Geert Wilders en de Joden

Een paar blog ideeën en concepten zijn na de vakantie even blijven liggen, omdat ik druk was met een paar andere zaken en in dit geval misschien ook wel omdat ik het lastig vind om over mensen te schrijven die ik ken. Bekende Nederlanders afkraken die anti-Israël zijn en geen gelegenheid onbenut laten om Israël zwart te maken, is één ding, over mensen die je kent en die toevallig eens een keertje in de krant komen een genuanceerd verhaal schrijven, is heel wat anders. De kans dat hun verhaal anders in de media wordt weergegeven dan zij hadden gewild is bovendien een stuk groter dan bij ervaren media persoonlijkheden. Maar hier gaat-ie dan.


Bij terugkomst van vakantie trof ik een mailtje aan van Nathan Bouscher, een aardige en welbespraakte jongeman die destijds bij het CiJO actief was en waarmee ik op een GroenLinks festival waar Dries van Agt als eregast was uitgenodigd, heb gefolderd om een hoogstnoodzakelijk tegengeluid te laten horen. Nathan stemde toen VVD, wat ik als GroenLinks lid erg rechts vond. De VVD was de partij die vindt dat de natuur en de fiets maar moeten wijken voor de auto, dat mensen vooral niet teveel belasting moeten betalen, voor wie subsidie een vies woord is en de belangen van het bedrijfsleven en de economie altijd voor die van de sociaal-zwakkeren of natuur en milieu gaan. Ik vind het nog steeds een onsympathieke partij, al zie ik de zaken wat minder zwart-wit. Maar nu is hij blijkbaar overgelopen naar Wilders, en die is nog een stuk onsympathieker. Qua milieu en sociaal beleid verschillen ze denk ik niet zoveel, maar de VVD is een nette partij die doorgaans geen volkomen idiote en onmogelijke voorstellen doet, de grondwet niet wil veranderen omdat die te pro-islamitisch zou zijn, andere politici niet voor knettergek uitmaakt en geen bevolkingsgroepen wegzet als criminelen.

Nathan legt, met zijn broer Eli samen, in een interview in De Pers (zie "Moslims de nieuwe joden? Kom nou!") uit waarom hij nu op Wilders stemt. Het interview is, afgezien van de wat suggestieve subkop 'Jonge joodse Nederlanders kiezen PVV', naar mijn idee redelijk fair. Wat me er vooral in trof is dat Nathan (nog steeds) een stuk genuanceerder denkt dan Wilders, iets waar de interviewers ook oog voor hadden:

Nathan: ‘De islam heeft een proces van Verlichting nodig.’
Eli: ‘Ik ben heel sceptisch of het wel opgelost kan worden. Ik zie maar één islam.’
Nathan: ‘Ho, ho, daar ben ik het niet mee eens.’
Eli: ‘Er is maar één radicale islam.’
Nathan: ‘De verandering moet van binnenuit komen. Ik ben licht optimistisch dat die er wel komt. Maar het is misschien meer hoop dan realiteit.’

Het klopt niet dat er maar één radikale islam is, zoals blijkt uit de strijd tussen shi'ieten en soennieten, die beide radikale varianten kennen. Er zijn heel fundamentalistische moslims die wel principieel tegen geweld zijn en anderen die de Jihad als een heilige plicht zien, en er zijn waarschijnlijk nog veel meer stromingen, radikale en minder radikale. Gisteren las ik in de krant dat Hamas met een radikale splintergroep strijd leverde, met tientallen doden tot gevolg. Voor ons lijkt het allemaal een pot nat, maar er zijn, ook binnen zeer radikale ideologieën, veel varianten die elkaar vaak op leven en dood bestrijden.

Ik ben het met Nathan eens dat de verandering binnen (delen van) de islam van binnenuit moeten komen. Ik denk dat vooral ook de gematigde meerderheid, de mensen die de passages in de Koran over Joden en ongelovigen niet zo letterlijk nemen, die geen tegenstelling zien tussen de Nederlandse wet en hun geloof, die een hoofddoek combineren met moderne ideeën over man en vrouw, zich meer moeten uitspreken tegen de radikale minderheid. Dit gebeurt soms gelukkig ook wel, zoals toen Wilders' film vorig jaar uitkwam en de belangrijkste islamitische organisaties gelaten reageerden. Maar het gebeurt ook vaak niet, zoals wanneer jonge moslims in hun verontwaardiging over de Gaza Oorlog de grens met antisemitisme overschreden. Moslimleiders hadden toen wel wat duidelijker mogen stellen dat wat je ook van de Gaza Oorlog en Israël moge denken, je daar Joden nooit op mag aankijken, laat staan bedreigen of uitschelden. En nog beter zou het zijn als vanuit de moslimgemeenschap ook eens een ander geluid wat betreft Israël te horen zou zijn, zoals sommige prominente Joden het juist voor de Palestijnen opnemen. Dat is echter vrees ik vooralsnog ijdele hoop. Echter, de manier waarop Wilders moslims, alle moslims, wegzet zal niet bijdragen aan meer zelfkritiek en reflectie, maar werkt radikalisering juist in de hand.

Een van de zaken die Wilders (mogelijk) aantrekkelijk maakt voor Joden is het feit dat de andere partijen weinig aandacht hebben voor het weer groeiende antisemitisme. Tijdens de Gaza Oorlog zijn er verschillende incidenten geweest van bedreigingen en vernielingen, en op internet wemelt het van de nazi vergelijkingen en Holocaust ontkenningen en verhalen over de oppermachtige Joodse lobby. Daar hoor je de politiek echter maar zelden over, en ook de media besteden er weinig aandacht aan. Uit het interview:

Een tijdje terug was Eli op een bijeenkomst in de Haagse Hogeschool. De zaal zat vol met jonge moslims. Op een gegeven moment ging het over de vraag hoeveel joden er in de wereld zijn. Ongeveer 15 miljoen. ‘Dat zijn er 15 miljoen te veel’, zei iemand. Een groot deel van de zaal begon de lachen en te applaudisseren. En niemand, niemand die er iets van zei.

Ik heb wel meer van dat soort verhalen gehoord, en heb soms moeite om het te geloven. Dit soort dingen komt zelden in de krant, en Joden praten er in het openbaar niet graag over, stellen zich niet graag als slachtoffer op. Iemand vertelde me laatst dat hij geen ingezonden brieven meer naar de krant stuurt. Hij heeft een duidelijk herkenbare Joodse achternaam en woont in een dorp. Er was al eens brandend papier door de brievenbus gegooid en 'ik heb ook kinderen'. Ik stelde voor om de brieven op naam van zijn vrouw in te sturen of de krant over de zaak in te lichten. 'Ze zullen dan zeker wel begrijpen en accepteren dat je anoniem in de krant wilt, en bovendien vind ik dat de krant zoiets ook wel mag weten', zei ik, vertrouwend op de redelijkheid van de mens. Maar hij deelde dat vertrouwen niet, en ik had het idee dat hij het er verder ook niet over wou hebben. Dergelijke zaken naar buiten brengen, stennis maken, de politie inlichten, kortom: onrecht de eigen groep aangedaan aan de kaak stellen en een oplossing eisen, dat is niet erg Joods. En juist kritiek op die houding, de houding van 'zich koest houden, aanpassen en problemen zelf oplossen' brengt, aldus het interview, jonge Joden bij Wilders. Volgens Nathan en zijn broer is er veel woede in de Joodse gemeenschap, maar de oude garde wil niet dat daarover wordt gepraat. Die woede vind ik wel begrijpelijk, en kritiek op de houding van alles binnenskamers houden ook. Maar Wilders maakt de zaak alleen maar erger. Hij neemt het voor Joden en Israël op, maar vanwege zijn extreme, domme en haatzaaiende uitspraken over moslims werkt dat vaak als een boemerang. Ik ben het met Nathan eens dat antisemitisme en islamofobie niet hetzelfde zijn, maar groepen mensen zo wegzetten en beledigen is nooit goed. Het werkt extremisme in de hand.

Het volgende commentaar van de interviewer komt nogal suggestief over:

De joodse PVV-stemmers zijn minder bekend. Maar ze zijn er wel. Cijfers zijn er niet, maar de Bouschers zijn niet de enige. Maar weinig Nederlanders durven zich openlijk in de media uit te spreken voor de PVV. Toeval of niet, onder hen zijn opvallend veel joden.

Als er geen cijfers zijn, speculeren ze dus maar wat. Wilders staat in de peilingen meen ik op zo'n 25 zetels, dus is het niet vreemd dat daar ook wat Joden bijzitten. Het ligt enerzijds misschien voor de hand dat Joden gemiddeld vaker met Wilders sympathiseren omdat hij het voor ze opneemt, maar daar staan andere zaken tegenover, zoals een sterke liberale traditie, het feit dat (zoals het artikel ook aangeeft) bijna alle Joodse leiders en rabbijnen zich tegen Wilders hebben uitgesproken, en de sterke gewoonte om de eigen problemen zelf op te lossen zonder ergens stennis om te maken of anderen ermee lastig te vallen. In de VS stemt zo'n driekwart van de Joden op de democraten, ondanks de meer onvoorwaardelijke steun van de meeste republikeinse presidenten voor Israël. Het zou mij niet verbazen als ook in Nederland de Joodse gemeenschap gemiddeld progressiever stemt. Maar zonder cijfers is dit allemaal slechts speculatie.

Ratna Pelle

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

Voor het betreffende interview zie:
'Jonge joodse Nederlanders kiezen PVV'
Moslims de nieuwe joden? Kom nou!