details voor nodig? Waarom slaan sympathisanten van beide kanten elkaar ermee om de oren? Vrienden van me laten die 'detail-moeheid' wel eens blijken. "Israël moet zich gewoon terugtrekken uit de bezette gebieden en de muur afbreken", of: "Zolang een groot deel van de Arabische wereld Israël nog steeds niet erkent en het liefst weg wil hebben, kan het de bezetting niet opgeven", zeggen ze dan. Da's duidelijk. Maar voor ik met het eerste kan instemmen, wil ik wel weten of dat niet tot meer aanslagen in Israël zal leiden, en zal ik dus gaan kijken naar het aantal aanslagen voor en na de bouw van de muur, het aantal verijdelde aanslagen, etc., en of men onder 'bezette gebieden' ook Oost Jeruzalem verstaat. Een sympathisant van de Palestijnen zal waarschijnlijk niet zomaar aannemen dat de Arabieren nog steeds op Israëls vernietiging uit zijn, dus dat zul je moeten onderbouwen met citaten en andere bewijzen. Al deze feiten en details zijn onderdeel van een soort strijd om de geschiedenis, een strijd om wat er nou is gebeurd en wie de grote agressor is. In tegenstelling tot andere conflicten, is er nog geen geaccepteerd narratief, nog geen algemene versie van de geschiedenis, en bijna alles wat mensen erover zeggen wordt door anderen heftig betwist.
Deze strijd is van groot belang, omdat zij de publieke opinie, de politiek en daarmee ook het conflict zelf en een mogelijke uitkomst beïnvloedt.

In tegenstelling tot wat Wilf beweert, leven verschillende visies naast elkaar. Een aanzienlijke groep gelooft (nog steeds of weer) dat het in wezen een koloniaal, een Noord-Zuid conflict is, en Israël te vergelijken is met het Apartheidsbewind in Zuid-Afrika. Tegelijkertijd ziet rechts Israël veelal als de voorpost van de Westerse beschaving die tegen de islamistische duisternis strijdt. Daartussen zit een groep die meent dat twee nationale bewegingen strijden om hetzelfde stuk land, en elkaar beide het licht in de ogen niet gunnen.
Het is een strijd om hoe de tofu van het conflict gekruid dient te worden, en de keuze van de kruiden wordt bepaald afhankelijk van de eigen ideologie.

Terwijl er geen gevaar is dat grote groepen mensen het narratief van de 'Groter Israël' advocaten zullen overnemen, die menen dat de bezette gebieden niet bezet zijn maar bevrijd en Israël die mag houden zonder de Arabieren gelijke rechten te geven (dit laatste zou neerkomen op een één-staten oplossing en dus het einde van Israël), ziet een toenemend aantal mensen Israël als een artificiële staat die ten koste van de lokale bevolking is gesticht met steun van de grote mogendheden vanwege schuldgevoelens over de Holocaust. Men meent daarbij vaak dat Israël vanaf het begin op expansie gericht zou zijn en haar grondgebied zou hebben gezuiverd van de Arabische bevolking. Discussies over het conflict leiden veelal tot de vraag of Israël wel gesticht had mogen worden ("Stel nou dat de Kelten opeens naar Nederland kwamen en beweerden dat dit eigenlijk hun land is en driekwart van Nederland inpikten?"). Vaker dan ik had verwacht krijgen discussies op internet een antisemitische ondertoon ("De Joden zien zich als het uitverkoren volk en denken dat ze boven de wet staan; de Joodse lobby in de VS bepaalt haar buitenlands beleid").

Hoewel bijna iedereen een twee-statenoplossing voorstaat en dit ook de officiële positie is van de VN, de VS, de EU en de meeste andere staten, wint dit narratief aan invloed en leidt tot eenzijdige veroordelingen van en eisen aan Israël. Eisen die het niet kan inwilligen zonder haar veiligheid en bestaan in gevaar te brengen. De media oorlog zoals het inmiddels al wordt genoemd, gaat in toenemende mate om het bestaansrecht van Israël. Feiten en details zijn daarbij nodig om het beeld te weerleggen van Israël als de grote agressor, 'in zonde geboren', als de enig schuldige aan het conflict, en daarmee aan alle instabiliteit in het Midden-Oosten en het conflict tussen het Westen en de radikale islam. Details kunnen soms een compleet beeld veranderen.

Zo verklaarde oud VN-waarnemer Mühren in de krant en op TV dat Israël de Zesdaagse Oorlog bewust had uitgelokt en helemaal niet werd bedreigd. Als bewijs voerde hij onder andere aan dat Israël de gedemilitariseerde zones onterecht in bezit nam (altijd al op expansie uit, die Zionisten), en daarmee Syrisch vuur uitlokte. Daar heb ik toen dus de wapenstilstandsovereenkomst tussen Israël en Syrië uit 1949 bijgehaald, waarin staat dat Israël deze gebieden mocht cultiveren. Mühren 'vergat' ook erbij te vermelden dat Syrië de loop van de rivieren die in de Jordaan uitkwamen tegen de afspraken in verlegde om Israël het water uit de Jordaan te ontzeggen. Details, maar je komt er niet onderuit om een onjuist beeld over Israël te weerleggen. Een beeld dat bijdraagt aan het totale plaatje van 'Israël de agressor die helemaal niet werd bedreigd'.

Mensen laten zich bij hun visie op het conflict doorgaans te weinig, niet teveel, door feiten en details leiden. Het zou wellicht goed zijn als historici en Midden-Oosten deskundigen de claims en beweringen van beide kanten serieus zouden onderzoeken en zaken die duidelijk onjuist zijn weerleggen. Het zou daarbij helpen als ongunstige uitkomsten voor een van beide niet direct gebruikt worden om de legitieme rechten van de betreffende partij in twijfel te trekken. Immers, veel landen zijn met geweld tot stand gekomen en veel bevrijdingsbewegingen zijn over lijken gegaan.

Zolang er geen oplossing voor het conflict is, zal alles wat erover gezegd wordt echter een politieke lading hebben, en door sympathisanten van een van beiden worden ge- of misbruikt. En wat mijzelf betreft: zolang Israël de enige staat is wiens bestaansrecht geregeld ter discussie wordt gesteld, en waarvan nog steeds een meerderheid in de Arabische wereld vindt dat die er eigenlijk niet zou moeten zijn, waartegen wereldwijd boycots worden georganiseerd ondanks ergere mensenrechtenschendingen elders, waartegen als enige in de Verenigde Naties een speciale commissie bestaat, het als enige aan allerlei VN-lichamen niet kan deelnemen, zolang deze discriminatie doorgaat, zal ik het blijven opnemen voor haar bestaansrecht en Israël-bashers aanvallen. Uiteraard is dat niet hetzelfde als alles goedpraten wat Israël doet.

In Wilfs analogie: het tofugerecht is nog niet klaar en we zijn het niet eens over hoe het gekruid moet worden.

Ratna Pelle