Study shows Dutch newspaper's bias against Israel

24.01. 2010
http://www.zionism-israel.com/log/archives/00000728.html
Original content copyright by the author

'Eurabia is a place in Sweden', aldus de kop van een artikel in de WallStreetJournal. In het artikel wordt de burgemeester van Malmö geciteerd, die de Joodse gemeenschap medeverantwoordelijk stelt voor antisemitische uitingen en geweld.

Screaming "Sieg Heil" and "Hitler, Hitler," a mostly Muslim mob threw bottles and stones at a small group of Jews peacefully demonstrating for Israel at this town's central square last year. Worshipers on their way to synagogue and Jewish kids in schools are routinely accosted as "Dirty Jews."

Faced with these attacks on the city's Jewish population, Malmö's mayor, Ilmar Reepalu, seems curiously unperturbed by, if not sympathetic to, the attackers. Asked to condemn anti-Semitism in his city, the Social Democrat suggested in a January interview to Skånska Dagbladet—published on International Holocaust Memorial Day, no less—that it's partly the Jews' own fault. Their crime? They didn't "distance" themselves from Israel and the Gaza war. "The community chose to hold a pro-Israël demonstration," Mr. Reepalu said, a move that "may convey the wrong message." Besides, Zionism is just as bad as anti-Semitism, the mayor added. Both are "extremists who want to set themselves over other groups."


Geen wonder dat de Joden uit Malmö - ca. 700 mensen - zich er niet meer veilig voelen en een aantal mensen al de stad uit zijn gevlucht. Dergelijke zaken zijn een schrikbeeld voor veel Joden in Europa, die zich afvragen hoe lang het nog zal duren voordat het ook in hun woonplaats zo ver komt. Ook in Nederland maken sommigen zich zorgen. Iemand stuurde me het artikel uit de WSJ met de vraag of Wilders dan toch gelijk krijgt. Tijdens de Gaza oorlog waren er ook hier verschillende antisemitische incidenten, en ik weet van verschillende mensen dat men zich liever niet openlijk pro-Israël uitlaat uit angst voor antisemitisme. Daarbij speelt het verleden natuurlijk een grote rol.

Is Geert Wilders het logische antwoord op zulke excessen als in Malmö? Bewijst dit zijn gelijk? En welke lessen kan/moet men uit het verleden trekken? Over deze en andere vragen discussieerden verschillende Joden 28 februari bij de Joodse Omroep. Twee aanhangers van Wilders, Nathan Bouscher en Gidi Markuszover, en twee critici van hem, Max Wieselmann van EAJG en Simone Kukenheim van D66 kregen bijna een uur lang de tijd om elkaar - en de luisteraar - van hun gelijk te overtuigen. Af en toe sprak politicoloog Dr. Philip van Praag een paar wijze woorden, terwijl Leonard Ornstein het gesprek leidde.

Nogal voorspelbaar vond Wieselmann dat vanwege het verleden Joden de laatsten moeten zijn om iemand als Wilders te steunen en zich juist tegen hem moeten uitspreken, iets dat Markuszover een belediging noemde van zowel hemzelf als al die anderen die voor Wilders zijn en nu als racist worden weggezet. Kukenheim merkte terecht op dat Joden niet beter of slechter zijn dan anderen, en je aan hun dus ook geen speciale eisen mag stellen. Ook stelde zij terecht dat iedere vergelijking van Wilders met de jaren '30 de plank mis slaat. Van Praag wees op een paar belangrijke verschillen tussen Wilders en de NSB, zoals dat Wilders een democraat is terwijl de NSB een totalitair systeem voor stond. Beide hebben weliswaar gemeen dat ze tegen het establishment zijn en populistisch, maar zulke partijen zijn er ook ter linkerzijde. Wieselman wees op het feit dat beide een zondebok zoeken, een bepaalde bevolkingsgroep willen uitsluiten en inspelen op de angst van mensen. Beide suggereren simpele oplossingen en zijn daarom gevaarlijk. Markuszover wees erop dat juist Wilders tegen een ideologie strijdt die gevaarlijk is en voor veel ellende zorgt in de wereld. Bovendien blijft Wilders binnen de spelregels van de democratie en gaat het hem alleen om de ideologie van de islam, niet om de mensen.

Kukenheim en Wieselmann meenden dat Wilders wel degelijk ook individuele moslims aanvalt met bijvoorbeeld zijn voorstel de hoofddoek te verbieden. En waarom mag hij wel de Koran met de nazi's vergelijken? Is dat niet net zo beledigend? Op die vraag ging men helaas niet echt in, en de discussie spitste zich toe op de vraag of hoofddoekjes hetzelfde zijn als keppeltjes en islamitische scholen vergelijkbaar met christelijke en Joodse. Ja, aldus Wieselmann en Kukenheim, en daarom discrimineert Wilders en gaat zelfs in tegen de rechtsstaat. Nee, aldus Markuszover en Bouscher, want je kunt de islam niet met het jodendom en christendom vergelijken. Het is een totalitaire ideologie, en bovendien hebben we de meeste problemen met moslims. Volgens Van Praag was dit een hellend vlak, en ik schrok zelf ook wel een beetje van het gemak waarmee Markuszover en Bouscher het gelijkheidsprincipe even opzij zetten vanwege het (vermeende) gevaar van de islam.

Het feit dat wij een 'judeo-christelijke cultuur' hebben zou ons het recht geven op een hoofddoekvrij straatbeeld, het 'straatbeeld zoals Nederland is', aldus Markuszover. Maar ooit kwamen hier ook de Joden voor het eerst en toen veranderde het straatbeeld ook, evenals met de komst van zigeuners, Indische Nederlanders en Surinamers. Het is waar dat die (inmiddels) goed geïntegreerd zijn, maar dat ging ook niet zonder slag of stoot. Het is waar dat er vanuit de radikale islam een gevaar uitgaat dat er niet was bij die andere bevolkingsgroepen, maar dat staat los van een al of niet Nederlands straatbeeld met of zonder hoofddoekjes. Overigens droegen Nederlandse vrouwen vroeger ook hoofddoekjes. Er zijn bovendien binnen de wet voldoende mogelijkheden om moslimscholen of moskeeën waar een boodschap wordt verkondigd die tegen de wet en de Nederlandse rechtsstaat indruist, aan te pakken, zonder het gelijkheidsprincipe opzij te hoeven zetten. Zodra we basisprincipes als gelijke behandeling opzij zetten, doen we op een bepaalde manier hetzelfde als waarvan we de radikale islam beschuldigen. We geven ons dan eigenlijk, op een heel andere manier dan het eeuwige verwijt van de 'dhimmitude', ook een beetje over. Onze democratie is sterk genoeg om met deze problemen om te kunnen gaan. Dat ze dat niet altijd voldoende doet, is een andere discussie.

Vervolgens kwam de vraag aan de orde of Wilders goed is voor de Joodse gemeenschap en hoe populair hij daar is. Wilders is niet uit op 'de Joodse stem' en heeft daar geen moeite voor gedaan. Mensen stemmen ook niet op hem vanwege zijn pro-Israël standpunt, maar om binnenlandse kwesties. Er is een groep Joden die zich tot hem aangetrokken voelt omdat hij uitgesproken pro-Israël is en Arabisch antisemitisme fel veroordeelt. Traditioneel stemmen Joden in meerderheid PvdA. Volgens Van Praag stemde in 1998 ca. eenderde op de VVD, en de rest op de PvdA en in mindere mate D66. Een deel van de VVD aanhangers zou nu sympathie hebben voor Wilders, maar dat is waarschijnlijk minder dan het percentage Nederlanders dat zegt op Wilders te gaan stemmen (eenzesde van de kiezers). Tot zover was men het redelijk eens. Op de vraag of Wilders goed is voor de Joodse gemeenschap antwoordde Kukenheim negatief. De kritiek op Wilders zou terugslaan op de Joden, die toch al kwetsbaar zijn en gemakkelijk de schuld krijgen. Wieselmann vond dat Israël met Wilders een verkeerde vriend heeft die slechts de reactionaire krachten in dat land steunt. Dat mag zo zijn, aan EAJG heeft Israël ook geen goede vriend. Iemand die je continu zwartmaakt en je negatieve kanten uitvergroot en aandikt, en onverholen partij kiest voor je vijanden, kun je moeilijk een vriend noemen. EAJG is bij zo ongeveer iedere anti-Israël demonstratie, conferentie of bijeenkomst present, vaak met een workshop of speech. Volgens Markuszover vinden mensen altijd wel redenen om de Joden een stigma op te plakken en maakt het dus wat dat betreft niet uit of ze Wilders nou wel of niet steunen, en moet je blij zijn met iedere vriend van Israël.

Vreemd genoeg beweerde Simone Kukenheim dat Wilders standpunt over Israël niet principieel afwijkt van dat van de andere partijen. De andere grote partijen, ook de PvdA, zouden Israël evengoed steunen al zijn ze dan wat kritischer. Het is waar dat geen enkele partij openlijk zegt dat Israël geen bestaansrecht heeft, maar de verschillen tussen PvdA en Wilders zijn enorm. In Wilders ogen kan Israël niks, maar dan ook niks fout doen. Er is geen bezetting, er zijn geen Palestijnen, er is alleen een achterlijke moslimwereld die Israël de zee in wil drijven en waartegen het land niet hard genoeg kan optreden. De PvdA daarentegen ziet de bezetting als een belangrijk probleem en vind dat er snel een Palestijnse staat moet komen. Men vindt dat de regering Israël harder onder druk moet zetten, en sluit diplomatieke sancties daarbij niet uit. Voor de PvdA is internationaal recht, los van de vraag hoe dat tot stand komt, een leidend principe, en men neemt zoiets als het Goldstone rapport klakkeloos voor waar aan. Men hecht ook veel waarde aan de visie van allerlei mensenrechten- en vredesgroepen, niet in de laatste plaats van kritische Israëli's. Men ziet Israël vooral als de dader, de sterkere partij en de Palestijnen als het slachtoffer, en gaat er vanuit dat Israëlisch geweld Palestijns geweld uitlokt. Wat betreft de PvdA is heel Oost-Jeruzalem bezet, ook de Klaagmuur, de Joodse begraafplaats op de Olijfberg en de Joodse wijk in de oude stad, en dit moet worden 'teruggegeven' aan de Palestijnen.
Hoe iemand die zelf actief is in de politiek (Kukenheim zit dus bij D66) een dergelijk groot en wezenlijk verschil zo kan bagatelliseren is me een raadsel. Ik ken haar eigen positie over Israël niet, maar vriend en vijand zijn het er volgens mij wel over eens dat de PVV en de PvdA wat dit betreft niet bepaald op een lijn zitten. Vroeger stond Israëls bestaansrecht en veiligheid voor de meeste partijen, niet in de laatste plaats de PvdA, centraal, en een Palestijnse staat en concessies aan de Arabieren kwamen op de tweede plaats. Maar die tijd is voorbij. Bert Koenders, Martijn van Dam, Tijs Berman en andere PvdA prominenten zijn wat dat betreft heel helder.

Nog even terug naar de vergelijking met de jaren '30. Ik vind de vergelijking van de positie van moslims nu met de Joden van toen nogal gezocht, al kan ik me hun angst voor Wilders wel voorstellen. Wilders is net zo anti-moslims als die burgemeester uit Malmö anti-Joods is. Ook Wilders geeft de moslims zelf de schuld van de islamofobie, voor zover dat volgens hem überhaupt al bestaat, en vindt dat ze zich vooral koest moeten houden. Het grote verschil is natuurlijk dat het antisemitisme een millennia oud verschijnsel is dat los staat van wat de Joden doen en of en hoeveel Joden er überhaupt ergens wonen, terwijl anti-moslim gevoelens grotendeels worden veroorzaakt door de spanningen en problemen die de integratie van en het samenleven met een groeiende groep moslims met zich meebrengt. Maar dat maakt de populariteit van Wilders en zijn opruiende taal er niet minder bedreigend op. Wilders op zijn beurt voelt zich echter ook bedreigd, en die dreiging is minstens zo reëel. Niet alleen Wilders met zijn extreme uitspraken heeft overigens problemen. Cartoonisten, columnisten en kunstenaars die zich kritisch en provocerend over de islam uitlaten, moeten oppassen. Onlangs nog werd een boekpresentatie van een kritisch boek over de islam afgelast omdat men de veiligheid van de aanwezigen niet zou kunnen garanderen. Zulke zaken vind ik evenzeer een bedreiging van onze democratie als de steun voor bepaalde ideeën van Wilders.

Kun je ten slotte de situatie van de Joden in de jaren '30 met het heden vergelijken? Lopen zij opnieuw gevaar? Neemt de radikale islam de plaats in van de nazi's, is Achmadinejad de nieuwe Hitler? Ook dit lijkt wat vergezocht, maar dachten de Joden dat zelf indertijd niet ook tot vlak voor de deportaties? Ik vind dat zij in de eerste plaats recht van spreken hebben wanneer ze zeggen zich niet nog eens te willen laten verrassen, niet weer naïef te willen zijn. De geschiedenis zal zich nooit op precies dezelfde manier herhalen, en tussen Achmadinejad en Hitler bestaan de nodige verschillen, maar zijn uitspraken en dreigementen liegen er niet om. Volgens hem vertegenwoordigt het zionisme, de Joods nationale beweging, het grootste gevaar voor de wereldvrede en daarom moet het uitgeroeid worden. En juist die nationale beweging was een antwoord op het antisemitisme, en heeft ervoor gezorgd dat men zich nu kan verdedigen en politieke en militaire macht heeft. Achmadinejads ontkenning van de Holocaust in combinatie met zijn continue aanvallen op juist deze politieke en militaire macht van de Joden is, laten we zeggen, nogal verdacht. Hij laat het bovendien niet bij woorden, maar is bezig om een wapen te ontwikkelen waartegen geen enkele staat zich kan verdedigen: de atoombom. Daarnaast steunt hij verschillende terroristische organisaties en guerrillagroepen tegen Israël, organisaties die zich eveneens vaak openlijk antisemitisch uiten. Het is verontrustend dat dit antisemitisme, dat zich vaak (mede) tegen Israël uit, zo weinig wordt onderkend. Op Israël is het vrij schieten geworden, en het verband tussen antisemitisme en antizionisme wordt ontkend.

Ook toen wilden we de gevaren niet onderkennen, wat overigens een menselijke eigenschap is die je op wel meer gebieden ziet. Als er een volk is dat het recht heeft om bepaalde parallellen te trekken, zijn het wel de Joden.

Ratna Pelle

Zie ook: Geert Wilders and the Jewish Problem

In 2007 hadden Wouter en ik de eer met Conny Mus te praten over de situatie in Israel en de bezette gebieden en de problemen die je als journalist daarbij tegenkomt. We hadden meerdere journalisten benaderd met de vraag een gesprek te hebben, en Mus was de enige die terugmailde dat we langs konden komen op zijn kantoor. Nadat hij bij de eerste afspraak zonder afmelding niet kwam opdagen, stond hij ons een dag later ruim een uur te woord. Hij kwam met de ene beschuldiging tegen Israel na de andere, beweerde dat met Hamas prima te praten en vrede te sluiten viel, en klaagde over de negatieve bejegening door Israël van buitenlandse journalisten (Lees meer over ons gesprek in: "Slecht nieuws uit Israel").


Zijn reactie op een recent initiatief van de Israëlische regering om de bevolking actiever te betrekken bij de promotie van Israël, is dan ook voorspelbaar. Het negatieve imago waar Israël mee kampt ligt natuurlijk niet aan de buitenlandse journalisten die bevooroordeeld te werk zouden gaan, maar aan Israëls beleid en agressie tegen de Palestijnen. Overigens kwam ik in de nieuwsberichten over het plan in o.a. Trouw en Ynet nauwelijks een verwijzing naar buitenlandse journalisten tegen. Mus dikt de zaak flink aan door te stellen dat Israël haar miljoenen inwoners gaat 'opleiden tot ambassadeurs van het Joodse land' die 'alle misverstanden die er bestaan over Israël tijdens vakantie of zakenreis in het buitenland maar even recht moeten zetten.'

Uit het feit dat op de website die Israëli's over de campagne informeert een filmpje staat met twee zogenaamde buitenlandse journalisten maakt hij op dat de campagne voornamelijk tegen buitenlandse journalisten is gericht, en dat vindt hij 'zorgwekkend'. Hij beweert in een interview met HP De Tijd onder de kop "Conny Mus: 'Israëlische campagne is kinderachtig'" dat 'onze lezers, kijkers en luisteraars' intelligent genoeg zijn om 'een goed beeld te hebben van Israël', juist dankzij de excellente verslaggeving van Mus cum suis. Ruik ik hier enige eigenwaan? Daarnaast beticht hij Israël ervan op deze manier burgers op te zetten tegen journalisten, en de toch al negatieve sfeer tegenover buitenlandse journalisten in Israël te verergeren. Hij beklaagt zich er voorts over dat burgers hem soms niet te woord willen staan en beweert vervolgens: “De sfeer in Israël is extreemrechts te noemen en het zal nog meer mensen motiveren om in het buitenland actief hun land te verkopen en te verdedigen." Ik zou een buitenlandse journalist die de sfeer in Nederland extreem-rechts noemt omdat Wilders nogal wat onzin uitkraamt en op grote winst staat, een tikkeltje ongenuanceerd vinden. Ook D66 staat op fikse winst, en dat juist met een fel anti-Wilders geluid. In de media en door andere partijen wordt hij continu tegengesproken en uitgedaagd, zoals dat hoort in een democratie. Conny Mus slaat in zijn column op de website van RTL, waarin hij eveneens de Israëlische campagne hekelt, helemaal door:

"Dat Israël's imago er slecht voorstaat, heeft namelijk niets met ons, maar met Israël zelf te maken. Zijn wij verantwoordelijk voor de laatste twee oorlogen die Israël is begonnen in Libanon en Gaza met duizenden slachtoffers onder burgers in die landen? Zijn wij verantwoordelijk voor een Israëlische politiek die werkelijk alleen maar doet wat ze zelf goed vinden: gewoon doorbouwen met nog meer nederzettingen in palestijns gebied, het platwalsen van arabische huizen in Oost-Jeruzalem en joodse kolonisten in datzelfde arabische deel van de stad maar hun gang laat gaan? Zijn wij verantwoordelijk dat er iedere week palestijnen wel ergens op de Westelijke Jordaanoever of Gaza worden doodgeschoten? Zijn wij verantwoordelijk dat er een extreem-rechtse Israëlische regering in het zadel zit, die palestijnen alleen maar in de wielen rijdt, met nog meer tegenstrijdige maatregelen, waardoor palestijnen weinig zin hebben om met ze aan tafel te gaan zitten?"

Dit getuigt van een enorm gebrek aan zelfkennis en zelfreflectie als journalist. Mensen baseren hun beeld van - en oordeel over - conflicthaarden voornamelijk op de media. Als ze er zelf niet zijn geweest of er vrienden of familie hebben wonen, zijn de media hun voornaamste, in feite de enige, informatiebron. Tijdens de Gaza Oorlog lieten de media, inclusief het RTL nieuws, dag in dag uit beelden zien van gebombardeerde gebouwen, gewonde Palestijnen, 'civiele' politiemannen die op de grond creperend hun laatste gebed zeiden, een constante stroom van nieuwe gewonden die het Shiva ziekenhuis werd binnengevoerd en op de grond en in gangen werden gelegd vanwege ruimtegebrek, etc. etc. Wat we niet zagen waren de tientallen raketten die dagelijks op Israël werden afgevuurd of het feit dat scholen en andere voorzieningen in een gebied waar een miljoen Israëli's wonen gedurende de Gaza oorlog gesloten waren en mensen er de meeste tijd in schuilkelders doorbrachten. We zagen ook niet dat Hamas wapens in scholen en moskeeën had geplaatst, kinderen in de strijd gebruikte, raketten afschoot vanuit binnenplaatsen en nabij scholen en zich verschool tussen de burgerbevolking om minder kwetsbaar te zijn. Van veel van deze zaken waren beelden voorhanden, maar die werden niet uitgezonden. Zoals NRC Handelsblad geen enkel tegenstuk op de tirades van Mohammed Benzakour en Gretta Duisenberg plaatste, zo zonden de journaals en actualiteitenrubrieken de ene na de andere reportage vanuit Palestijns gebied en perspectief uit, liet men Palestijnen aan het woord en mensenrechtenorganisaties die vooral met Palestijnen werken en praten, en werd dit niet gebalanceerd met reportages of interviews van Israëlische kant.

De media geven graag op over hun rol in het bekend maken en daarmee bestrijden van onrecht en machtsmisbruik. Het is niet ongebruikelijk te stellen dat de VS de Vietnam oorlog mede heeft verloren door de manier waarop de media deze in de huiskamers brachten en daarmee het verzet ertegen mogelijk heeft gemaakt. Deze invloed is niet per definitie verkeerd; het is mooi als media, door ergens een camera op te zetten, een rol kunnen spelen in de strijd tegen onrecht. Van apartheid tot oorlogen en vervolging van politieke dissidenten. Het is goed als machthebbers beseffen dat ze misschien ongestraft, maar niet ongezien wreedheden kunnen begaan. De media zijn niet meer weg te denken uit de samenleving en hebben een immense invloed op ons beeld van de wereld en de grote kwesties. Daar hoort echter ook verantwoordelijkheid bij. Mus maakt zich er kinderachtig gemakkelijk vanaf. Hij is inderdaad niet verantwoordelijk voor de Palestijnen die Israël doodschiet, maar wel voor het uitzoeken van de reden. Waren die Palestijnen een aanslag aan het voorbereiden, een explosief aan het maken of leggen, of waren het onschuldige spelende kinderen? Waarom breekt Israël huizen in Jeruzalem af, en breekt zij ook illegaal gebouwde huizen in West Jeruzalem af? Kunnen alle kolonisten hun gang gaan of moeten zij zich ook aan regels houden? Bouwt Israël alleen voor Joden in Jeruzalem of ook voor Arabieren?

Conny Mus, ga eens langs bij de gemeente Jeruzalem en vraag naar wat cijfers over dit soort zaken. Behandel een Israëlische woordvoerder niet als iemand die tegen betaling liegt maar iemand die je interessante informatie kan verschaffen en ook een kant van de zaak belicht. De regering is er niet om de Palestijnen te pesten, en niet iedereen in de regering is extreem-rechts. Als je je zo opstelt tegenover Israëlische politici, verwacht dan inderdaad geen vriendelijke bejegening. Israëli's zijn inderdaad niet het meest vriendelijke en beleefde volk, maar hun negatieve houding tegenover buitenlandse journalisten komt wel ergens vandaan. Zoals jij direct in de verdediging schiet bij de minste aanduiding dat journalisten wat te verwijten valt, zo stellen zij zich soms wat erg defensief op als hun land voor de zoveelste keer van allerlei wordt beticht zonder dat even wederhoor is gepleegd of zonder enige nuance. Dat zou je wat dat betreft dus moeten kunnen begrijpen. En als je zo'n hekel hebt aan Israël en haar bewoners (en dat viel me indertijd al op) waarom laat je je dan niet overplaatsen? Genoeg boeiende landen met beleefde mensen en prachtige landschappen. Of is er nog iets anders aan de hand? Is de Westerse levensstijl en vrijheid, en de open democratische samenleving die Israël is, toch wel erg prettig? Verwacht inderdaad niet in Soedan, Zimbabwe of China beter behandeld te worden als buitenlandse journalist. In de meeste conflictgebieden hebben journalisten minder rechten en lopen meer risico, en moeten onder primitievere omstandigheden opereren.

Overigens heb ik zelf mijn twijfels bij een dergelijke Israëlische campagne, al is het natuurlijk prima om de eigen burgers erop te wijzen dat zij kunnen bijdragen aan een reëler beeld van hun land, een land dat zoveel meer doet dan oorlog voeren en muren bouwen. Het interessantst vind ik het als men uit eigen ervaring vertelt, bijvoorbeeld over de angst voor raketten en 'de bom' uit Iran, over schuilkelders, over samenwerking en goede contacten met Arabieren die op tal van manieren meedoen en bijdragen aan de Israëlische samenleving, etc. als men laat zien dat Israëli's, ook soldaten, mensen zijn, geen schietmachines, die hun land willen verdedigen en niet Palestijnse kinderen overhoop knallen. Dat werkt beter en is authentieker dan voorgefabriceerde antwoorden uit je hoofd leren of rijtjes Israëlische technologische bijdragen opsommen.

De suggestie (in een paar filmpjes op de website) dat men in het buitenland denkt dat Israëli's zich per kameel verplaatsen en in het park barbecueën omdat ze geen gasfornuizen hebben, lijkt me nogal gezocht, maar misschien overschat ik de kennis van de gemiddelde wereldburger over Israël wel. Nederlanders en andere West Europeanen weten wel dat het een redelijk modern land is, maar hoe zit dat met mensen in Brazilië, India of Japan? Wat weten die van Israël? Dat ze ruzie hebben met de Arabieren, dat ze een nare muur hebben gebouwd en kolonies op Palestijnse grond bouwen, daarmee houdt het vrees ik wel op.

Tot slot heb ik nog wel een tip voor de Israëlische toerist in het buitenland (en voor de pr mensen die de campagne hebben bedacht): gedraag je een beetje. Je bent het uithangbord van je land, en mensen zullen de beschaving van je land voor een deel afleiden uit jouw gedrag. Vooral de jongeren kunnen zich nogal onbeschoft gedragen, en schijnen volgens sommigen nog een stuk erger te zijn dan Nederlandse zatlappen. Nou kunnen die laatste ook knap vervelend zijn, maar Israëlische jongeren zijn echt ontzettend luidruchtig. In Israël valt dat wat minder op omdat alles daar een paar decibel harder is dan hier, maar zelfs daar vond ik het soms extreem. Je bent niet alleen op de wereld en niet iedereen hoeft te weten dat jij er bent. Of op zijn Nederlands: doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg. Daarmee bewijs je niet alleen je buren op vakantie, maar ook je land een grote dienst.

Ratna Pelle

Onlangs brachten de Stichting WAAR en Israel Facts een tweede rapport uit over de berichtgeving van het NOS Journaal over het Israelisch-Palestijns conflict. Na een eerste rapport tijdens de Gaza Oorlog van vorig jaar, is nu een rustige periode onderzocht, zonder grote zaken en heftige strijd. In de periode van 23 oktober tot het einde van het jaar telden zij 11 berichten over Israel en het conflict, waarvan 9 reportages met een verslag van correspondent Sander van Hoorn. Al deze reportages bleken gekleurd te zijn, geen context te geven, eenzijdige of misleidende informatie te geven en soms zelfs ronduit onjuiste informatie.


Ook kwamen vooral Palestijnen aan het woord en stond hun perspectief centraal, en in geen enkele reportage werd Israëls kant getoond. In één reportage kwamen een paar kolonisten kort aan het woord, maar dit betrof slechts enkele leuzen, terwijl het commentaar daarbij duidelijk negatief van toon was. Hieronder geef ik een paar fragmenten uit het onderzoek. Over een enkele reportage heb ik zelf al eerder geblogd, zoals over het zogenaamde Al Quds Underground Festival in Jeruzalem, een Arabisch festival dat Jeruzalem als Arabische hoofdstad op de kaart moest zetten en daarom door Israel verboden was. Volgens het NOS Journaal had dit festival echter niks met politiek te maken, maar draaide het om verdraagzaamheid en een dialoog tussen culturen. Bovendien werd verzwegen dat Joodse bezoekers van het festival werden geweerd, iets dat op gespannen voet staat met de in de NOS reportage beleden culturele verdraagzaamheid van de organisatoren ervan.

Het onderzoek concludeert:

Van de elf uitzendingen over Israël en de Palestijnse gebieden konden er slechts twee de kwalificatie neutraal dan wel objectief krijgen. De overige negen waren onder de maat en voldeden met name door het commentaar absoluut niet aan de eigen journalistieke code van de NOS. Die negen reportages waren volledig eenzijdig doordat enerzijds voornamelijk Palestijnen aan het woord kwamen en dus alleen de Palestijnse visie werd vermeld en anderzijds de Israëlische kant zo goed als altijd ontbrak. Objectieve Israëlische gegevens zoals de cijfers uit het recente Israëlische water-rapport werden niet genoemd. Gegevens uit IMFA-net voor informatie voor buitenlandse reporters werd nooit betrokken.
De reportages waren daarnaast gekleurd en suggestief door woordgebruik, beeld en montage en te vaak voorzien van onjuiste of onvolledige informatie. Er werd nauwelijks context gegeven of deze werd alleen van Palestijnse zijde gegeven. Doordat de context ontbrak bleef de werkelijke situatie voor de kijker onduidelijk, ook al omdat er geen scheiding was van feiten en meningen en hiermee de vorming van een eigen mening ondoenlijk was. Bovendien werd er al een mening opgedrongen, namelijk door de suggestieve woordkeus of zelfs door de uitgesproken mening van Van Hoorn.

Voorbeelden hiervan:
27/10 reportage over waterverdeling: onvolledige en verkeerde informatie, eenzijdig en gekleurd door alleen de Palestijnse kant te belichten, suggestief in de beelden, ontbreken context over oorsprong van de akkoorden over waterverdeling in de Oslo-Akkoorden.
30/10 reportage over Al Quds Underground: naast onvolledige informatie ook onjuiste informatie, suggestieve informatie, verbloemen van de werkelijke toedracht en van duidelijke discriminatie. Ook hier geen context van bijvoorbeeld de Oslo-Akkoorden.
5/11 reportage over aankondiging aftreden Abbas. Voornamelijk suggestief.
13/11 reportage over slachtoffers Gazaoffensief volgens Goldstone rapport. Volledig eenzijdig door alleen Palestijnen aan het woord te laten, suggestief door alle Palestijnse beweringen klakkeloos te accepteren, suggestief door uitspraken waarin de uitkomst al besloten lag (een leger dat een leger onderzoekt), suggestief over de tijdsduur van de verhoren, suggestief over de reden van de verhoren, onjuiste informatie over standpunt van Verhagen, ontbreken context van het Goldstone rapport. Volledig ontbreken Israëlische visie, behalve de opmerking: Israël is het er niet mee eens.
Opvallend was verder dat er vier uitzendingen over eenzelfde onderwerp gingen: de bouwstop:
18/11 reportage over doorbouwen in Gilo. Suggestief taalgebruik. Ontbreken context over status.
25/11 reportage over doorbouwen. Ook hier weer geen onderscheid status Jerusalem en West Bank, geen context door uitleg over moeilijke positie Netanyahue in het kabinet, dat er nooit eerder een dergelijke bouwstop is afgekondigd. Eenzijdig: geen vermelding dat Abbas niets aangrijpt om ook een gebaar te maken, maar voortdurend alles te weinig vindt en geen onderhandelingen zal aangaan.
Eenzijdig: Van Hoorn: Vastlopen onderhandelingen is eenzijdig aan Israël te wijten.
26/11 reportage over bouwstop. Voornamelijk een reportage die duidelijk maakt wat Van Hoorn ervan vindt. Overal een mening, geen context, geen opmerking over de starre houding van Abbas. Veel suggestief taalgebruik als nederzetting, kolonist. Suggestief over doel van de bouwstop: alleen maar voor gunstig beeld naar Amerika bedoeld en Amerika moet naar Israël luisteren..
2/12 reportage over doorgaande bouw: suggestief door geheimzinnig over de locatie te doen. Suggestief door niet de bestemming van de vloer, de synagoge, te noemen. Manipulatief interview Naomi Baroechi.
28/12 reportage over Gaza, jaar na de oorlog: herhaling van onjuiste feiten uit reportage van januari, aandikking van de onjuiste feiten.

Alleen twee uitzendingen van het journaal waren redelijk neutraal. Dit betrof het journaal van 11/11 dat over het bezoek van Lieberman ging en het journaal van 21/11 dat over het opstootje door orthodoxie in verband met overtreding werkverbod op sjabbat ging.

Voor een uitgebreidere uitleg van een en ander kun je het gehele onderzoek hier lezen: Rapport over berichtgeving van de NOS over gebeurtenissen in Israël in de periode 23 oktober tot 31 december 2009.

In de onderzochte periode lag veel nadruk op de door Israel aangekondigde bouwstop en het verzet daartegen. Liefst vier reportages gingen hierover. Je zou verwachten dat deze als een Israëlische concessie werd neergezet, als een gebaar van goede wil, een tegemoetkoming. Weliswaar onvolledig en door de Palestijnen afgewezen als onvoldoende, maar toch. Sander van Hoorn moest echter niets van deze 'halfbakken' maatregel hebben, en zei letterlijk dat deze 'halve bouwstop' het vredesproces niet dichterbij zou brengen. Dat is een ongehoorde politieke uitspraak in een journaal dat geacht wordt feiten te geven en neutraal te zijn. Er lag in de reportages veel nadruk op het feit dat Israel in Oost Jeruzalem bleef doorbouwen (waarbij het journaal nauwelijks inging op de aparte status van Jeruzalem ten opzichte van de Westoever), op verzet van de kolonisten, en op kritiek van de Palestijnen op de bouwstop:

25/11 late journaal over de door Israël afgekondigde bouwstop op de Westelijke Jordaanoever. Van Hoorn benadrukt dat het om een gedeeltelijke bouwstop gaat. Dat een dergelijke bouwstop nog niet eerder is afgekondigd verzwijgt hij. Israëls motief wordt alleen verklaard uit: Amerika behagen, en dat Netanyahu hier zijn kabinet tot het uiterste heeft laten gaan, ontgaat Van Hoorn. Ook het feit dat de Palestijnen niet bereid zijn ook maar een tegen-gebaar te maken, en nog steeds weigeren te onderhandelen, wordt niet vermeld.
26/11 de aparte status van Jeruzalem wordt kort genoemd, maar nog steeds niet toegelicht. Van Hoorn noemt Gilo een nederzetting, en daarmee neemt hij stelling over de status van Oost-Jeruzalem. Volgens Israël is Gilo een onderdeel van Jeruzalem, en dat had ook vermeld moeten worden bij de bouwstop die is afgekondigd. Bovendien is de grond waarop Gilo is gebouwd al voor de stichting van Israel door het Joods Nationaal Fonds aangekocht.
Van Hoorn zegt dat Israël voornamelijk goede wil toont aan Amerika en daarom kondigde Netanyahu de bouwstop ook in het Engels aan. Verder zegt hij dat Israël hoopt dat de VS dan zal optreden tegen vermeende kernwapen in Iran. Op 2/12 om 22 uur doet hij dezelfde uitspraak.
Deze uitspraak geeft een politieke mening over Israel weer van de correspondent en laat de Palestijnse rol buiten beschouwing.

De NOS heeft op het onderzoek van WAAR en IF gereageerd, en onder andere gesteld dat zij wat betreft bijvoorbeeld het item over het waterrapport van Amnesty International, wel Israëls reactie had gegeven:

In het onderwerp over een Amnesty-rapport waarin Israël van waterdiefstal wordt beschuldigd zou de NOS geen weerwoord hebben geboden aan Israël.
In alle dagjournaals tussen 7.00 uur en 18.00 uur, alsmede het Zes Uur journaal zelf, en ook op een artikel op onze website hebben wij gemeld: "Israël noemt de beschuldigingen complete onzin. Volgens een woordvoerder heeft het land recht op de bron omdat zij die ontdekt en ontgonnen heeft."

Daarop stelde WAAR terecht dat

Bij de uitgebreide uitzending van de rellen bij Hoek van Holland was het optreden van de politie te zien. Niet altijd verheffend. Als dit als algemeen optreden van de Nederlandse politie vermeld zou worden in een reportage over de politie in Nederland en dan met de toevoeging: maar de Nederlandse regering zegt dat dat niet klopt, dan zou u daar niet mee wegkomen.
Toch is op die manier over de waterverdeling gerapporteerd.

De NOS schreef ook:

Uit bovenstaande informatie van onze kant blijkt dat veel klachten terug te voeren zijn op de bereidheid zaken ook vanuit een ander perspectief te zien. Zo valt op dat u verhalen waar alleen Palestijnen aan het woord komen eenzijdig noemt, en verhalen waarin alleen Israeli's voorkomen buiten beschouwing laat.

Daarop reageerde WAAR met:

Alleen Israeliers aan het woord: in welke reportage was dat aan de orde?
Wij hebben geen enkele reportage in de bewuste periode met enkel Israeliers gezien. Uw claim dat wij dat wel goed vinden is op niets gebaseerd. Daarnaast waren er wel talloze uitgebreide reportages waar enkel de Palestijnse visie klonk of werd weergegeven of enkel Palestijnen aan het woord kwamen zonder enige kritische vraag van uw verslaggever.
In het beste geval kon er een enkel zinnetje bij: Israel zegt dat het niet waar is. Zonder verdere argumentatie.

Dit is zeer herkenbaar. Als er al wederhoor wordt toegepast bij allerhande claims tegen Israel dan is het een korte algemene en nietszeggende reactie die door niemand geloofd zal worden. Dat viel me bij de berichtgeving in NRC Handelsblad op en in het algemeen bij de berichtgeving over het conflict.

Wat bij het WAAR onderzoek misschien iets minder sterk is, is dat er weinig is gekwantificeerd. Het zou wellicht sterker zijn overgekomen als de tijd dat Israëli's en Palestijnen aan het woord waren gekomen, of het aantal Israëli's en Palestijnen en derden dat aan het woord kwam waren geturfd. Hoeveel tijd ging het over Israëlische misstanden en hoeveel tijd stonden Palestijnse misstanden centraal? Dit is echter makkelijker gezegd dan gedaan, en sommige zaken zijn lastig te kwantificeren. Zo zijn Israëli's die aan het woord komen bijna altijd erg kritisch tegenover de regering, en het commentaar van Van Hoorn is vaak erg suggestief.

Het onderzoek stelt dat op twee na alle reportages eenzijdig zijn en Israel als boosdoener en/of de Palestijnen als slachtoffer worden neergezet. Dat lijkt me duidelijk genoeg. Er was geen enkele reportage waarin Israëls perspectief domineerde, waarin Israël niet als dader werd neergezet en niet iets negatiefs dat zij deed, van bouwen in de nederzettingen tot stelen van water tot verbieden van een fraai vreedzaam multicultureel festival of het beschieten van Palestijnse kinderen met fosfor, centraal stond. Geen enkele reportage ging over Palestijns extremisme en antisemitisme, het vernoemen van allerlei zaken naar martelaren en hoe Hamas jonge kinderen al voorbereidt op de strijd, en opoffering voor Allah als grootste goed neerzet, of de starre houding van president Abbas die maar bleef weigeren te onderhandelen, de corruptie in de Palestijnse Autoriteit (de laatste weken in Israel hot nieuws maar de NOS heeft er nog geen aandacht aan geschonken) etc. etc. Vorige week was er wel een uitgebreide reportage over de wekelijkse protesten tegen de afscheidingsbarrière bij Bili'in, die nu hun vijfjarig jubileum vieren. Verschillende actievoerders kwamen aan het woord en een Palestijnse machthebber, maar helemaal niemand van Israëls kant. Een en ander werd ten onrechte als vreedzaam verzet geportretteerd, dat door Israel vaak met grof geweld uit elkaar wordt geslagen. In werkelijkheid vind van beide kanten geweld plaats, Palestijnen gooien stenen of molotov cocktails en brengen vernielingen aan in de muur, en Israël reageert met traangas en geweerschoten. Israëls reactie is niet altijd even fraai, maar vreedzaam kun je de Palestijnse protesten echt niet noemen.

Over sommige kritiekpunten van WAAR kun je twisten. Hoe diep moet en kan een TV journaal op allerlei achtergronden ingaan? Moeten bij vermelding van zo'n festival in Jeruzalem de Oslo Akkoorden erbij gehaald? Hoeveel leg je uit over de status van Jeruzalem? Hoeveel geschiedenis haal je erbij? De ruimte daarvoor is beperkt. De keuze de beperkte ruimte vooral te gebruiken voor verhalen van gewone mensen en niet voor het geven van zoveel mogelijk achtergrondinformatie is een keuze die het journaal ook wat betreft andere onderwerpen maakt. Ik ben daar niet gelukkig mee, maar dat is op zichzelf nog niet anti-Israël. Dat dat toevallig bijna altijd Palestijnen zijn, en hun leed en hun problemen steeds centraal worden gesteld, getuigt van een vooringenomenheid die ik bij andere onderwerpen echter niet in die mate ben tegengekomen. Zij druist ook regelrecht in tegen de eigen journalistieke codes. Het gebrek aan context werkt, los van de intenties, overigens in de praktijk wel meer ten nadele van Israel. Israel is nou eenmaal de sterkere partij, en als je zonder enige uitleg twee mensen ziet vechten, sympathiseer je doorgaans met de zwakkere. Kennis van hoe een en ander zo is gekomen, dat Israel niet alleen met de Palestijnen te maken heeft, de lange geschiedenis van Palestijns en Arabisch geweld tegen Israel en Joden in Palestina en het virulente antisemitisme zijn noodzakelijk voor een goed begrip van het conflict en Israëls gedrag.

De NOS maakt zich er in zijn reactie makkelijk vanaf en weigert kritisch naar zichzelf te kijken. Zij gebruikt daarbij de jij-bak dat WAAR vooringenomen is en alles wat Israel doet wel goed vindt. Dat is echter nergens op gebaseerd. WAAR komt wederom met serieuze en onderbouwde kritiek en verwacht daar van de NOS een antwoord op. De NOS is, meer nog dan NRC Handelsblad of andere particuliere media, als nieuwsvoorziener van de publieke omroep verantwoording schuldig aan politiek en samenleving. Zij mag bovendien geen politieke kleur hebben. De NOS is er, zoals Sacha de Boer het in een promotiefilmpje van de NOS zei, voor iedereen, en iedereen moet zich er in kunnen herkennen. Het wordt tijd dat de NOS onder druk wordt gezet om deze kritiek serieus te nemen.

Ter herinnering: WAAR en IF deden eerder onderzoek naar de berichtgeving van de NOS tijdens de Gaza Oorlog. Daaruit kwam naar voren dat bijna alle reportages gekleurd waren ten nadele van Israel, dat Palestijns leed centraal stond en Palestijnse claims vaak klakkeloos werden overgenomen. Israëlische woordvoerders kwamen nauwelijks aan het woord, wederhoor werd niet toegepast of zeer summier en algemeen. Hoewel de omvang van de oorlog en de schrijnende beelden een iets grotere nadruk op Palestijns leed wellicht rechtvaardigden, was het ongehoord dat slechts één enkele reportage in meer dan drie weken dagelijkse uitgebreide berichtgeving, over de Palestijnse raketten en de impact op Israëli's ging. Bovendien was er totaal geen aandacht voor Israëlische claims, dat op zijn minst een deel van het leed werd veroorzaakt door Hamas zelf, dat zich bewust tussen burgers verschool en civiele gebouwen gebruikte voor wapenopslag. Lees het rapport over de NOS berichtgeving over de Gaza oorlog hier: Onderzoek NOS journaal op verslaggeving over oorlog Hamas vs. Israël.

Ratna Pelle

"Stel, in de Verenigde Staten wordt een gek de baas die alle mensen met een Friese grootouder laat oppakken en afmaken. Het wordt een moordpartij van ongekende omvang, en als het anti-Friese bewind eindelijk ten val komt, is duidelijk dat de Friese overlevenden niet meer in Amerika willen wonen. Dus komt er een plan: de Friezen krijgen een eigen staat, en wat is een logischer plek dan het land dat volgens oude teksten Fries is? Ondanks Nederlands verzet stemmen de Verenigde Naties met het plan in en uit de hele wereld trekken mensen met een Friese grootouder richting de nieuwe Friese staat, royaal gesubsidieerd door Amerika"

Aldus Joris Luyendijk in 'Het zijn net mensen'. Vervolgens komt er oorlog, de Friezen pikken eerst driekwart en daarna heel Nederland in, miljoenen niet-Friese vluchtelingen overstromen de Nederlandse steden, België en Duitsland. Het Friese leger regeert met harde hand over de bezette Nederlandse provincies, pikt het mooiste land in voor eigen nederzettingen en wurgt de economie. Dan komt er een vredesproces en krijgt Nederland Limburg, Brabant en een Zeeuws eiland aangeboden. Die brokjes mogen geen Nederland heten, Nederland mag geen leger hebben en alle grenzen worden bewaakt door Friese troepen, zo vervolgt Luyendijk zijn vergelijking, naar eigen zeggen bedoeld om de - volgens hem zoveel moeilijker uit te leggen - Palestijnse kant van het verhaal toe te lichten. Die kenden we inderdaad nog niet.


Over deze absurde vergelijking, onlangs door grafisch student Ruiter Janssen uitgewerkt met grafieken, schreef ik in mijn boekbespreking van 'Het zijn net mensen':

"Welke twintig zaken kloppen er niet in deze vergelijking? Het is overigens niet de eerste keer dat ik hem tegenkom. Ik kom hem vaker tegen in discussies en ik moet altijd erg mijn best doen niet boos te worden, en vriendelijk uit te leggen waarom hij totaal niet opgaat. Het begint al met de aanname dat er dus, voor Israëls stichting, een Palestijnse staat was waar pas na de Holocaust opeens een hoop Joden naartoe kwamen en de VN hun dit gebied toewees 'op grond van oude teksten'. Niet omdat zij er altijd hadden gewoond, zoals in Jeruzalem, Safed, Tiberias en Hebron, er voor de Holocaust al een Joodse staat in wording was in Palestina die praktisch alle zaken zelf regelde, niet omdat Joden altijd een fysieke, religieuze en spirituele band met het land hebben gehad, en dit centraal staat in zowel religie als nationale identiteit. Vervolgens wordt alle Arabische vijandigheid tegenover de Joden ontkend, pas toen zij het land praktisch wilden overnemen kwam er verzet. In de praktijk waren er figuren als de moefti, die Hitlers oplossing van het Joodse probleem in Palestina wilde toepassen en vanaf de jaren '20 de Arabische bevolking tegen de Joden opzette, werden de Joden geregeld aangevallen en wezen de Arabieren ieder compromis en iedere samenwerking met de Joodse gemeenschap af. Deze en talloze andere zaken laat niet alleen Luyendijk weg, maar de media überhaupt, en dat is waarom we deze vergelijking zo dikwijls te horen krijgen."

Tot zover mijn boekbespreking.

Geheel onterecht wordt ook gesuggereerd dat Israël puur en alleen vanwege de Holocaust is gesticht, en het hoofdprobleem zou zijn dat de Joden niet meer in Duitsland wilden wonen. De Holocaust was bovendien geen geïsoleerde gebeurtenis van een verdwaalde gek die toevallig aan de macht kwam, maar een gevolg van eeuwenlange discriminatie en vervolging van Joden door de kerk en andere groeperingen. Ook was er zoals gezegd geen Palestijnse staat die door de stichting van Israël werd vernietigd; Palestina was tot 1919 slechts een geografische aanduiding en onderdeel van het immense Ottomaanse rijk, geen staatkundige eenheid en zelfs geen provincie waarmee de inwoners zich identificeerden. Een Arabier uit Palestina identificeerde zich met de stad waar hij woonde of de clan waartoe hij behoorde. Israël scheidde zich overigens niet af (zoals Janssen in zijn grafieken van 'Frisia' suggereert), maar riep de onafhankelijkheid uit nadat de VN daartoe een plan hadden aangenomen, een plan dat mede het gevolg was van decennia van Arabische opstanden en strijd tegen de Joodse gemeenschap in Palestina. Diverse Joodse steden werden belaagd en de inwoners van Hebron en Oost-Jeruzalem werden (gedeeltelijk) verdreven.

Bovendien speelt het buitenland in deze vergelijking nauwelijks een rol, er wordt alleen even kort gesproken van Nederlandse vluchtelingen die naar België en Duitsland stromen. Dit buitenland had verder niks tegen de Friezen, steunde de gek die hun wilde afslachten niet, vervolgde haar eigen Friese minderheid niet en steunde de Nederlandse opstand tegen de Friezen niet. Het voerde bovendien geen vijf oorlogen tegen Frisia en probeerde deze staat niet al voor zij goed en wel gesticht was de das om te doen, een daad die regelrecht tegen de VN delingsresolutie ingaat, die deze buren bovendien afwezen. Het is haast te absurd voor woorden, maar het serieuze NRC gaat blijkbaar niks meer ver genoeg tegenwoordig, en zo'n grafische uitwerking van een kinderachtige en volkomen absurde vergelijking die de Joden als wrede agressors neerzet, is natuurlijk gefundenes fressen dat men niet kan laten liggen. Dus pakten zowel de NRC achterpagina als Next uit, en op internet is een uitgebreide versie te lezen. Verwacht geen tegenstuk of kritische vergelijking, verwacht niet dat men mensen heeft uitgenodigd de Israëlische kant van het verhaal origineel en grafisch weer te geven of te vertalen naar Nederland. Waar het Israël-Palestina betreft duldt de NRC geen tegenspraak en is maar één visie gewenst.

De uitwerking van de vergelijking is origineel, al doet zij er in sommige gevallen nog een extra schep bovenop. Janssen heeft kaartjes gemaakt waarin eerst heel Nederland blauw is, tot in 1946 Frisia zich afscheidt en rood gekleurd is, in 1948 is de helft van Nederland rood (dit moet het delingsplan verbeelden), in 1967 zijn alleen Limburg, oost Brabant en Zeeuws Vlaanderen nog blauw en in 2010 heeft Frisia daar ook het merendeel van ingepikt en gekoloniseerd. 420.000 Friezen wonen op de 'Zuidelijke Maasoever' in nederzettingen die door honderden controleposten van de Nederlandse steden en vluchtelingenkampen worden gescheiden. De 'Terneuzerstrook' wordt volledig afgesloten van de buitenwereld door het Friese leger. Frisia heeft, na Rusland, de VS en Frankrijk de meeste nucleaire lange afstandsraketten, zo laat een staatje zien, en er zijn 4,6 miljoen Nederlandse vluchtelingen. De VS heeft Frisia sinds haar stichting net zoveel financiële steun gegeven als geheel Afrika en Latijns Amerika bij elkaar. Het wapenarsenaal van het Friese leger staat breed uitgemeten, alsof het volledig zonder enige weerstand en onbedreigd is in de regio.

Heeft men Iran, Syrië, en de gehele Arabische wereld met haar vijandigheid jegens Israël voor het gemak even vergeten, aan Hamas is wel gedacht. In een apart staatje zie je het Nederlandse parlement, waar het Katholiek Nationaal Front 76 van de 150 zetels heeft, de Alliantie Nederlandse Eenheid 43 en de overige partijen (niet opgenoemd) 15. Het KNF wordt beschreven als een 'politieke en militante beweging die de bevrijding van Nederland en vernietiging van Frisia voorstaat', en daartoe verschillende aanslagen in Friese steden heeft gepleegd. ANE wordt beschreven als een 'Nederlandse politieke beweging' die in het verleden een guerrillabeweging was die ook terroristische aanslagen pleegde. Het origineelste en leukste zijn de duizenden onderaardse mijngangen in zuid-Limburg, die worden gebruikt voor de smokkel van wapens en andere zaken waaraan een tekort is vanuit België. Tot slot zijn er de Hazelhoff raketten, vernoemd naar de Nederlandse verzetsheld Hazelhoff, die in 2004 met zeven omstanders door Friese raketten werd gedood. Er zijn in 2007 783 Hazelhoff raketten op Fries grensgebied afgevuurd, waarbij twee Friezen omkwamen. Waarom Janssen hier niet het totaal aantal raketten van de afgelopen 8 jaar heeft vermeld is niet duidelijk.

NRC Handelsblad en student Ruiter Jansen zijn er zich overigens wel van bewust dat een en ander niet geheel objectief is.

Zoals Luyendijk in zijn boek betoogt, stelt ook Janssen dat de toestand in het Midden-Oosten niet objectief is te benaderen. Dit is de Palestijnse kijk op het conflict, benadrukt Janssen. Israël en Nederland hebben een vergelijkbare oppervlakte.
Ook al zijn er bezwaren tegen de vergelijking aan te voeren: Ruiter Janssens project biedt een interessante, andere kijk op een enorm geopolitiek conflict.

Aldus NRC. Waarom dan niet mensen uitgenodigd om op een eenzelfde manier Israëls kant te presenteren? Dat zou een leuke discussie kunnen opleveren. Nu blijft het bij het zoveelste eenzijdige anti-Israël artikel.

De vergelijking en de grafieken halen zoveel elementen weg uit het conflict dat een sterk versimpelde karikatuur overblijft. Natuurlijk heeft Frisia niet het recht heel Nederland in te pikken! Het had sowieso niet tegen Nederlands wil op haar grondgebied gesticht mogen worden, dat druist in tegen de territoriale integriteit van Nederland als soevereine staat. Had er een onafhankelijke staat Palestina bestaan, dan had de VN nooit voorgesteld de helft daarvan aan de Joden te geven. Maar zo ging het dus niet. Niet alleen was die staat er niet, er woonden honderdduizenden Joden die daar, voor de Holocaust, al een semi-staat hadden opgebouwd, een staat die veel Arabieren uit de omtrek aantrok en waaronder de levenstandaard van de Arabieren die er woonden toenam en de bevolking groeide. Met het VN delingsplan raakten de Palestijnen niet de helft van hun grondgebied kwijt, maar werd land dat nooit van hun was tussen de beide bevolkingsgroepen verdeeld, voornamelijk omdat de Arabieren ieder compromis en iedere samenwerking met de Joden in het land afwezen, waardoor een binationale staat onmogelijk was geworden.

Wil je de vergelijking toch maken, dan zou je moeten vermelden dat Nederland met een deel van Duitsland een soort mandaat was onder VN toezicht waarvan - voordat die gek in Amerika de macht kreeg - was bepaald dat de Friezen er hun nationaal thuis mochten stichten. Je zou moeten vermelden dat de Friezen vroeger in een gebied dat groter dan heel Nederland is hadden gewoond en daaruit met geweld waren verdreven, dat er steeds groepjes Friezen terugkeerden die door de inheemse bevolking (Nederlanders dus) vijandig werden bejegend of bekeerd, dat die Nederlanders er trouwens pas met de volksverhuizing van de achtste eeuw waren komen wonen, dat moslims geregeld in Nederland aanvielen en vooral de heilige stad Amsterdam, door de Friezen gebouwd, aanvielen en daarbij honderdduizenden Friezen en Nederlanders doodden, en dat in het Midden-Oosten, waar veel Friezen na hun verdrijving uit Nederland rond het begin van onze jaartelling uiteindelijk terecht waren gekomen, de Friezen al eeuwenlang werden vervolgd.

Ook wat betreft het moderne conflict mag het buitenland niet ontbreken, en moet vermeld worden dat direct na Frisia's stichting Duitsland, België, Frankrijk en Groot-Brittannië de nieuwe staat aanvielen en de Friezen de zee in probeerden te drijven. De retoriek van de leiders van deze landen verschilde soms weinig van die van de gek uit Amerika die miljoenen Friezen liet afmaken. Deze landen verdreven vervolgens de bijna een miljoen binnen hun landsgrenzen wonende Friezen, die daar overigens altijd al een tweederangs positie hadden. De meesten van hen vertrokken naar het nieuwe Frisia, maar de aan Duitsland en België veel verwantere Nederlandse vluchtelingen werden daar in vluchtelingenkampen gestopt en in België mogen ze die kampen niet uit en leven ze in bittere armoede.
Nadat de VN haar delingsplan presenteerde vielen verschillende Nederlandse guerrillagroeperingen, met hulp van groepen uit Duitsland, de Friezen aan met het doel hen te verdrijven. Een van de bekendste Nederlandse leiders was een groot bewonderaar van de Amerikaanse extremist en zei de Friezen te willen uitmoorden. Nederlandse 'verzetsgroepen' vielen het Friese gebied binnen, belegerden steden en vielen konvooien aan, en waren aan de winnende hand totdat het Friese ondergrondse leger (het was haar verboden een echt leger te hebben en ook wapenleveranties aan de Friezen waren illegaal) in het offensief ging en hard terugsloeg.

In de Belgische vluchtelingenkampen zijn Nederlandse guerrillagroepen de baas, en de zwakke Belgische regering komt er niet. Vanuit deze kampen zijn geregeld Friese steden aangevallen en beschoten, wat tot meerdere oorlogen met België heeft geleid, waar inmiddels een Belgische guerrillabeweging, gefinancierd en getraind in Spanje, min of meer de macht heeft overgenomen en tienduizenden raketten op Frisia heeft gericht. In Spanje is overigens een streng katholieke dictator aan de macht die een atoomwapen aan het maken is en heel Frisia wil vernietigen. Hij ontkent de massamoord op de Friezen door de Amerikaanse gek. Hij steunt ook het KNF en andere Nederlandse 'verzetsgroepen', en meent dat Amsterdam de katholieken per goddelijk decreet toebehoort en er geen vrede kan zijn in de wereld zolang zij daar niet heersen.

Last but not least, de katholieke landen vormen in de VN een machtige lobby die ervoor zorgt dat Frisia op tal van manieren wordt gediscrimineerd. Als enige land is het van allerlei gremia en organen uitgesloten, er worden meer resoluties tegen aangenomen dan tegen ieder ander land, de mensenrechtenraad richt zich bijna uitsluitend op door haar gepleegde 'misdaden' en tal van door de VN gesteunde organisaties komen op voor Nederland en ontkennen Frisia's bestaansrecht en binding met het land.

In de grafieken van Janssen wordt de Friese lobby in de VS uitgebeeld, maar hij vergeet de katholieke lobby in tal van landen (waaronder de VS) die het steevast voor Nederland opneemt en het Nederlandse 'verzet' steunt. Een van de meest valse grafieken vind ik nog wel die van de hulp van de VS aan Frisia. Hij had daar op zijn minst bij moeten vermelden dat Duitsland jaarlijks bijna evenveel geld krijgt, nadat het in 1979 onder zware druk van de VS en na vier verloren oorlogen vrede sloot met Frisia. Ook andere Europese landen, die voor een deel officieel nog met Frisia in oorlog zijn, krijgen veel financiële en militaire steun van de VS, onder andere om te voorkomen dat katholieke extremisten van de Spaanse Inquisitie hier de macht grijpen.

Het wordt er ingewikkelder van en vergt wat meer voorstellingsvermogen, maar alleen zo is weer iets van de complexiteit van het conflict terug te brengen in de vergelijking. Misschien moet ik er ook een paar mooie grafieken bij maken.
Overigens is het conflict moeilijk denkbaar en voorstelbaar zonder de context van het Midden-Oosten, de instabiliteit, de lichte ontvlambaarheid, het religieuze extremisme, de armoede en het cliëntelisme en natuurlijk de olie om maar eens een paar zaken te noemen.

Ratna Pelle

Sander van Walsum blikte een maand geleden in de Volkskrant terug op zijn jeugdliefde voor Israël, een liefde die hij naar eigen zeggen nooit helemaal is kwijtgeraakt. Het is het soort column dat je wel vaker tegenkomt, soms nog wat venijniger, en dat het scherpe contrast tussen vroeger en nu wat betreft onze gevoelens en houding tegenover Israël goed weergeeft, niet in de laatste plaats de schrijvers eigen verandering. Het is een treffende column en goed geschreven, maar niet vrij van enkele bekende clichés.


Liefde voor het beloofde land

Sander van Walsum
Gepubliceerd op 20 januari 2010, 05:44:00, bijgewerkt op 20 januari 2010, 06:02:00
http://www.vkgeschiedenis.nl/historische_headlines/artikel/1340224

Op de vroege ochtend van 5 juni 1967 – ik revalideerde van een gecompliceerde beenbreuk – werd ik door mijn vader gewekt met de mededeling dat het oorlog was. Hij verkeerde in een voor zijn doen geagiteerde toestand. Terwijl hij me aankleedde, verwenste hij sissend de aanstichters van het conflict, en sprak hij de hoop uit dat deze vernietigend zouden worden verslagen.

Beneden, aan de ontbijttafel, werd het mij pas duidelijk dat de oorlog die mijn vader zo hevig emotioneerde niet in onze eigen straat gaande was, en zelfs niet aan de andere kant van de IJssel – die voor mij toen nog de grens markeerde tussen mijn wereld en die van de andere mensen.

Nee, de bron van alle opwinding – die ook de nieuwslezer van het ANP in haar greep had – lag een paar duizend kilometer oostwaarts, in Israël. Of in de grensgebieden buiten Israël. Maar dat ontging mij toen nog. Want in de perceptie van mijn vader werd Israël door zijn snode buren overrompeld. De Egyptische president Nasser, die had gedreigd de overlevenden van de holocaust in zee te drijven, gold in mijn ouderlijk huis als een zielsverwant van Adolf Hitler. Zo verleidelijk eenvoudig was het wereldbeeld van een negenjarige.

Verdedigbare grenzen

Al gauw – ik neem aan reeds op de eerste dag van de oorlog – sloeg de vertwijfeling over het lot van de staat Israël om in een euforie die ik ook had ervaren bij de verovering van de eerste Europese schaatstitel door Ard Schenk, ruim een jaar eerder.

De Egyptische luchtmacht werd vernietigd voor ze in actie had kunnen komen. En Israël verwierf ‘verdedigbare grenzen’ ten koste van zijn onverbeterlijke buren. De zegetocht van de good guys werd gecompleteerd met wat mijn vader de 'hereniging van Jeruzalem' noemde.

De ode van de Israëlische zangeres Rika Zaraï aan de 'stad van goud' schalde door ons huis. Voor mij was de wereld weer zo gaaf als voor 5 juni 1967.

Zes jaar later legde ik tijdens de Yom Kippoer-oorlog dezelfde eenzijdige betrokkenheid bij het conflict in het Midden-Oosten aan de dag. Met de hele familie gingen we in de Amsterdamse Koopmansbeurs voor het bestaansrecht van de staat Israël betogen – waar ik mij hevig stoorde aan het feit dat een kleine tegendemonstratie van PLO-sympathisanten niet uiteen werd geslagen.

Bezettingspolitiek

's Avonds volgden we met het bord op schoot – een constellatie die in vredestijd van een heel slechte smaak getuigde – het tegenoffensief van het Israëlische leger. En weer liep het goed af. Zij het dat de status quo ante ditmaal niet in haar volle glorie werd hersteld. Er werd ook voorzichtige kritiek op de bezettingspolitiek van Israël geuit. En, wat hinderlijker was, de Arabische wereld was niet tot deemoed geneigd. Integendeel: ze strafte de vrienden van Israël, waar Nederland goddank toe werd gerekend, met een olieboycot.

Hoewel Israël het zijn vrienden sindsdien niet makkelijk heeft gemaakt, ben ik mijn positieve vooringenomenheid tegenover het land nooit helemáál kwijtgeraakt. Het meest ontnuchterend was een bezoek dat ik in 1993 – rijkelijk laat voor een die hard Israëlfan – aan het land bracht. Toen stelde ik vast dat het kibboetssysteem, dat door mijn ouders nog als het 'enige geslaagde socialistische experiment' werd aangemerkt, niet meer functioneerde en dat de samenleving door orthodoxe joden werd gegijzeld.

Schaars water

Toch werd tijdens dezelfde reis ook mijn woede gewekt door Palestijnse kinderen die een Israëlische vlag verscheurden, en was ik onverkort gevoelig voor het cliché dat de boomgaarden aan de Israëlische kant van de grens met elk buurland bloeiden terwijl ze aan gene zijde verkommerden. Met de mogelijkheid dat dit ook iets met de distributie van het schaarse water te maken had, hield ik nog geen rekening.

Je raakt de opvattingen uit de jaren waarin je het felst hebt geleefd nooit meer helemaal kwijt. En vaak mis je ook de onwankelbare zekerheden van toen. Ten aanzien van Israël is het residu van de vroegere liefde echter vooral een bron van aanhoudende frustratie over alle gemiste vredeskansen. Ik behoor dan ook tot de enigen die Israël nog kan teleurstellen: zijn meest toegewijde vrienden.

Sander van Walsum is redacteur van de Volkskrant

Op het eerste gezicht een mooie column, maar met het nodige venijn tussen de regels. Het simpele goed-fout beeld van tijdens de Zesdaagse Oorlog zou onjuist zijn, zo suggereert Van Walsum, maar waarom eigenlijk? Met alle kritiek die je op Israël kunt hebben, lijkt mij nog steeds dat zij toen aan de goede kant stond, en terecht preventief aanviel. Haar vijanden hadden inderdaad snode plannen, en Nasser was in 1948 een bewonderaar van Hitler. Dat de wereld vaak niet zo simpel in elkaar zit betekent niet dat nooit duidelijk is wie goed zat en wie niet. Het is wellicht goed ook het Arabische gezichtspunt te kennen en te begrijpen, waarin de hele staat Israël een Westers implantaat was, een Fremdkörper, die zo snel mogelijk geëlimineerd moest worden. Dat is nog niet zo erg als wat Hitler deed, maar verwerpelijk is dat zeker, ook vanuit een afstandelijker of zelfs kritische houding tegenover Israël. Als Israël had verloren en er een miljoen Joden was omgekomen (Arabische cartoonisten tekenden hoopvol lege straten in Tel Aviv geplaveid met Joodse doodshoofden) dan waren al deze mensen maar wat trots toentertijd aan de goeie kant te hebben gestaan.

En waarom staan 'verdedigbare grenzen' en een 'herenigd Jeruzalem' tussen aanhalingstekens? Omdat dat propaganda was waar hij toentertijd in geloofde en nu niet? Omdat zijn ouders die woorden - ten onrechte - gebruikten? Het klopt overigens niet dat al binnen een dag duidelijk was dat Israël de oorlog won. Egypte bracht de eerste dag het nieuws de wereld in dat het Israël vernietigend had verslagen en dat werd door Israël bewust niet tegengesproken (dit is ook een van de redenen dat Jordanië besloot mee te doen en West-Jeruzalem bombardeerde op de eerste dag). Ik denk niet dat er op de eerste dag al duidelijkheid was in het Westen over het ware verloop van de oorlog, waarbij waarschijnlijk geen journalisten aanwezig waren.

Naast dit soort van subtiele kritiek en hints bevat het artikel ook enkele onjuistheden. Het is geen cliché dat de bomen in Israël groener zijn, het is een cliché dat Israël water steelt van de Palestijnen en meer in het algemeen dat haar welvaart ten koste gaat van de Palestijnen. Israël als de moderne koloniale macht die zich ten koste van de 'inheemsen' verrijkt. In Israël zijn honderdduizenden bomen geplant, en het heeft een irrigatiesysteem ontwikkeld waardoor minder water nodig is om dit groen in stand te houden.

Waarmee Sander van Walsum vooral geen rekening houdt, is hoezeer hijzelf een kind van zijn tijd is en met zijn tijd meegaat. Hij schrijft over dit verschil tussen vroeger en nu zelf het volgende:

Je raakt de opvattingen uit de jaren waarin je het felst hebt geleefd nooit meer helemaal kwijt. En vaak mis je ook de onwankelbare zekerheden van toen. Ten aanzien van Israël is het residu van de vroegere liefde echter vooral een bron van aanhoudende frustratie over alle gemiste vredeskansen. Ik behoor dan ook tot de enigen die Israël nog kan teleurstellen: zijn meest toegewijde vrienden.

Dit lijkt verdacht veel op de mensen die zogenaamde 'tough love' prediken, en zogenaamd uit liefde voor harde sancties pleiten en Israël continu aan de schandpaal nagelen. Zover gaat Van Walsum duidelijk niet, maar hij gebruikt wel een beetje dezelfde argumentatie. Vanuit zijn liefde is hij gefrustreerd, en Israël is de oorzaak van die frustraties, en moet oppassen om 'toegewijde vrienden' als hij kwijt te raken. Er zit een naar arrogant toontje aan: Israël moet blij zijn dat het nog vrienden als Van Walsum heeft (die het het bovendien niet gemakkelijk heeft gemaakt), die overigens niet zozeer pro-Israël zijn omdat ze oprecht van mening zijn dat Israël aan de goede kant staat, maar omdat ze hun jeugdopvattingen nou eenmaal nooit meer helemaal kwijtraken, en uitkijken die niet helemaal te verliezen. Israël heeft toch maar mazzel met deze vrienden, die het eigenlijk niet heeft verdiend.

Het had van meer zelfinzicht en rijpheid getuigd als van Walsum wat kritischer naar de verandering van zijn eigen visie had gekeken. Zo zwart-wit als hij in zijn jeugd dacht ligt het inderdaad niet, daar was hij naar eigen zeggen al eerder achtergekomen. Maar ook toen liet hij zich nog door clichés verleiden, zo schrijft hij. Hij zet zijn beeld van indertijd als naïef en te rooskleurig neer, maar ziet niet dat hij ook nu wordt beïnvloed door dominante visies in de samenleving, vooral onder de groep of het soort mensen waarmee hij zich vereenzelvigt: kritische journalisten en linkse intellectuelen. Probeer maar eens zo iemand te vinden tegenwoordig die het nog voor Israël opneemt. Nota bene in NRC Handelsblad schreef Raymond van den Boogaard een tijd geleden dat niemand (buiten het bekende en door de mainstream media allang genegeerde wereldje van CIDI en Christenen voor Israël e.d.) het meer voor Israël opneemt. (Aan Wilders had hij kennelijk even niet gedacht, of waarschijnlijk bedoelde hij mensen die in NRC en Volkskrant kringen serieus worden genomen en ertoe doen, als ik dat hier zo arrogant mag stellen. Vraag me niet naar de precieze woorden want ik heb die column niet meer).

Wat mij vaker opvalt wanneer mensen van een zekere leeftijd beginnen over hun vroegere Israëlliefde, is dat men nog altijd zo teleurgesteld is dat het niet echt iets is geworden, en dat het voorwerp van hun liefde bij nader inzien niet zo mooi en perfect was als men dacht. De frustratie hierover wordt vervolgens geheel op de vroegere liefde geprojecteerd, niet op de eigen naïviteit of blindheid. Ik mag hopen dat men niet in een dergelijk gevoel is blijven hangen tegenover de vele verloren jeugdliefdes, die bij nader inzien ook niet allemaal even lief en onschuldig waren.

Ratna Pelle

In Trouw stond afgelopen maandag een artikel van Eildert Mulder over een boek van de microbioloog Jits van Straten, "De herkomst van de Asjkenazische joden: de controverse opgelost". Van Straten verbaasde zich over de uiterlijke diversiteit van Joden, en dat zette hem aan tot het doen van onderzoek naar hun herkomst. Zijn kernvraag daarbij was: "Stammen de grote joodse gemeenschappen in de wereld af van het oude volk Israël of van bekeerlingen?"

Op zichzelf is dit een interessant onderwerp, maar het artikel heeft een irritant toontje van het onderuithalen van Joodse/Israëlische mythes - dat schijnt tegenwoordig nodig te zijn om een artikel over Israël te 'verkopen'. Zo schrijft Mulder:


"De vraag naar de herkomst van de joden kan heftige reacties oproepen, omdat hij de nationale mythe van de staat Israël raakt: die van verdrijving, diaspora en terugkeer. De discussie is al ruim een eeuw oud en laait geregeld op."

Ook de titel: 'DNA wijzigt Joodse geschiedenis', heeft dit provocerende toontje. Alsof dit onderzoek een bom legt onder de gangbare Joodse geschiedenis. Het artikel heeft dan ook vele reacties opgeroepen, waarop Simon Schoon, een hoogleraar theologie, afgelopen woensdag in Trouw verzuchtte: "Alles over Israël is gepolitiseerd", en zaterdag voegde hoofdredacteur Willem Schoonen daar aan toe dat "volk en staat Israël een open zenuw" zijn. "Alles wat erover gezegd wordt, beland in politieke en ideologische sferen." Dat klopt, maar dat heeft Trouw, door titel en toonzetting, in dit geval ook wel een beetje uitgelokt. Zijzelf koppelt nieuwe inzichten en de discussie over de genetische verwantschap tussen de huidige Joden en die in het oude Israël, aan Israëls bestaansrecht door te stellen dat de nationale mythe van Israël wordt aangetast en de Joodse geschiedenis gewijzigd. De geschiedenis, alle geschiedenis, wordt, onder invloed van nieuwe gebeurtenissen en inzichten, voortdurend aangepast. Wij zien onszelf nu ook anders dan 50 jaar geleden en zelfs dan tien jaar geleden. En Israël heeft allang niet meer één nationale mythe, maar verschillende narratieven en inzichten over de geschiedenis van de Joden en hun binding met het land, met grote verschillen en zelfs tegenstellingen tussen seculier en (orthodox) religieus, links en rechts, en in mindere mate Ashkenazi en Sefardi. Dit artikel is sommige mensen, waaronder Yochanan Visser, dan ook in het verkeerde keelgat geschoten en hij schrijft geïrriteerd:

Het laatste wapen in de psychologische oorlog tegen Israel is het ontkennen van de Joodse geschiedenis. Tot voor kort was het de hobby van PA leiders en de president van Iran. Nu hebben anderen zich in de strijd gemengd, onder hen zelfs Joden die nooit iets leerden over hun eigen geschiedenis en marxisme en andere ideologieën aanhangen. Uiteraard is dat weer koren op de molen van degenen die uit zijn op het einde van de Joodse staat Israel.
Zonder het volk van Israel is er immers ook geen behoefte aan de staat Israel.
In Nederland publiceerde Trouw deze week een artikel van Eildert Mulder waarin een dergelijke poging werd gedaan het bestaan van "het Joodse volk" in een nieuw daglicht te plaatsen.

Ik vind niet duidelijk uit het artikel spreken dat Van Straten het bestaansrecht van Israël onderuit wil halen, en dat van die marxistische ideologie slaat op Shlomo Sand, die in het artikel wordt aangehaald maar waarvan Van Straten zegt dat hij zover niet wil gaan. Achmadinejad ontkent bovendien de Holocaust, terwijl Van Straten zelf moest onderduiken in de oorlog om eraan te ontkomen. Er zit dus nogal een verschil tussen die twee. Niet iedereen die een of meerdere (zogenaamde) nationale mythen van Israël onderuit wil halen is daarmee automatisch tegen Israëls bestaansrecht. Wat wel klopt is dat dit soort dingen koren op de molen zijn van antizionisten, en dat was aan de vele reacties onder het artikel ook duidelijk te merken. Volgens deze mensen heeft Israël geen bestaansrecht wanneer is aangetoond dat de Joden die vanaf het einde van de 19e eeuw naar Israël terugkeerden, niet direct afstammen van de oude Israëlieten. Trouw had de heftige reacties van beide kanten kunnen voorzien, want dit controversiële karakter van de theorie werd juist benadrukt.

In feite lopen er twee discussies door elkaar: de wetenschappelijke discussie over de herkomst van de Joden, die inderdaad vrij van politieke overwegingen en kleuring gevoerd moet kunnen worden, en de discussie over Israëls bestaansrecht en waar dit op is gebaseerd. Deze laatste discussie steekt bij zo ongeveer ieder artikel over Israël de kop op, en alles wat Israël doet of juist nalaat wordt door antizionisten aangegrepen om Israëls bestaansrecht te ontkennen, en leugens te verkondigen over Israël en haar ontstaan. De krant kan om die reden niet allerlei discussies en nieuwe inzichten maar uit de weg gaan, maar zij hoeft het er ook niet nog eens extra in te wrijven.

Wat niet had misstaan in het artikel van Mulder was bovendien een stukje over de genetische verwantschap van andere volken met hun (vermeende) verre voorouders, zoals de Grieken en de Romeinen. En stammen wij nou van de Batavieren af of niet? Van Straten had verder expliciet kunnen zeggen dat het hem er niet om gaat de Joodse claim op het land Israël onderuit te halen maar slechts om interessante wetenschappelijke inzichten. Ook had wetenschappelijke kritiek op Van Stratens theorie vermeld kunnen worden, eventueel in een vervolgartikel, en andere inzichten. Nu werden alleen anderen genoemd die ook de genetische afstamming ter discussie stellen. Op Wikipedia wordt bijvoorbeeld verschillend DNA onderzoek vermeld dat de genetische afstamming van de huidige Joden van de oude Israëlieten juist bevestigt. Voor de leek (en dat is de gemiddelde krantenlezer) is het van belang ook kritiek op Van Stratens theorie te vernemen.

Van Straten toont volgens mij niet aan dat de huidige Joden in Israël alleen van bekeerlingen afstammen. Ten eerste heeft hij het alleen over de Ashkenazi, maar bovendien worden alleen de Khazaren genoemd als grote groep die zich tot het Jodendom bekeerden. Hij zegt zelf dat er toen elders in Europa al Joden woonden, die dus niet van de Khazaren af kunnen stammen. Het artikel en de voorbeelden die worden gegeven roepen veel vragen op:

Jits van Straten wijst op de intrigerende genetische verwantschap tussen Jemenitische joden en Palestijnen. Genetisch onderzoek legt verder wezenlijk verschillen bloot tussen Marokkaanse, Tunesische en Jemenitische joden.

Bij veel genetisch onderzoek van joodse populaties ontbreekt overigens, zo merkte Van Straten, een controlegroep van niet-joden uit dezelfde omgeving. Daarmee zou je kunnen aantonen dat een joodse gemeenschap in een bepaalde regio genetisch niet of weinig afwijkt van de niet-joodse buren. Die waarneming blijft zonder de juiste controlegroepen al bij voorbaat buiten beeld.

Het onuitgesproken uitgangspunt was lange tijd dat de onderzochte groep joden af moest stammen van een joodse oerbevolking. In die onderzoeken zijn er wel controlegroepen, maar de verkeerde. Bij Oost-Europese joden bijvoorbeeld was het uitgangspunt dat hun oorsprong in Duitsland lag. Als controlegroepen gebruikten de onderzoekers daarom Duitsers of andere westelijke Europeanen.
(...)
In het proefschrift staat een genetische vergelijking tussen een groep Oost-Europese joden met naaste buren en andere joodse populaties elders. De genetisch naaste verwanten blijken de niet-joodse inwoners van Thracië te zijn, het grensgebied van Bulgarije, Turkije en Griekenland. Daarna komen de Bulgaarse joden, gevolgd door maar liefst 36 niet-joodse populaties. Pas dan is er weer een joodse groep met enige genetische verwantschap, de joden van Iran. Genetisch onderzoek, mits goed uitgevoerd, bewijst dat joodse populaties afstammen van groepen bekeerlingen, en niet van een verdreven joodse oerbevolking uit Palestina.

In deze laatste zin wordt genetische verwantschap met de oude Israëlieten uitgesloten, op grond van een paar voorbeelden, geen sluitend onderzoek. Van Straten stelt immers duidelijk dat onderzoek naar controle groepen uit dezelfde omgeving ontbreekt. Mijn indruk is, maar dat wordt in het artikel niet echt duidelijk, dat dus vooral nog veel meer onderzoek nodig is om hieraan harde conclusies te kunnen verbinden. Overigens stelt Yochanan Visser terecht dat sommige Palestijnen waarschijnlijk van bekeerde Joden afstammen, dus dat zou de verwantschap tussen (bepaalde groepen) Joden en Palestijnen kunnen verklaren. Ook wat dat betreft is nog meer onderzoek nodig.

Ook Visser haalt de wetenschappelijke discussie en de vraag wat dit voor gevolgen heeft voor Israël en de Joodse geschiedenis door elkaar:

Het Joodse volk is een volk en geen ras. Al in de Bijbel worden gevallen beschreven van vreemdelingen die werden opgenomen in het Joodse volk. Onder hen de vrouwen van Josef en Mozes en later Ruth. Deze conversies bestaan tot op de dag van vandaag en verklaren bijvoorbeeld waarom er Joden zijn met rood haar, blond haar, zwarte en blanke huid etc. Het enige wat aan een ger (vreemdeling) wordt gevraagd is acceptatie van het volk- en de G'D van Israel. (In die volgorde).
DNA onderzoek onder Joden, Cohaniem uitgezonderd, heeft daarom geen zin en bewijst niets over de geschiedenis van het Joodse volk als geheel.
De herschrijving van de Joodse geschiedenis, zoals die van van Straaten en Mulder in Trouw, is niet meer dan de zoveelste poging om een einde te maken aan Israel.

Als onderzoek naar het DNA onder Joden niets bewijst over de geschiedenis van het Joodse volk, wat is dan het probleem? Die geschiedenis is dus ongewijzigd, wel of geen genetische afstamming.
Elders schrijft hij echter:

De Joden in Europa leefden sindsdien bijna altijd in afzondering en waren bijna altijd religieus, dit betekent dat ze zich aan de Joodse wet hielden.
Die wet (Tora) is al 3300 jaar ongewijzigd, een letter fout geschreven of ontbrekend maakt een Thora rol "pasoel"(ongeschikt en verboden te gebruiken). De Thora schreef de joden voor om niet op te gaan in andere volkeren.

Ik zou zeggen: wat van beide is het? Als allerlei vreemdelingen werden opgenomen in het Joodse volk, waardoor de genetische kenmerken verwaterden en waardoor DNA onderzoek zinloos zou zijn, leefden ze blijkbaar niet in afzondering. Het bevestigt bovendien Van Stratens theorie dat de Joden van nu vooral van bekeerlingen afstammen. Op welke manier Van Straten de geschiedenis herschrijft wordt dan ook niet helemaal duidelijk. Als ik het goed begrijp is zijn stelling niet dat de Joden geen volk zouden zijn, maar dat ze niet van de oude Israëlieten afstammen. Een volk en een nationale identiteit worden weliswaar vaak wel in verband gebracht met bloedbanden en genetische verwantschappen, maar daar zijn - om verschillende redenen - vraagtekens bij te zetten. De meeste volken zijn mengvolken, zonder exclusieve raciale kenmerken, en het is ook nogal dubieus om volken zo te proberen te omschrijven. Racisme ligt dan al snel op de loer. Bijna alle volken en landen hebben echter wel een soort ontstaansmythe en vaak ook een mythe van een oud oervolk waar men van afstamt, al neemt niet iedereen die even letterlijk. Dat zorgt voor binding en een gevoel van saamhorigheid. Het is opvallend dat veel van deze mythes uit Israël worden uitvergroot, en ze vervolgens met veel tamtam worden weerlegd, waarbij vaak maar aan een kant van de zaak aandacht wordt besteed. Dat roept terecht woede op bij Joden en Israëli's die al die kritiek en het misbruik dat er van wordt gemaakt meer dan zat zijn.
Als Trouw Israël er niet bij had willen betrekken en een puur wetenschappelijke discussie had willen voeren, waarom wordt dan naar een 'Israëlische nationale mythe' verwezen, die door Van Stratens boek onderuit gehaald zou zijn?

Je kunt je tot slot afvragen waarom niet-Joden juist zo geïnteresseerd zijn in deze geschiedenis. Trouw stelt in de 'brief van de hoofdredactie' van zaterdag dat wetenschap en ideologie botsen, en de krant vrij moet zijn om over wetenschappelijk onderzoek te publiceren, ook als dat gevoelig ligt. Dat is waar, maar het is wel opvallend dat er vaak veel aandacht is voor theorieën die zogenaamde mythes rond Israëls of de Joodse geschiedenis onderuit halen. En hoe waardevrij is de wetenschap zelf? Zoals gezegd laat Van Straten zich niet uit over ideologische vragen, maar Shlomo Sand staat bekend als een marxist en antizionist. Bij de 'nieuwe historici' en hun kritiek op het 'zionistische narratief' is de ideologische achtergrond nog veel duidelijker. Ilan Pappé, een paar jaar geleden in Trouw geïnterviewd door diezelfde Eildert Mulder, zegt zelfs openlijk dat ideologie voor hem boven de wetenschap staat. Toch wordt hij als historicus, niet als activist, aangeduid.

Het zou Trouw sieren als zij zich niet alleen beklaagt over al diegenen die blijkbaar niet zo waardevrij naar de wetenschap kijken als zij, maar ook kritisch naar zichzelf kijkt en hoe waardevrij zij over de Joden en Israël bericht. De felle reacties van pro-Israëlische zijde waarover de hoofdredactie zich beklaagt kunnen niet los worden gezien van de enorme stroom negatieve berichten over Israël en het continue vergrootglas dat er steeds op het land is gericht.

Ratna Pelle

Aluf Benn schreef onlangs een interessant artikel in Haaretz over Israëls imago probleem en Israëls nogal matige omgang daarmee.

"Your situation isn't good," said a high-ranking European diplomat recently. "No one believes Bibi [Prime Minister Benjamin Netanyahu] and we don't want any connection with [Foreign Minister Avigdor] Lieberman.
Only a dramatic and surprising diplomatic move, like [former prime minister] Ariel Sharon's disengagement, will change the impression."

A few hours later, Time magazine published an interview with U.S. President Barack Obama, in which he expressed disappointment with Israel's unwillingness to make "bold gestures" toward the Palestinians.


In a speech at a conference not long ago, an Israeli diplomat serving in a European capital touted Israel's hoary PR line, distinguishing between "the only democracy in the Middle East" and its autocratic Arab neighbors.
"We share common values," the Israeli told the Europeans. To his surprise, a member of the audience stood up and replied to him: "What common values? We have nothing in common with you."
In diplomatic conversations, Europeans are critical of Israel because of the Gaza blockade, the construction in the Jewish settlements, the home demolitions in East Jerusalem, the pervasive loathing of the right-wing government and even the social gaps and the way Israel is moving away from the European welfare-state model.

The Netanyahu-Lieberman government is nearly always described as "hard-line" in the foreign media. This is not entirely fair: The government of Ehud Olmert and Tzipi Livni went to war in Lebanon and Gaza and built thousands of apartments for Jews in East Jerusalem and the West Bank settlement blocs - many more than did Netanyahu, who has refrained from employing military force and has declared a 10-month freeze on settlement construction. But they liked the Kadima government because Olmert and Livni made the right noises about their desire for peace and a final status agreement, whereas they don't believe Netanyahu when he talks about "two states for two peoples." The fact that Olmert and Livni achieved nothing in the negotiations makes no difference. It's the intentions that count.

Benns beschrijving van Israëls imago probleem is correct, maar de onderliggende idee is dat dit aan de huidige Israëlische regering ligt, of beter gezegd dat het slechte imago specifiek iets van deze regering is. Hij heeft gelijk dat de regering-Netanjahoe dikwijls door de pers als 'hardline' wordt omschreven, en Olmert en Livni werden gezien als flexibeler en meer compromisbereid, en ook dat als je naar de feiten kijkt daar wel wat op valt af te dingen. Maar ook ten tijde van Olmert en Livni werd het uitblijven van succes in het vredesproces vooral Israël aangewreven, en ook toen werd Israël de blokkade van Gaza verweten en dit als een collectieve bestraffing van 1,5 miljoen burgers voorgesteld.

Het vredesvoorstel dat Olmert Abbas deed (en door hem werd afgewezen), waarin de Palestijnen middels een landruil bijna 100% van de Westoever zouden krijgen en een corridor naar de Gazastrook, heeft onze kranten en journaal destijds niet gehaald. Het Arabische vredesvoorstel uit 2002 wordt daarentegen geregeld aangehaald door zowel eigen correspondenten als inzenders van opiniestukken, als bewijs van het feit dat de Arabische wereld bereid is vrede te sluiten maar Israël dat afwijst.

Benn waarschuwt terecht voor het gevaar van diplomatieke isolatie dat op de loer ligt, maar geeft zelf in het geheel geen antwoord op de vraag wat Israël moet doen. De grenzen met Gaza openen, terwijl Hamas zich tot de tanden toe bewapent? Minder Palestijnse huizen afbreken? Daar lijkt me niks mis mee, behalve wanneer die huizen bewust worden gebouwd daar waar Israël onderzoek wil doen naar archeologische vondsten en waar bouwen daarom verboden is. In hoeverre dit het geval is kan ik overigens niet beoordelen, maar het is mogelijk niet geheel toevallig dat de rellen en de strijd zich nu onder andere afspelen in Silwan, een wijk die aanligt tegen de plaats waar de oude Stad van David lag en gedeeltelijk erbovenop is gebouwd. Overigens bouwt Jeruzalem zowel voor Joden als Arabieren duizenden nieuwe woningen, maar dat wordt door de media steevast genegeerd, net als dat Silwan, net als Sheikh Jarrah, voor 1948 een (gedeeltelijk) Joodse wijk was. Ook genegeerd wordt dat op de verkoop van een huis of grond aan Joden in de Palestijnse Autoriteit de doodstraf staat. Overigens verhuizen Arabische inwoners van Oost-Jeruzalem in toenemende mate naar Joodse wijken zoals French Hill en Pisqat Zeev. Israëls slechte imago komt dus niet alleen door haar beleid, maar evenzeer doordat feiten die in haar voordeel spreken steevast worden weggelaten door de media waardoor een eenzijdig en ook onjuist beeld wordt gegeven van de situatie.

Israëls gedrag is verre van perfect, en je kunt de wijsheid van verschillende maatregelen zeker aanvechten. Israël zou meer geld moeten steken in (vooral maar niet alleen Arabische) achterstandswijken, maakt wel erg veel uitzonderlingen voor de bouwstop, en treedt vaak nog erg mild op tegenover de eigen extremisten zoals rabbijn Yitzhak Shapira. Wat mij echter telkens weer zo verbaast, is dat Europese diplomaten, net als die van de VN en journalisten en mensenrechtenactivisten en wie al niet meer, zich zo voor ieder detail van Israëls beleid interesseren en er ook zo stellig een mening over hebben, vaak zonder het hele verhaal en de feiten te kennen. Welke buitenlandse diplomaten bemoeien zich nou met het woningbouwbeleid van Amsterdam, Parijs of Londen? Zelfs wanneer er duidelijk sprake is van spanningen en problemen, wanneer er rellen zijn en demonstraties en moorden, houden buitenlanders zich er doorgaans buiten of laten zich voorzichtig en in bedekte termen uit. Oké, het Midden-Oosten conflict is wat anders dan een paar rellen in een Marokkanenwijk, maar toch. Fouten die ieder westers land maakt, en problemen waar ieder land dat in conflict is met guerrilla-achtige bewegingen zich voor geplaatst ziet, worden uitvergroot en geïsoleerd neergezet zonder enige context. Er wordt daarbij geen rekening gehouden met 'verzachtende omstandigheden' zoals dat Israël heel klein en geografisch kwetsbaar is, inderdaad, ondanks dat het het sterkste leger van de regio heeft. De dreiging die van Hamas en Hezbollah, maar ook hun patronen Syrië en Iran uitgaat, is niet te vergelijken met de dreiging van terrorisme die wij of de VS ervaren of zelfs de Sovjet dreiging uit de Koude Oorlog. West-Berlijn in die tijd komt dichter in de buurt.

Hoe komt het dat een Israëlische ambassadeur op een conferentie te horen krijgt dat men helemaal geen gemeenschappelijke waarden heeft met Israël? Ligt dat aan de 1.200 doden tijdens de Gaza Oorlog of toch aan iets anders? Er zijn vele malen meer burgers omgekomen in Irak en Afghanistan, gedeeltelijk door toedoen van de NAVO. Landen die met vijandige buurlanden of guerrilla's op eigen bodem te maken hebben zoals Turkije, Sri Lanka, Rusland, en een rits aan Afrikaanse landen die oorlogen uitvechten die nauwelijks het nieuws halen, hebben stuk voor stuk meer doden op hun geweten, vaak een veelvoud.

Benn verwijt de Israëlische regering geen goede antwoorden te hebben op de kritiek van Europese diplomaten, maar wanneer wel goede antwoorden worden gegeven worden die genegeerd. Zo is er veel en ook gedegen kritiek gegeven op het Goldstone rapport, niet alleen of zozeer door de Israëlische regering, maar door bloggers, juristen, journalisten en dergelijke. Ik heb hier vaak op de lijst van Elder of Ziyon gewezen van 350 Palestijnse 'burgers' die op de dodenlijsten van Palestijnse gewapende groeperingen bleken te staan. EoZ heeft vele andere onjuistheden, tegenstrijdigheden en fouten ontdekt. Door meer mensen is gewezen op het feit dat de commissie-Goldstone Palestijnse getuigen en bronnen op hun woord geloofde, terwijl men de Israëlische negeerde en wantrouwde. Deze kritiek wordt simpelweg genegeerd door de 'mainstream' media, de TV en de radio. Zij is alleen op pro-Israël blogs en websites te vinden.

Ter vergelijking: er is de laatste tijd veel kritiek op het klimaatrapport van het IPCC, het klimaatpanel van de VN. Ook zij zou haar bronnen niet goed checken, en bijvoorbeeld de onjuiste claim hebben overgenomen dat de gletsjers van de Himalaya binnen 25 jaar gesmolten zullen zijn. Deze kritiek haalt de media en de TV wel, en de IPCC zelf zit hierdoor duidelijk met een probleem. Waarom dringt de kritiek op het Goldstone rapport niet en deze kritiek wel door? Waarom hoeft de commissie Goldstone zich niet te rechtvaardigen en wordt hen niet verweten vooringenomen te zijn geweest, waardoor men niet meer objectief de feiten kon onderzoeken en aan een tunnelvisie leed? Ligt dat aan het feit dat Israël een merendeels rechtse regering heeft of is er iets anders aan de hand?

The Palestinian Authority is conducting a campaign to isolate Israel, based on the Goldstone report and the hatred for the Netanyahu government. Political scientists Shaul Mishal and Doron Mazza are calling it "the white intifada," which is aimed at enlisting international support for a unilateral declaration of independence in the West Bank, Gaza and Jerusalem. In a document they distributed last week, they warn of Israeli complaisance and present a disturbing scenario: The Palestinians declare independence, and Israel refuses to recognize it and is faced with a boycott. Regardless of whether it yields or reacts with force, Israel cannot win, and will also lose control of the process. Therefore the two scholars recommend a preemptive diplomatic move.

De Palestijnen hebben dit zorgvuldig voorbereid. Er zijn aanwijzingen dat de PLO al in de jaren '70 bewust heeft besloten een campagne te voeren gericht op een links georiënteerd Westers publiek, om het over de boeg van de mensenrechten en de VN te gooien, en Israël voor te stellen als de laatste koloniale staat die een racistische c.q. Apartheidspolitiek voert. Duizenden organisaties die ogenschijnlijk niks met de Palestijnse kwestie te maken hebben zoals vakbonden, vrouwengroepen, kerkelijke groepen etc. nemen opeens een standpunt in hierover, bepleiten een boycot van Israël, organiseren conferenties of solidariteitsbijeenkomsten voor de Palestijnen, roepen de regering op zich harder op te stellen tegenover Israël etc. Hoe toevallig is dat? De Palestine Solidarity Movement, een radikale pro-Palestijnse organisatie, heeft jaren geleden haar leden opgeroepen om zich te presenteren zoals Ned Flanders van de Simpsons en te infiltreren in lokale groepen. Het zou interessant zijn als een en ander eens nader werd uitgezocht, en dit zou een nieuw en verhelderend licht kunnen werpen op hoe Israël van een moedig landje dat de woestijn tot bloei bracht is veranderd in een semi-pariastaat die geboycot moet worden. Het gaat er hierbij, nogmaals, niet om dat Israël geen fouten zou hebben, maar dat haar bestaansrecht ter discussie wordt gesteld en zij als een racistische Apartheidsstaat wordt neergezet terwijl veel andere landen, ook Westerse, ergere of vergelijkbare dingen doen en hun imago daar veel minder onder lijdt.

Wat ik bijzonder clever vind van de Palestijnen is dat zij een imago weten te creëren, ondanks geweld, chaos, corruptie en onbuigzaamheid, van onschuldige slachtoffers die zelf geen deel uitmaken van het conflict maar wie het allemaal slechts overkomt. En wat ik nog knapper vind is dat Israël wordt gezien als het hebben van zo'n succesvolle PR en zo'n machtige lobby wereldwijd, terwijl juist de Palestijnen op dit gebied zo succesvol zijn. Sommige zaken zijn slechts succesvol zolang zij buiten het zicht gebeuren. Dat geldt zeker voor een goed PR beleid. Met de spotlights op alles wat Israël wat dat betreft doet is succes voor haar op dat gebied alleen om die reden al uitgesloten. Maar ondertussen denkt iedereen dat de machtige Israël-lobby de regering in de tang heeft en zorgt dat de media genoeg aandacht besteden aan Israëls kant, ondanks vele bewijzen van het tegendeel. Petje af.

Ratna Pelle

The Secret Nuclear Dossier
Intelligence from Tehran Elevates Concern in the West
By Dieter Bednarz, Erich Follath and Holger Stark
SPIEGEL 25 January 2010


The West has long been suspicous of Iran's nuclear program. SPIEGEL has obtained new documents on secret tests and leadership structures that call into question Tehran's claims to be exclusively interested in the peaceful use of the technology.

It was probably the last attempt to defuse the nuclear dispute with Tehran without having to turn to dramatic new sanctions or military action. The plan, devised at the White House in October, had Russian and Chinese support and came with the seal of approval of the US president. It was clearly a Barack Obama operation.

Under the plan, Iran would send a large share of its low enriched uranium abroad, all at once, for a period of one year, receiving internationally monitored quantities of nuclear fuel elements in return. It was a deal that provided benefits for all sides. The Iranians would have enough material for what they claim is their civilian nuclear program, as well as for scientific experiments, and the world could be assured that Tehran would not be left with enough fissile material for its secret domestic uranium enrichment program -- and for what the West assumes is the building of a nuclear bomb.


Tehran's leaders initially agreed to the proposal "in principle." But for weeks they put off the international community with vague allusions to a "final response," and when that response finally materialized, it came in the form of a "counter-proposal." Under this proposal, Tehran insisted that the exchange could not take place all at once, but only in stages, and that the material would not be sent abroad. Instead, Tehran wanted the exchange to take place in Iran.

Once again, the Iranian leadership has rebuffed the West with phony promises of its willingness to compromise. The government in Tehran officially rejected the nuclear exchange plan last Tuesday. To make matters worse, after the West's discovery of a secret uranium enrichment plant near Qom, President Mahmoud Ahmadinejad defiantly announced that he would never give in, and in fact would build 10 more enrichment plants instead.

Highly Volatile Material

But officials in Washington and European capitals are currently not as concerned about these cocky, unrealistic announcements as they are about intelligence reports based on sources within Iran and information from high-ranking defectors. The new information, say American experts, will likely prompt the US government to reassess the risks coming from the mullah-controlled country in the coming days and raise the alarm level from yellow to red. Skeptics who in the past, sometimes justifiably so, treated alarmist reports as Israeli propaganda, are also extremely worried. They include the experts from the United Nations International Atomic Energy Agency (IAEA), whose goal is prevent the spread of nuclear weapons.

After an extensive internal investigation, IAEA officials concluded that a computer obtained from Iran years ago contains highly volatile material. The laptop reached the Americans through Germany's foreign intelligence agency, the Bundesnachrichtendienst (BND), and was then passed on to the IAEA in Vienna.

Reports by Ali Reza Asgari, Iran's former deputy defense minister who managed to defect to the United States, where he was given a new identity, proved to be just as informative. Nuclear scientist Shahram Amiri, who "disappeared" during a pilgrimage to Mecca in June 2009, is also believed to have particularly valuable information. The Iranian authorities accused Saudi Arabia and the United States of kidnapping the expert, but it is more likely that he defected.

Iran's government has come under pressure as a result of the new charges. They center on the question of who exactly is responsible for the country's nuclear program -- and what this says about its true nature. The government has consistently told the IAEA that the only agency involved in uranium enrichment is the National Energy Council, and that its work was exclusively dedicated to the peaceful use of the technology.

But if the claims are true that have been made in an intelligence dossier currently under review in diplomatic circles in Washington, Vienna, Tel Aviv and Berlin, portions of which SPIEGEL has obtained, this is a half-truth at best.

According to the classified document, there is a secret military branch of Iran's nuclear research program that answers to the Defense Ministry and has clandestine structures. The officials who have read the dossier conclude that the government in Tehran is serious about developing a bomb, and that its plans are well advanced. There are two names that appear again and again in the documents, particularly in connection with the secret weapons program: Kamran Daneshjoo and Mohsen Fakhrizadeh.

Secret Heart of Iran's Nuclear Weapons Program

Daneshjoo, 52, Iran's new minister of science, research and technology, is also responsible for the country's nuclear energy agency, and he is seen as a close ally of Ahmadinejad. Opposition leaders say he is a hardliner who was partly responsible for the apparently rigged presidential election in June. Daneshjoo's biography includes only marginal references to his possible nuclear expertise. In describing himself, the man with the steely-gray beard writes that he studied engineering in the British city of Manchester, and then spent several years working at a Tehran "Center for Aviation Technology." Western experts believe that this center developed into a sub-organization of the Defense Ministry known as the FEDAT, an acronym for the "Department for Expanded High-Technology Applications" -- the secret heart of Iran's nuclear weapons program. The head of that organization is Mohsen Fakhrizadeh, 48, an officer in the Revolutionary Guard and a professor at Tehran's Imam Hossein University.

Western intelligence agencies believe that although the nuclear energy agency and the FEDAT compete in some areas, they have agreed to a division of labor on the central issue of nuclear weapons research, with the nuclear agency primarily supervising uranium enrichment while the FEDAT is involved in the construction of a nuclear warhead to be used in Iran's Shahab missiles. Experts believe that Iran's scientists could produce a primitive, truck-sized version of the bomb this year, but that it would have to be compressed to a size that would fit into a nuclear warhead to yield the strategic threat potential that has Israel and the West so alarmed -- and that they could reach that stage by sometime between 2012 and 2014.

The Iranians are believed to have conducted non-nuclear tests of a detonating mechanism for a nuclear bomb more than six years ago. The challenge in the technology is to uniformly ignite the conventional explosives surrounding the uranium core -- which is needed to produce the desired chain reaction. It is believed that the test series was conducted with a warhead encased in aluminum. In other words, everything but the core was "real." According to the reports, the Tehran engineers used thin fibers and a measuring circuit board in place of the fissile material. This enabled them to measure the shock waves and photograph flashes that simulate the detonation of a nuclear bomb with some degree of accuracy. The results were apparently so encouraging that the Iranian government has since classified the technology as "feasible."

SPIEGEL obtained access to a FEDAT organizational chart and a list of the names of scientists working for the agency. The Vienna-based IAEA also has these documents, but the Iranian president claims that they are forged and are being used to discredit his country. After reporting two years ago that the Iranians had frozen their nuclear weapons research in 2003, the CIA and other intelligence agencies will probably paint a significantly more sobering scenario just as the UN Security Council is considering tougher sanctions against Iran.

Mulling Sanctions

When France assumes the Council's rotating chairmanship in February, Washington could push for a showdown. While Moscow is not ruling out additional punitive measures, China, which has negotiated billions in energy deals with Iran, is more likely to block such measures.

China could, however, approve "smart" sanctions, such as travel restrictions for senior members of the Revolutionary Guard and nuclear scientists. Fakhrizadeh is already on a list of officials subject to such restrictions, and Daneshjoo could well be added in the future.

But the West would presumably be on its own when enforcing sanctions that would be truly harmful to Iran -- and to its own, profitable trade relations with Tehran.

The most effective trade weapon would be a fuel embargo. Because of a lack of refinery capacity Iran, which has the world's second-largest oil reserves, imports almost half of the gasoline it uses. Sanctions would trigger a sharp rise in the price of gasoline, inevitably leading to social unrest. Experts are divided over whether it would be directed against the unpopular regime or if the country's leaders could once again inflame the Iranian people against the "evil West."

This leaves the military option. Apart from the political consequences and the possibility of counter-attacks, bombing Iran's nuclear facilities would be extremely difficult. The nuclear experts have literally buried themselves and their facilities underground, in locations that would be virtually impossible to reach with conventional weapons.

While even Israeli experts are skeptical over how much damage bombing the facilities could do to the nuclear program, the normally levelheaded US General David Petraeus sounded downright belligerent when asked whether the Iranian nuclear facilities could be attacked militarily. "Well, they certainly can be bombed," he said just two weeks ago in Washington.

Translated from the German by Christopher Sultan
URL: http://www.spiegel.de/international/world/0,1518,673802,00.html