Israël - Palestina Info - Israël in de Nederlandse media

Het lijkt er dan ook op dat we van de ene eenzijdigheid in de andere zijn gevallen, in ieder geval binnen grote delen van links, waar het tegenwoordig moeilijk is wat dit betreft nog een genuanceerde visie te ontdekken. Ik geloof niet dat dit is omdat we de joden opeens zijn gaan haten, of omdat de Holocaust langer geleden is (hoewel dit laatste wel zou kunnen meespelen), of omdat de Palestijnen van terroristen in vredelievende mensen zijn veranderd, of de Israëli's van vredelievende mensen in duivels. Door een samenloop van omstandigheden ligt de nadruk tegenwoordig erg op Israëls agressie en worden een aantal voor de Palestijnen ongunstige zaken onderbelicht:

* Al het nieuws is gericht op de huidige situatie, niet op waarom het zo is gekomen. Op dit moment zijn de Palestijnen ontegenzeggelijk de grootste slachtoffers van het conflict, zij zijn de zwakkere, onderliggende partij. De bezetting neemt steeds extremere vormen aan, steeds meer land wordt bebouwd met joodse nederzettingen, er zijn tientallen checkpoints, steden worden soms dagenlang afgesloten, kolonisten vernielen ongestraft de oogst van Palestijnse boeren en soldaten tuigen soms Palestijnen af bij checkpoints. Bovendien wordt er een 8 meter hoge muur deels over bezet gebied gebouwd (in feite merendeels hek, maar op TV zie je altijd de stukken die muur zijn). Het zijn beelden die ook mij met afschuw vervullen.
Dat sommige Palestijnen nog veel extremere dingen met de Israëli's zouden willen doen als zij de kans hadden is niet te zien, want ze hebben die mogelijkheid niet. Dat ca. 90% van de geplande aanslagen tegen Israël wordt verijdeld is ook niet te zien, dat Hamas niet alleen gewapende strijd voorstaat, maar ook een extremistische ideologie aanhangt en die op de vele door haar opgerichte scholen verbreidt, dat Mein Kampf een populair boek is in de bezette gebieden, dat Abbas indertijd is gepromoveerd op een proefschrift dat de Holocaust in twijfel trekt en de Zionisten beschuldigt van collaboratie met de nazi's ten koste van de joden, dit zijn allen zaken die je niet even in twee minuten nieuws propt. Ook het feit dat Barak de Palestijnen vergaande vredesvoorstellen deed, en dat Arafat en de Palestijnse Autoriteit actief betrokken waren bij de intifada en de aanslagen is niet in pakkende beelden te vangen. (Waarom er in achtergrond reportages en artikelen zo weinig aandacht voor is, is een andere vraag.)

* Israël is een open democratie waar het voor journalisten veilig is. Vanaf hun hotel in Jeruzalem lopen zij in een kwartiertje naar de muur en maken een paar foto's, waarna zij zich door een taxichauffeur naar het Oosten van de stad laten brengen om een paar Palestijnen te interviewen. Dit is in weinig conflictgebieden het geval, dus Israël is een populaire standplaats. Bovendien kunnen journalisten in Israël aan veel meer informatie komen dan in de Palestijnse gebieden, waar maar een beperkte persvrijheid is. Alles wat Israël doet wordt direct gepubliceerd, en de pers heeft toegang tot veel zaken. Er zijn vele kritische Israëlische journalisten en vredesactivisten waarmee de buitenlandse pers vrijelijk kan praten. Palestijnse 'dissidenten' daarentegen lopen gevaar en durven hun opvattingen vaak niet openlijk te uiten. Palestijnen die zich bezighouden met vredesinitiatieven met Israëli's en concessies aan Israël bepleiten (bijvoorbeeld wat betreft het recht op terugkeer van de vluchtelingen), worden al gauw als verraders bestempeld. Zij zullen minder genegen zijn over hun opvattingen te praten dan Israëlische 'dissidenten', zoals Uri Avnery en Amira Hass, die geregeld in de buitenlandse pers te horen/lezen zijn. Daarnaast zijn er onder Palestijnen ook minder 'dissidenten' die het eenzijdige Palestijnse narratief ter discussie stellen. Dit is wellicht eigen aan een volk dat zich zwak en onderdrukt voelt (voor de Zesdaagse oorlog was er in Israël ook veel minder kritiek op de eigen samenleving en agressie jegens de Arabieren), maar westerse journalisten gaan hier soms wel erg makkelijk in mee, en geloven het verhaal van de onderdrukte, en niet de onderdrukker, daarbij vergetend wat de huidige situatie heeft veroorzaakt.

* De Palestijnen zijn zoals gezegd het grootste slachtoffer. Het is aantrekkelijk aan de kant van de zwakkere, de onderdrukte te staan. Dit geldt met name voor links georiënteerden. Daarnaast vinden we het erger als Israël geweld gebruikt dan de Palestijnen omdat we aan een westerse democratie hogere eisen stellen. Bovendien is Israël een staat met een centraal gezag, en is dus verantwoordelijk voor alles wat het leger doet. Maar wie is er nou precies verantwoordelijk voor Palestijns geweld? Kan de Palestijnse Autoriteit meer doen om het geweld tegen te gaan? Wat zijn precies de banden tussen Fatah en de Al Aqsa Martelaren Brigades? Welke gunmen luisteren naar welke leiders, en hoe krijg je die in het gareel? Het is allemaal behoorlijk ondoorzichtig.

* We hebben er wellicht ook moeite mee dat juist de joden, de ultieme slachtoffers, nu zelf tot zoveel wreedheden in staat zijn. In de ogen van veel mensen is Israël toch min of meer gesticht vanwege de Holocaust, en boeten de Palestijnen nu voor onze zonden. Hoewel deze notie pertinent onjuist is, en dit ook duidelijk wordt als je naar de historische gebeurtenissen kijkt, is het een wijdverbreid vooroordeel, wat in hoge mate aan ons rechtvaardigheidsgevoel appelleert.

* Als bepaalde noties (zoals bovengenoemde) eenmaal voet aan de grond hebben, gaan zij een eigen leven leiden en zijn zij moeilijk te ontkrachten. Ditzelfde gold vroeger voor pro-Israëlische noties: de joden kwamen in een leeg land en brachten de woestijn tot bloei, de vluchtelingen vertrokken nadat de Arabieren ze daartoe hadden opgeroepen, Israël verdedigde zich slechts tegen de Arabieren. Zolang Israël als slachtoffer werd gezien, werden feiten die dit tegenspraken genegeerd of gebagatelliseerd. Mensen worden niet graag van hun geloof af geholpen. Dit geldt ook nu: de Palestijnen zijn slachtoffer, dat zien we immers dagelijks op de TV, en daar laten we ons niet zomaar vanaf brengen. Bovendien hebben we de behoefte om partij te kiezen, de wereld in goed en fout in te delen.

* Buiten dit alles heeft ook de komst van een grote groep migranten uit islamitische landen, die overwegend sympathiek staan tegenover de Palestijnen, haar weerslag gehad op de opinie in Nederland. Vooral de tweede generatie, die zich vaak afgewezen voelt door de Nederlandse samenleving, lijkt zich sterk te identificeren met de Palestijnse zaak.

Naast een overheersend anti-Israël sentiment in de betere media (turf maar eens, hoeveel van de reportages of achtergrondartikelen over het conflict vooral de bezetting, joods extremisme en allerlei vormen van Israëlisch onrecht centraal stellen, en hoeveel over Palestijns extremisme, steun voor geweld, anti-Semitisme enz. gaan), is het publieke debat verdeeld in sympathisanten van beide kanten, die elkaar voor van alles en nog wat uitmaken en nauwelijks nog naar elkaar luisteren. De uitzonderingen op deze regel, zoals bijvoorbeeld Volkskrant columniste Anet Bleich en journalist Max van Weezel, worden overschreeuwd door felle voor- en tegenstanders. Dit was zeer duidelijk te zien tijdens de hoorzitting van het Internationale Hof van Justitie over de muur (hek, barrière). Voor- en tegenstanders gingen elkaar in Den Haag zowat letterlijk te lijf. Ik heb mij toen zuchtend afgevraagd hoe wij zo makkelijk van beide partijen aldaar kunnen verwachten dat zij stoppen met vechten, als we elkaar hier zelfs in de haren vliegen. Misschien moeten wij beginnen met hier eens wat beter naar elkaar te luisteren, ook kritisch te kijken naar de partij waar we ons het meest mee verbonden voelen, en vooral bedenken dat vrede nooit het volledig inwilligen van de eisen van één partij in kan houden, ten koste van die van de ander. Een vrede die aan beide partijen volledig recht doet is niet mogelijk, en iedereen die een dergelijke 'vrede' voorstaat geeft in feite het perfecte recept voor continuering van het conflict. Dit betekent uiteraard niet dat wij allemaal volkomen neutraal en emotieloos naar het conflict moeten kijken, want ook dat is simpelweg niet mogelijk.